samgönguáætlun fyrir árin 2026--2040 ásamt fimm ára aðgerðaáætlun fyrir árin 2026--2030.

Frú forseti. Ég þakka fyrir þær umræður sem hafa átt sér stað hér í dag og í gær um þessa merkilegu og mikilvægu áætlun sem skiptir allt samfélagið svo miklu máli. Eins og ég sagði í síðustu ræðu er samgönguáætlun eitthvað miklu stærra en bara línur á blaði eða einstakar framkvæmdir. Hún sýnir okkur hvernig við ætlum að tengja saman byggðir og á hvaða leiðir atvinnulíf getur treyst. Hún segir okkur til um hvernig við ætlum að ná loftslagsmarkmiðum. Hún segir okkur til um hvernig við ætlum að tryggja öryggi. Hún er rauður þráður heilt yfir fyrir ólík samfélög. Þess vegna skiptir hún svo miklu máli. Þess vegna skiptir fyrirsjáanleiki svo miklu máli þegar við komum að þessari áætlun, að það sem er sett fram hverju sinni sé framkvæmt, það sé staðið við það, af því að ólík samfélög eru að horfa á þetta plagg sem við erum að fara yfir hér og þau eru að taka ákvörðun út frá því sem þar stendur, fjölskyldur eru að ákveða hvort þær ætli að flytja heim vegna þess að það á kannski að bæta samgöngur á svæðinu. Fyrirtæki þurfa sömuleiðis að ákveða hvort þau eigi við að fjárfesta meira á staðnum eða flytja starfsemina annað.

Allt er þetta eitthvað sem byggist á tímasettum áætlunum eins og samgönguáætlun. Þess vegna skiptir framkvæmdaáætlunin hverju sinni svo miklu máli og þess vegna hefur þessi umræða um tilfærslu jarðganga verið gagnleg og mikilvæg, vegna þess að ég held að það séu allir sammála um það að það sé ákaflega óheppilegt, svo ekki sé sterkar kveðið að orði, að við séum ekki að halda áætlun vegna þeirra áhrifa sem það hefur á þá aðila, þau fyrirtæki og þau samfélög sem hafa treyst á að það sé verið að fara í ákveðin verkefni eins og t.d. Fjarðarheiðargöng. Þá geri ég ekki lítið úr öðrum göngum og veit að hér er verið að horfa á innviðafélag í samhengi við það að flýta framkvæmdum. Ég held bara að það sé mikilvægt að staldra við og átta sig á því að við erum að skapa fyrirsjáanleika. Það er mikið traust lagt á þá áætlun sem er kynnt hverju sinni.

Það sést að allir hafa skoðun á samgönguáætlun. Það sést á þeirri staðreynd að yfir 100 umsagnir frá ólíkum sveitarfélögum, ólíkum aðilum og fyrirtækjum bárust. Það er lítil breyting á milli áætlana frá því sem var fyrst lagt fram vegna þess að það fékkst ekki fjármagn til að bregðast við umsögnum. Ég myndi segja að það hvernig tekst til með innviðafélag sem hangir saman við þessa áætlun — þ.e. það eru margar framkvæmdir sem hanga saman við að það takist að fara hratt í innviðafélag með árangursríkum hætti. Það er raunverulegi mælikvarðinn á það hvort okkur tekst að verða við a.m.k. hluta þeirra umsagna sem bárust nefndinni, þannig að hér þurfum við að sýna mikið aðhald og ábyrgð.

Ég fór út um víðan völl í fyrri ræðum en langar að beina sjónum núna að einstaka þáttum. Ég ætla að byrja á að tala um Vestmannaeyjar og ferjumálin. Við sáum í fréttum í dag að það væri verið að færa Baldur vegna þess að það þarf að gera við Herjólf. Það er bara áhugavert að sjá í beinni, eins og sveitarstjórinn lýsir, hversu mikil áhrif það hefur á samfélögin að það á að taka Baldur og hversu mikilvægt það er þá að það á að fara í þessa heildstæðu ferjuáætlun sem verður að vera fjármögnuð. Það er ekki nóg að það verði áætlun sem kemur út úr þeirri vinnu heldur verður hún að vera tímasett og það þarf að vera fjárfestingaráætlun á bak við hana því að samfélögin sem þurfa að treysta á þennan ferðamáta verða að hafa skýrleika í tímaáætlun.

