07.02.1979
Neðri deild: 49. fundur, 100. löggjafarþing.
Sjá dálk 2443 í B-deild Alþingistíðinda. (1919)

69. mál, Framleiðsluráð landbúnaðarins

Stefán Valgeirsson:

Herra forseti. Aðalástæðan fyrir því, að ég kvaddi mér aftur hljóðs, var að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson sagði að ég hefði lýst því yfir eða gefið a.m.k. í skyn, að ég hefði verið mjög ánægður með störf viðreisnarstjórnarinnar. Ég vil alls ekki að nokkur haldi að ég hafi verið ánægður með þá ríkisstj. Hins vegar var það sem ég sagði, að sú ríkisstj. gerði ákveðið samkomulag við bændastéttina í landinu og forustumenn Alþfl. stóðu að því samkomulagi og ég vildi óska eftir því og raunar gera kröfu til að þessu, verðábyrgðinni, yrði ekki breytt öðruvísi en væri búið að semja þá upp á nýtt við Stéttarsamband bænda um breytingu á því, eins og gert var 1959. Það var þetta sem ég sagði.

Ég vil nú ekki fara að eyða dýrmætum tíma þingsins í að fara að reyna að kenna hv. þm. Sighvati Björgvinssyni eitthvað í sambandi við landbúnað, en í sambandi við þá ræðu, sem hann flutti áðan, væri ekki vanþörf á því. Ég viðurkenni það, að ég er ekki langskólagenginn og sennilega ekki góður í reikningi a.m.k. miðað við hv. þm. Sighvat Björgvinsson. En ég veit ekki hvernig hann fær út úr sínu reikningsdæmi, að frv. hans mundi skerða á fyrsta ári milli 200 og 300 millj. kr. af útflutningsbótaréttinum. Þetta er einhver reikningsskekkja, Sighvatur minn. (SighB: Nei, Stefán minn, þetta er alveg rétt.) Það er einfalt mál að aukabúgreinarnar gefa 15% af réttinum, og nú vil ég að hann taki reikningsstokkinn. Álitið er að útflutningsbótarétturinn sé núna um 5 milljarða og 800 millj. eða tæplega það, reiknað af heildarframleiðslu landbúnaðarvara, þ.e.a.s. eins og er í dag. Hvað eru 15% af því? Ef hann fær út á milli 200 og 300 millj., þá þýðir ekki að tala við hann. (Gripið fram í.) Það er nefnilega það. Ég bjóst við því. En það er svo, að þegar menn eru að tala um mál sem þeir skilja ekkert í, þá fara þeir stundum út á villigötur. Þess vegna er það sem ég vil ekki ræða um þetta hér við Sighvat Björgvinsson en ég skal gera það annars staðar.

Þá kom það fram í máli hv, þm., að hann vildi halda því fram, að menn hefðu staðið í þeirri trú 1959 að heildarbótarétturinn mundi aldrei verða 10%. Það þýðir ekkert að berja höfðinu við steininn og staðreyndirnar. Eins og kom fram í máli mínu síðast, var heildarframleiðslan á kindakjöti árið 1957 8298 tonn og 2700 tonn voru flutt út það ár eða 32.5%. Talið er að kindakjötsframleiðslan það ár hafi verið 34.14% af heildarframleiðslunni. Ég veit ekki hvað hv. þm. fær út úr þessu dæmi, en mín litla kunnátta er sú, að út úr þessu komi rétt innan við 11%. Þetta blasti þá við mönnum. En árið eftir, 1958, árið áður en samningarnir voru gerðir, var framleiðslan á kindakjöti í landinu 9919 tonn. Þá voru flutt út 3533 tonn eða 35.6% af þessari framleiðslu. Þá var einnig fluttur út ostur, 370 tonn, þannig að sýnilegt er að það ár fór þetta langt yfir 11%. Ég hef ekki reiknað það út, en það gefur auga leið. Þetta eru staðreyndir sem þýðir ekkert fyrir hv. þm. að ganga fram hjá. Það er því algerlega úr lausu lofti gripið að menn hafi ekki gert sér grein fyrir þessu, þeir sem fylgdust með þessum málum á annað borð. Það kann að vera að Ingólfur Jónsson hafi reiknað með því, að Alþfl.-mennirnir hafi ekki fylgst vel með þessum málum og það hafi verið ástæðan fyrir því að hann talaði svona í þinginu. En þeir áttu að vita betur.

