17.12.1980
Efri deild: 35. fundur, 103. löggjafarþing.
Sjá dálk 1568 í B-deild Alþingistíðinda. (1664)

Umræður utan dagskrár

Þorv. Garðar Kristjánsson:

Herra forseti. Ég skal ekki hér fara að ræða efnislega um það mál sem hér er til umræðu utan dagskrár og er til komið vegna fréttatilkynningar iðnrn. varðandi Íslenska álfélagið. Það er rétt, sem hér hefur komið fram hjá öllum sem um þetta mál hafa rætt í þessum umr., að þetta mál er mjög þýðingarmikið og það er mjög alvarlegt. (Gripið fram í: Og viðkvæmt.) Og það er líka viðkvæmt vegna þess að það eru miklir hagsmunir í húfi fyrir okkur Íslendinga. Þess vegna þurfum við að halda þannig á þessu máli að þeim hagsmunum sé best borgið. Ég get ekki skilið hæstv. iðnrh. á annan veg en að hann sé mér sammála í þessu efni. Þess vegna talar hann um að við Íslendingar þurfum að hafa samstöðu í þessu máli, hafa samstöðu í samningum okkar við Alusuisse, vegna þess að með þeim hætti gætum við best íslenskra hagsmuna.

En það er einmitt með tilliti til þessa sjónarmiðs sem ég tel að það sé ákaflega þýðingarmikið, að öll málsmeðferð þessa máls sé sem best og vönduðust. Og það er varðandi það sem ég vildi segja nokkur orð hér, en ekki efnishlið málsins.

Það er ljóst af því, sem liggur fyrir, að það hefur þegar farið mikil athugun fram á þessu máli bæði hérlendis og í Ástralíu. Af því að Ástralía er ekki á næstu grösum við okkur geri ég ráð fyrir að það hafi verið gerðar sérstakar ráðstafanir til að vinna að þessu máli á þeim vettvangi. Ég vil því leyfa mér að spyrja hvort iðnrn. hafi sent í þessu skyni sérstaka sendinefnd til Ástralíu til að vinnu í þessu máli. Ef svo er, hverjir hafa skipað þá sendinefnd?

Þá hefur það komið fram, að iðnrh. hefur haft samband við Alusuisse út af þessu máli og mér skilst að Alusuisse hafi fengið gögn þau sem fyrir hendi eru um málið. Ég vek athygli á því, að í fréttatilkynningu ríkisstj. er þess getið, að á fundi ríkisstjórnar Íslands hinn 9. des. s.l. hafi mál þetta verið tekið til meðferðar. Ég skil það svo, að eftir að þessi ákvörðun ríkisstj. 9. des. um að beita sér í málinu var tekin hafi verið haft samband af hálfu iðnrn. við Alusuisse. Spurning mín er sú: Hvenær var þetta samband haft og hvenær fékk Alusuisse gögn í hendur varðandi þetta mál?

Það mun líka vera staðreynd í þessu máli, að eftir að Alusuisse fékk þessi gögn í hendur hafi komið hingað til landsins fulltrúi frá Alusuisse til að ræða málið við iðnrn. Ég leyfi mér að spyrja hæstv. ráðh.: Hvenær kom þessi fulltrúi til landsins? Og í framhaldi af því: Hve langan tíma hafði Alusuisse til þess að athuga þetta mál áður en iðnrn. gerði það heyrinkunnugt?

Þá vil ég enn fremur spyrja hæstv. iðnrh. hvort það sé rétt, að Alusuisse hafi lofað skriflegu svari varðandi þetta mál. Ef svo er leyfi ég mér að spyrja hæstv. iðnrh. hvort þá hefði ekki verið hyggilegt að bíða eftir svari Alusuisse áður en málið var gert heyrinkunnugt með fréttatilkynningu iðnrn. Ég spyr ekki um þetta að tilefnislausu, því að mér skilst að hæstv. iðnrh. hafi lýst því yfir á blaðamannafundi í gær, að þetta mál allt þarfnaðist nákvæmari rannsókna en gerðar hafa verið áður en viðræður hefjist við Alusuisse, og mér skilst að hæstv. ráðh. hafi lýst því yfir, og það kom fram í máli hans fyrr í þessum umr., að það mundi verða krafist endurskoðunar á samningum Íslands og Alusuisse.

Herra forseti. Mér er mjög örðugt að halda máli mínu áfram þegar ég er í annarri hvorri setningu að spyrja hæstv. ráðh. spurninga, en hann hvergi nærri. Má ég doka við? (Forseti: Aðeins doka við meðan hæstv. ráðh. greiðir atkv. í Nd.) — Hæstv. ráðh er kominn og ég verð því að gera ráð fyrir að hann hlýði á mál mitt.

Hæstv. ráðh. sagði í blaðaviðtali í gær að hann teldi að það gæti e.t.v. liðið mánuður áður en niðurstöðutölur endurskoðunarfyrirtækis lægju fyrir, — þess endurskoðunarfyrirtækis sem rn. fær sér til aðstoðar í þessu máli. Út frá þessum staðreyndum spyr ég hæstv. iðnrh. hvort það hefði ekki verið rétt að bíða með að gera þetta mál heyrinkunnugt þangað til nánari upplýsingar lægju fyrir. Þessa spyr ég hæstv. ráðh. að gefnu tilefni, vegna þess að hann hefur í máli sínu lagt áherslu á að nú gildi að fara með gát og vanda hvert skref í þessu máli. Um það erum við sammála.

Hæstv. ráðh. hefur lagt sérstaka áherslu á það, eins og ég kom inn á í upphafi máls míns, að það væri nauðsynlegt að við Íslendingar hefðum samstöðu og sem nánasta samvinnu í þessum efnum. Með tilliti til þessa vil ég leyfa mér að spyrja hæstv. iðnrh. hvort hafi verið leitað eftir slíkri samvinnu og samstöðu við stjórnarandstöðuna í sambandi við athuganir og rannsóknir þær sem fram hafa farið á þessu máli. Mér er ekki kunnugt um það, en ég spyr. Í þessu efni hef ég líka aðra spurningu, sem er enn þýðingarmeiri og veit að því sem fram undan er. Ég spyr hæstv. ráðh.: Hvernig hugsar hann sér að hafa samvinnu við stjórnarandstöðuna og stefna að samstöðu okkar Íslendinga í þessu máli? Hefur hann hugsað sér að taka upp beinar viðræður við stjórnarandstöðuna um framhald þessa máls, eða kann að vera að hann hafi hugsað sér að sett verði upp einhvers konar samstarfsnefnd þar sem eigi sæti bæði fulltrúar ríkisstj. og fulltrúar stjórnarandstöðunnar? Mundi þá þessi samstarfsnefnd fylgjast með gangi þessara mála og allri framvindu?

Ég hef leyft mér að spyrja hæstv. ráðh. þessara spurninga, því að ég geri mér grein fyrir að það er ekki nægilegt að hafa góðan vilja í þessu efni og hafa ásetning um það, að við Íslendingar eigum að standa saman í þessum málum, heldur verður að snúast svo við að það séu gerðar beinar ráðstafanir til að svo megi verða.