08.12.1980
Neðri deild: 25. fundur, 103. löggjafarþing.
Sjá dálk 1208 í B-deild Alþingistíðinda. (1112)

148. mál, almannatryggingar

Alexander Stefánsson:

Herra forseti. Ég vil taka til máls í sambandi við 147. málið, fæðingarorlof, og lýsa stuðningi við málið. Þar segir í 1. gr.:

„Foreldri, sem lögheimili eiga á Íslandi, eiga rétt á þriggja mánaða fæðingarorlofi samkv. ákvæðum þessarar greinar.“

Þetta er stórmál í raun og veru og mál sem hefur verið á stefnuskrá — ég held allra stjórnmálaflokka á Íslandi hin síðari árin að koma í framkvæmd. Ég minni á það hér, að í þáltill., sem samþykkt var á síðasta þingi, var lögð sérstök áhersla á að við endurskoðun almannatryggingalöggjafar yrði sérstaklega tekið fyrir að fæðingarorlofi yrði komið á fyrir allar fæðandi konur hér á landi og ætti réttur til fæðingarorlofs að vera sá sami fyrir allar konur, hvort sem væru útivinnandi eða heimavinnandi.

Ég vil koma því á framfæri, að ég er óánægður með það ákvæði þessa frv., að ekki skuli vera jafn réttur allra foreldra í landinu þegar tekin er ákvörðun um að greiða fæðingarorlof. Mér finnst of mikill mismunur gerður að t.d. heimavinnandi húsmæður, ef ég má orða það svo, skuli ekki eiga kost á að fá nema einn mánuð í fæðingarorlof. Eins og við vitum eru margvíslegar ástæður fyrir því, að konur hafa ekki möguleika á að komast á vinnumarkað til að vinna sér þann rétt sem er til tekinn í 1. gr. þessa frv. Það þarf ekki að nefna þær ástæður, þær eru augljósar og margvíslegar. M.a. kemur til greina mikil ómegð á heimilum þannig að konur hafi alls ekki möguleika til að fara á vinnumarkað til að ná sér í þennan rétt. Sömuleiðis getur orkað tvímælis að það eigi að vera að binda þennan sjálfsagða rétt við klukkustundavinnu á vinnumarkaðinum. Mér finnst að stíga hefði átt þetta skref til fulls og gera allar fæðandi konur eða öll foreldri í landinu jafnrétthá hvað þetta snertir.

Ég ætla ekki að fara að flytja hér neina ræðu um þetta mál. Mér finnst að þetta sé réttindamál. Ég hef haft þá skoðun frá því að ég fór að hafa afskipti af félagsmálum og taka þátt í stjórnmálum, að þetta væri eitt af þeim sjálfsögðu málum sem ætti að berjast fyrir í okkar þjóðfélagi, þar sem við viljum gjarnan skara fram úr í ýmsum félagslegum aðgerðum.

Ég hef haft í huga, eftir að ég sá þetta frv. um fæðingarorlof, að flytja brtt. við það. Mun ég leggja brtt. fram mjög fljótlega til að tefja ekki fyrir framgangi málsins.

Ég vil nota þetta tækifæri til að lýsa undrun minni á að ekki skuli vera komin nú þegar fram áskorun á okkur hér á hv. Alþingi, jafnvel fjöldaáskoranir, um að allir hafi sama rétt á þessu sviði. Hvar er nú Jafnréttisráð og kvenréttindahreyfingin í landinu? Mér finnst að þetta sé einmitt gott dæmi um að þarna sé jafnvel sofið á verðinum. Fyrst á annað borð er verið að hreyfa svona þýðingarmiklu máli, sem allir virðast sammála um að nái fram að ganga, finnst mér ástæða til að vekja athygli á því, að ekki er gert ráð fyrir að allir hlutaðeigandi fái að njóta sama réttar á þessu sviði.

Ég vil endurtaka, að ég mun leggja fram brtt. í þessu máli áður en það fer lengra til lokaafgreiðslu.