02.04.1981
Sameinað þing: 69. fundur, 103. löggjafarþing.
Sjá dálk 3370 í B-deild Alþingistíðinda. (3450)

15. mál, landhelgisgæsla

Alexander Stefánsson:

Herra forseti. Ég tel ástæðu til að fagna því, að málefni Landhelgisgæslunnar hafa vakið hér svo ítarlegar umr. Þetta er einmitt mál sem þarf að ræða og ræða á þessum vettvangi, miðað við þá þýðingu sem Landhelgisgæslan hefur fyrir þjóð okkar.

Ég get tekið undir það með hv. 6. þm. Norðurl. e., sem hann endaði ræðu sína á áðan, að fljótlega kom í ljós — við skulum segja nú síðustu 2–3 árin — að því miður virðist hafa gleymst það merka hlutverk sem þessi stofnun hafði og hefur í þjóðfélagi okkar. Það varð undarlega hljótt eftir þá miklu umfjöllun, sem þessi stofnun hafði á vissu árabili, og þá aðdáun, sem þjóðin hafði á stofnuninni og starfsmönnum hennar. Hver man ekki áróðurinn undanfarið um sérstaka nauðsyn á því að fækka skipum Landhelgisgæslunnar, þau væru allt of mörg og það væri allt of mikil umsvif og kostnaður sem þessi stofnun hefði í för með sér fyrir þjóðfélagið, þetta væri allt of dýrt fyrir þjóðfélagið. Og hver man ekki áróðurinn um flugvélakaupin. — Mér fannst það vera sérkennileg tilviljun áðan þegar hv. 4. þm. Suðurl. var að tala um að hægt væri að leysa þessi mál með samvinnu við Flugleiðir. Hann hefur sjálfsagt ekki munað eftir því, að dag eftir dag á þessum vetri hafa komið fram fréttir um þann flugvélakost sem hann er að vitna í. Það hefur verið viss hætta í farþegaflugi vegna þess að þessar flugvélar eru orðnar úreltar og viðhald þeirra hefur verið þannig að það hefur verið varhugavert að senda áhöfn og farþega í innanlandsflug. Þetta hefði hv. þm., sem virðist vera fróður um flugvélar og rekstur þeirra, átt að kynna sér áður en hann sagði það sem hann sagði hér áðan. Nei, sannleikurinn er sá, að Landhelgisgæslan, miðað við þá aðstöðu og hlutverk sem henni ber að inna af hendi, verður að ráða yfir mjög fullkomnum flugvélakosti. Það er ekkert vafaatriði.

Ég taldi mér skylt að taka til máls um þetta mikilvæga mál, ekki síst út frá umr. sem hér fara fram, og endurtaka þá skoðun mína og margra annarra, að við eigum að hafa metnað og við eigum að hafa þá skyldu við þennan mikilvæga þátt í þjóðfélagi okkar að standa saman um að gera allt sem hægt er til að efla landhelgisgæsluna, bæði að því er varðar skipakost og flugvélar. Hins vegar get ég tekið undir að það er mjög nauðsynlegt að endurskipuleggja landhelgisgæsluna og enn fremur að taka lögin um landhelgisgæsluna til endurskoðunar. Ég held að það hljóti að blasa við öllum, sem um þessi mál hafa á einhvern hátt fjallað, að á því er brýn nauðsyn.

Ég vil koma inn á eitt atriði í sambandi við þetta mál og það er vitaskipið Árvakur, eins og hann hefur oft verið nefndur eða talinn vera, en hann er eitt af skipum Landhelgisgæslunnar. Hann hefur verið á söluskrá og áróður fyrir því af mörgum hv. alþm. hér að nauðsynlegt væri að losna við þetta skip, enda verið á söluskrá þótt ljóst sé að lítið verð fáist fyrir skipið. Mín skoðun er sú, að það sé algerlega rangt að selja þetta skip. Við þurfum á því að halda og það ekki aðeins í sambandi við almenna vitaþjónustu. Við þurfum að nota það við ýmsa öryggisþjónustu að því er varðar ýmis vitadufl, siglingamerki og ekki síst sem einn þátt í veðurþjónustu, sem allir viðurkenna að er mjög mikil nauðsyn að bæta við suðurströndina. Það er nauðsynlegt að segja upp duflakerfi fyrir suðurströndinni. Þetta er ekki hægt að gera nema að hafa yfir að ráða sérstaklega útbúnu skipi. Það er talið af sérfróðum mönnum að Árvakur sé einmitt hentugt skip í þessu skyni. Hví ekki að nýta svona skip í sambandi við björgun alls konar eða sem dráttarskip þegar skip lenda í strandi? Enn fremur er hægt að útbúa þetta skip sem kapallagningarskip og hefur það alla möguleika á að sinna slíkum verkefnum með tiltölulega ódýrum útbúnaði.

Ég tók þetta atriði sérstaklega upp hér vegna þess að það er verið að ræða endurskoðun laga um vita í landinu. Þetta er þáttur í öryggiskerfi okkar sem hefur orðið útundan. Það hefur alltaf fallið niður hér á hv. Alþingi í áraraðir að taka lögin um vitana til endurskoðunar. Þessi lög eru löngu úrelt og þjóna hvergi því hlutverki sem þessi mikilvægi hlekkur í öryggisbúnaði við landið á að sinna. Ég er ekki á þeirri skoðun á þessari stundu að það sé sjálfsagt að leggja vitaþjónustuna undir Landhelgisgæsluna. Ég held að menn þurfi að skoða það mál vandlega áður en þeir fullyrða að sé besti kostur. Þarna er um að ræða starfsemi sem er margþætt. Ég tel sjálfsagt að skipuleggja vitagæslu þannig að hægt sé að nýta Landhelgisgæsluna í því skyni, en ég er ekki sannfærður um að það sé eðlilegt að fela Landhelgisgæslunni stjórn þessara mála, því að það fer að miklum hluta til fram í því formi sem ekki samrýmist starfsemi Gæslunnar.

Ég vil hins vegar segja það, að é fagna því nál. sem hér liggur fyrir frá utanrmn. og ég vænti þess, að það álit og sú nefnd, sem kosin yrði, miðað við það nál., verði til þess að þessi mál fái í alvöru umfjöllun, það yrði skoðað gaumgæfilega á hvern hátt við getum komið upp hér landhelgisgæslu sem við getum verið stoltir af og þjónar því hlutverki sem brýn nauðsyn er fyrir okkur að sé hér í landinu. Ég vil endurtaka að ég tel að eðlilegt sé að lögin um landhelgisgæsluna séu tekin til endurskoðunar í heild, þ. e. verksvið hennar og allt sem því fylgir, en umfram allt hljótum við að vera sammála um það markmið að efla landhelgisgæsluna og gera hana virkari fyrir það mikilvæga hlutverk sem henni er ætlað.