Það er auðvitað margt sem kom fram í máli hv. þm. sem var hálfbroslegt, en eigum við ekki að láta það liggja á milli hluta. Ég trúi því ekki, þó að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson gefi sér þá forsendu, að hann viti alveg hverjar séu þarfir iðnaðarins og það skipti ekki máli fyrir þjóðfélagið þó að dregið sé úr þessari framleiðslu. Eigum við ekki að reyna að sameinast um að gerð sé úttekt á þessum málum, að við hættum að karpa um það hér í hv. d., hvernig þetta sé, að við reynum að finna sannleikann. Ef menn ætla að tala eins og hv. þm. gerði, að framleiðslan, aukin verðmætasköpun í landinu, sé baggi á einhverjum, þá hef ég alltaf haldið að það væri hægt. að skipta meiru eftir því sem menn öfluðu meira, og ef ekki er hægt að benda á að þessi vinnukraftur geti með einhverjum öðrum hætti aflað meira verðmætis fyrir þjóðarbúið, þá verður ekki meira til skipta með því að fara að minnka þessa framleiðslu. Eigum við ekki sem sagt að sættast á það hér, að þessi könnun verði gerð, og hafa niðurstöður hennar að leiðarljósi, hvernig á að halda á þessum málum. Ég vil ekki trúa því t.d., að hv. þm. Sighvatur Björgvinsson vilji verða til þess, vegna þess að sú meinloka hefur komist inn í hans höfuð að þetta sé baggi á þjóðinni, þessi framleiðsla, að gera einhverjar ráðstafanir sem yrðu til þess t.d. að helmingurinn af byggðum jörðum á Vestfjörðum færi í eyði, en sú er hættan.

Ég ætla ekki að vera með neinar fullyrðingar um það, hvernig þessi mál horfa við iðnaðinum. Ég vil að gerð verði úttekt á þessu. Við athugum þá hvernig við getum byggt upp atvinnulífið, ef við komumst að þeirri niðurstöðu að hægt sé að afla meira í þjóðarbúið með því að leggja þessa framleiðslu niður eða minnka hana, og við gerum okkur þá grein fyrir því fyrir fram, hvernig við eigum að fara að því.

Hv. þm. sagði að hann hefði sagt fyrir nokkrum árum að það stefndi í ófæru í þessu máli. Fyrir 5 árum, eftir að hann kom á Alþ., ræddum við þessi mál, en þá var það þannig að við gátum fengið á milli 80 og 90% af framleiðsluverðinu fyrir t.d. kindakjötið á erlendum mörkuðum. Nú hefur þetta versnað hér um bil um helming. Og fyrir t.d. 1975 var framleiðslan á mjólkurafurðum umfram það, sem neytt var í landinu, 6.6% meiri og 1976 7.4% meiri. En það, sem hefur skeð á þessu tímabili, er að neyslan á þessum afurðum hefur minnkað mjög mikið. Hún hefur minnkað um sem svarar 4–5 millj. lítra á þessum árum, en á sama tíma eða sérstaklega tvö síðustu ár hefur orðið töluverð aukning á mjólkurframleiðslunni í landinu.

Ég vil að menn geri sér þetta ljóst. Það eru áhrif verðbólgunnar. Það er vegna þess að aðrar þjóðir auka niðurgreiðslur á framleiðsluvörum landbúnaðarins í löndum sínum og við verðum að sæta sama verði á þessum erlendu mörkuðum, hinu niðurgreidda verði sem er í þeim löndum. Það er athyglisvert, að t.d. norskir bændur fá meira fyrir afurðir sínar en íslenskir bændur, hvort sem við lítum á kjöt eða mjólk.

Hv. þm. sagði að landbúnaðarframleiðslan væri hér dýr. Ég veit ekki hvaða viðmiðun hann hefur í því sambandi. Það er sjálfsagt teygjanlegt. En við verðum að líta á það frá ýmsum sjónarhornum til þess að vera færir um að dæma það og meta hvað er dýrt. Er hún dýrari í raun og veru en önnur framleiðsla í þessu landi? Er minni tækni, er minna unnið við þessi störf en annars staðar, er hægt að lækka þennan kostnað — eða við hvað á hv. þm.?

Aðalatriðið í þessu máli er að gerð verði úttekt á þessum málum og við komum okkur saman um einhverja skynsamlega lausn, því að það kann að hitta ekki bændur eingöngu, heldur fyrst og fremst kannske þéttbýlisbúa víða, ef þessi framleiðsla dregst mikið saman, — og þjóðina alla. Það eru auðvitað hrein öfugmæli að segja að framleiðslan sé baggi á þjóðinni, því að við byggjum líf okkar á framleiðslu eða verðmætasköpun í einhverri mynd.

Ég ætla ekki að fara efnislega út í þetta frv. Mér finnst í raun og veru að hv. þm. hafi gert sér ljóst að þetta frv. nær ekki fram að ganga, enda leysir það engan vanda, heldur eykur hann. Það hefði verið skemmtilegast að hv. þm. hefði beðið um það sjálfur, að frv. yrði bara athugað í sambandi við þá stefnumörkun sem hæstv. landbrh. hefur verið að segja frá að hann óskaði eftir að yrði gerð. Ég vil ekki trúa því, að hv. þm. eða aðrir Alþfl.-þm., eins og ástandið er í þessum málum, vilji í alvöru leggja til að milli 800 og 900 millj. af útflutningsuppbótum, eins og bótarétturinn er í ár, minnki á þessu ári frá því sem er. Ég rúi því ekki. En það er það sem þetta frv. felur í sér.