Mig langar til, með leyfi forseta, og með leyfi sendanda þessa bréfs sem mig langar til að vísa hér í, að fara aðeins yfir raundæmi af áhyggjum. Hér er um að ræða erindi sem var sent frá Vinnslustöðinni í Vestmannaeyjum á ólíka aðila þar sem lýst er yfir áhyggjum af samgöngum milli lands og Eyja og nauðsyn þess að vera sérstaklega með aðgerðaáætlun fyrir 2026–2027. Bréfið var sent í framhaldi af fundi sem var haldinn í Vestmannaeyjum í vikunni. Ef það er eitthvað sem maður getur tekið frá þeim fundi þá er það þetta brýna ákall samfélags um að það sé skýrleiki í hvað eigi að gera fyrir næsta vetur og hvað eigi síðan að gera þegar verið er að horfa á kannski lengri tíma, að þessar vörður séu skýrar og að þær séu fjármagnaðar. Með leyfi forseta vitna ég hér í bréfið:

„Í kjölfar samgöngufundar sem haldinn var í Vestmannaeyjum þriðjudaginn 2. júní, teljum við nauðsynlegt“ — það er þá Vinnslustöðin — „að koma á framfæri alvarlegum áhyggjum af stöðu samgangna milli lands og Eyja næsta vetur. Af þeim upplýsingum sem fram komu á fundinum má ráða að enn liggi ekki fyrir skýr áætlun um það hvernig tryggja eigi nægjanlega flutningsgetu þegar Herjólfur IV getur ekki siglt til Landeyjahafnar. Reynsla undanfarinna ára sýnir hins vegar með ótvíræðum hætti að slíkar aðstæður munu koma upp aftur næstkomandi haust, vetur og næstu ár að óbreyttu og því er brýnt að viðeigandi undirbúningur og viðbragðsáætlanir liggi fyrir með góðum fyrirvara.

Samgöngur milli lands og Eyja eru ein af grunnforsendum búsetu, atvinnulífs og þjónustu í Eyjum. Fyrir útgerð og fiskvinnslu sem eru meðal mikilvægustu atvinnugreina samfélagsins í Vestmannaeyjum eru vetrarmánuðir jafnframt annasamasti tími ársins. Á þeim tíma þarf að flytja verulegt magn af hráefni, afurðum, rekstrarvörum og öðrum aðföngum til og frá Eyjum daglega. Vinnslustöðin hf. rekur í Eyjum fjögur fyrirtæki sem treysta alfarið á öruggar og skilvirkar samgöngur. Þessi fyrirtæki eru, auk Vinnslustöðvarinnar, Marhólmur ehf., Iðunn Seafood ehf. og Langa ehf. Auk þess rekur félagið fiskvinnslu í Hafnarfirði sem er háð reglulegu flæði hráefnis og afurða á milli starfsstöðva. Rekstur þessara fyrirtækja byggir á því að hægt sé að flytja fisk og aðföng til og frá Eyjum með fyrirsjáanlegum og öruggum hætti allt árið um kring.

Það er ljóst að Herjólfur IV mun ekki geta siglt að lágmarki sjö ferðir í Landeyjahöfn alla daga ársins og minnst gengur hann í Landeyjahöfn yfir vetrarmánuðina þegar mest er að gera hjá okkur. Þegar siglt er til Þorlákshafnar tvær ferðir á dag þá skerðist flutningsgetan verulega og reynslan hefur sýnt að núverandi fyrirkomulag og ferðatíðni er ekki nægjanleg til að mæta þörfum atvinnulífs og íbúa á álagstímum.“

Virðulegi forseti. Hér er verið að lýsa raundæmi um það hvernig skertar samgöngur hafa veruleg áhrif á starfsemi fyrirtækja og annarra aðila sem á þá starfsemi treysta. Eins og segir hér, með leyfi forseta:

„Slíkar tafir hafa bein áhrif á verðmætasköpun fyrirtækja og starfsöryggi þeirra sem starfa við vinnsluna og afleiðingarnar bitna ekki aðeins á fyrirtækjunum sjálfum heldur einnig á sjómönnum, starfsfólki í landvinnslu, verktökum, þjónustuaðilum, Vestmannaeyjahöfn og fjölmörgum öðrum sem eiga afkomu sína undir öflugu atvinnulífi í Eyjum.“

Í bréfinu er því fagnað að innviðaráðherra hafi opinberlega lýst því yfir að það sé nauðsynlegt að móta heildstæða áætlun um samgöngur til Vestmannaeyja og framtíðarskipan mála. En aftur er undirstrikað mikilvægi þess að fyrirsjáanleikinn þegar kemur að skammtímaaðgerðum sé alger. Ég held að þetta sé mál þar sem fjármagn liggur mögulega fyrir í áætluninni sjálfri en það þarf að tryggja að það rati í þessi verkefni. Því kalla ég eftir að hæstv. ráðherra skýri það sérstaklega í aðgerð fyrir næsta vetur. (Forseti hringir.) Það er vel að búið sé að semja við dýpkunarskip. (Forseti hringir.) Vegagerðin kom inn á að það væri hægt að fara í nýsköpun í dýpkun ef fjármagn væri fyrir hendi. (Forseti hringir.) Ég vona, virðulegi forseti, að við getum tryggt það. — Ég hef ekki lokið máli mínu en geri hér hlé vegna þess að tíminn er því miður liðinn.

(Forseti (EÁs): Ég bið hv. þingmenn að virða ræðutíma.)