11.05.1979
Neðri deild: 85. fundur, 100. löggjafarþing.
Sjá dálk 4671 í B-deild Alþingistíðinda. (3859)

247. mál, Rafmagnseftirlit ríkisins

Iðnrh. (Hjörleifur Guttormsson):

Herra forseti. Ég mæli hér fyrir frv. til l. um Rafmagnseftirlit ríkisins sem komið er frá Ed. Hér er um að ræða stjfrv. sem lagt var fram í síðasta mánuði. Í Ed. hlaut það góðar viðtökur. Deildin gerði á því tvær breytingar sem varða 9. gr. upphaflegs frv. Önnur breytingin snýr að heimild til gjaldtöku, sem var lækkuð úr 1.5% af seldri raforku í 1.2%, og hin breytingin varðaði tæknilegt atriði varðandi innheimtu á svokölluðu raffangaprófunargjaldi sem heimilt er að taka af raftækjum samkv. 9. gr. frv. Sú heimild hefur raunar verið í gildi og er í gildi í núverandi lögum, en hefur ekki verið notuð um 15 ára bil. Við þessar breytingar hef ég ekkert sérstakt að athuga. Þær voru gerðar að höfðu samráði við iðnrn. og að vel athuguðu máli. Ég tel að þær séu út af fyrir sig eðlilegar og veiti fyrst um sinn fullnægjandi svigrúm til tekjuöflunar fyrir Rafmagnseftirlitið.

Frv. er annars að meginstofni undirbúið af n. sem fyrrv. iðnrh. skipaði, og síðan var farið yfir það á liðnum vetri á vegum iðnrn. og gerðar nokkrar breytingar á þeim till. sem frá n. komu, m. a. með hliðsjón af ábendingum frá forstöðumönnum og öðrum starfsmönnum Rafmagnseftirlitsins.

Þetta frv. felur í sér þá meginefnisbreytingu frá gildandi lögum, að Rafmagnseftirlit ríkisins er tekið undan Orkustofnun, sem hefur haft yfirumsjón með stofnuninni af hálfu ríkisins og hefur séð um að fullnægt sé ákvæðum laga um varnir gegn hættum og tjóni af raforkuvirkjum. Þetta umsjónarstarf þykir ekki lengur eiga heima í verkahring Orkustofnunar og ekki samrýmast breytingum sem fyrirhugað er að gera á starfsemi hennar. Sú formbreyting felst þannig í frv. þessu, að nú er gert ráð fyrir sérlögum um Rafmagnseftirlit ríkisins, en ákvæði um þau efni hefur verið í almennum orkulögum. Af öðrum nýmælum í lagafrv. vil ég nefna m. a. skýrari ákvæði samkv. 5. gr. um vald rafmagnseftirlitsstjóra til að úrskurða um tiltekin atriði, en þeim ákvörðunum má áfrýja til ráðh.

Þá eru samkv. 7. gr. nokkru rýmri ákvæði um setningu reglugerðar, m. a. um hönnun og frágang raforkuvirkja með tilliti til umhverfis, endurbætur á raski við nýlagnir og um samstarf við náttúruverndaraðila þar að lútandi. Einnig er heimild til að kveða á í reglugerð um fræðslu og upplýsingar til almennings um hættur af rafmagni og leiðir til að verjast þeim.

Eins og ég gat um áðan eru samkv. 9. gr. frv. rýmkaðar lítillega heimildir frá því sem er í gildandi lögum um leiðir til tekjuöflunar til að standa undir rekstri Rafmagnseftirlitsins, þar sem gert er ráð fyrir að eigendur raforkuvera og rafveitna skuli greiða til eftirlitsins gjald allt að 1.2% af heildartekjum þeirra af raforkusölu og leigu mælitækja, að frádregnu andvirði aðkeyptrar raforku, söluskatti og verðjöfnunargjaldi, en áður var heimild til gjaldtöku 1%. Um þetta atriði er gert ráð fyrir að ráðh. setji ákvæði í reglugerð um fjáröflun fyrir Rafmagnseftirlitið, auk þess sem fjvn. hefur það á valdi sínu að hvaða marki þessi gjaldtökuheimild skuli notuð.

Ég gat um það, að heimild í gildandi lögum til að taka svonefnt raffangaprófunargjald hefur ekki verið notuð um 15 ára bil en nú hefur rn. hlutast til um að innheimta á þessu gjaldi verði hafin. Nokkur óvissa er um hversu miklum tekjum þetta muni skila. Samkv. áætlun, sem núverandi forstöðumenn Rafmagnseftirlitsins hafa gert samkv. bjartsýnum áætlunum, hrykki sú heimild, sem fyrir er um gjaldtöku af seldri raforku, ekki til þess að standa undir kostnaði við Rafmagnseftirlitið þannig að nokkru mundi nema á næstu árum samkv. áætlun þeirra. Ég vænti þess, að með þeim heimildum, sem nú eru í frv. um fjáröflun, verði tryggt að ekki þurfi að leggja sérstaklega fram fjármagn úr ríkissjóði til rekstrar Rafmagnseftirlitsins, heldur standi tekjustofnar undir gjöldum við nauðsynlega starfsemi þess.

Herra forseti. Ég ætla ekki að orðlengja þetta frekar, en legg til að að lokinni þessari umr. verði frv. þessu vísað til 2. umr. og hv. iðnn.