29.03.1979
Sameinað þing: 75. fundur, 100. löggjafarþing.
Sjá dálk 3717 í B-deild Alþingistíðinda. (2902)

209. mál, heilbrigðisþjónusta

Alexander Stefánsson:

Herra forseti. Ég vil lýsa yfir fyllsta stuðningi við þessa ágætu till. Hér er komið inn á mál sem hefur of lengi legið í láginni að mínu mati, þ. e. að gera ákveðna könnun á þessum þáttum heilbrigðisþjónustunnar sem er að allra mati eitt þýðingarmesta í okkar þjóðfélagi. Það er mikilvægt, sem stendur í 1. gr. laga um heilbrigðisþjónustu, að allir landsmenn skuli eiga kost á fullkomnustu heilbrigðisþjónustu sem á hverjum tíma eru tök á að veita til verndar andlegri, líkamlegri og félagslegri heilsu. Mitt mat er að stigið hafi verið mjög mikilvægt spor þegar lög um heilbrigðisþjónustu voru sett 1973. Þar með var náð vissum mikilvægum áfanga í okkar heilbrigðislöggjöf, og í þeim lögum tel ég að kaflinn um heilsugæslustöðvarnar eða heilsugæsluna hafi verið mjög mikilvægur, ekki síst fyrir skipulag þessara mála úti um landið.

Það vakti athygli mína þegar þessi lög voru á lokastigi, á ráðstefnu sem haldin var á vegum heilbrrn. um þessi lög, að eitt af því, sem höfundar laganna lögðu mikla áherslu á eða töldu að væri eitt af stærri vandamálunum í sambandi við meðferð heilbrigðismála, var að heimilislæknar væru vart fáanlegir lengur. Kennsla í heimilislækningum hafði fallið niður í Háskóla Íslands og þessi grein var sem sagt í mjög slæmu ástandi. Það var talað um það í sambandi við þessi nýju lög um heilbrigðisþjónustu, að eitt af því mikilvæga, sem þyrfti að koma í verk, væri einmitt að efla þessa kennslu við Háskóla Íslands og reyna að hefja heimilislækningar upp á það svið að þær væru metnar jafngildar og aðrar greinar fyrir þá lækna eða læknanema sem í námi væru hverju sinni, svo að heimilislæknar yrðu alltaf fáanlegir. Sem betur fer hefur þetta þokast í rétta átt, eins og hv. flm. nefndi áðan. En þetta er eitt af þeim vandamálum sem þeir, sem búa úti um landið, finna fyrir. Það er þessi mikli læknaskortur sem á að vissu marki orsakir að rekja til skorts á heimilislæknum.

Ég get tekið undir allt það, sem flm. sagði hér áðan, og vil leggja sérstaka áherslu á t. d. þáttinn í sambandi við sérfræðiþjónustuna. Með uppbyggingu heilsugæslustöðvanna víðs vegar um landið skapast grundvöllur fyrir að nýta þá sérfræðiþekkingu sem sérgreinalæknar búa yfir, sem starfa í meira þéttbýli og við sjúkrahúsin, — nýta þá sérfræðiþekkingu miklu betur víðs vegar um landið í heilsugæslustöðvum. En þetta kostar skipulag og þetta er einn af þeim þáttum sem er nauðsynlegt að kanna.

Ég hef oft í umr. um þessi mál á ráðstefnum sveitarfélaga deilt á það, að ekki skuli hafa verið komið í verk að setja reglugerðir samkv. lögum um heilbrigðisþjónustu. Það liggur ljóslega fyrir að það hafa fáar eða nær engar reglugerðir verið settar í sambandi við þessi lög, þrátt fyrir það að í flestum greinum laganna er gert ráð fyrir að settar verði reglugerðir um meðferð málsins eða um útfærslu á lögunum. Þetta er mjög bagalegt að því er varðar skipulag ekki síst heilsugæslustöðvanna og innra starf þeirra. Það gleður mig sannarlega að heyra að hæstv. heilbrrh. er nú með þetta á vinnslustigi, og ég vonast til að það líði ekki langur tími þangað til þessar reglugerðir sjá dagsins ljós. En eigi að síður vil ég nota þetta tækifæri til þess að árétta það sérstaklega, að ég tel að það þurfi að taka lögin sjálf um heilbrigðisþjónustuna nú þegar til endurskoðunar og ekki hvað síst þann þáttinn sem snýr að fjárhagshlið þeirra, þannig að það verði gerð ítarleg skoðun á skiptingu kostnaðar eða rekstrarformi heilsugæslunnar í landinu. Ég tel að þessi till., sem hér er til umfjöllunar, komi inn á þetta svið að nokkru leyti. Og það rökstyður það einnig, sem þar kemur fram, að þessi mál þurfa öll miklu ítarlegri skoðun. Það er alveg öruggt mál, ég þori að fullyrða það, að hægt er að spara gífurlega fjármuni í sambandi við heilbrigðisþjónustuna almennt ef hún er betur skipulögð og er byggð á raunhæfri könnun sem farið er fram á í sambandi við þessa þáltill. Og það er einmitt eitt mesta gildi tillögunnar, að hún ætlast til þess að gerð sé fagleg könnun á allri heilbrigðislöggjöfinni eða heilbrigðisþjónustunni í landinu. Þetta vantar. Þegar er verið að ræða um fjárlagagerð og taka ákvarðanir um fjármagn til heilbrigðisþátta almennt, þar sem þarf að fjalla um þessi mál, þá er einmitt skortur á upplýsingum í sambandi við meðferð mála mjög tilfinnanlegur. Og ég vil sérstaklega undirstrika það sem kom fram í ræðu hv. frsm. till., að það er nauðsynlegt að þeir, sem koma til með að annast þessa endurskoðun, séu sérfræðingar af réttri gerð.