06.05.1981
Efri deild: 92. fundur, 103. löggjafarþing.
Sjá dálk 4009 í B-deild Alþingistíðinda. (4094)

313. mál, steinullarverksmiðja

Kjartan Jóhannsson:

Herra forseti. Það er nú svo með þetta frv. eins og hið fyrra, að Alþingi hefur beðið nokkuð eftir því að iðnrn. og hæstv. iðnrh. legðu eitthvað til málanna í þessum efnum, mörkuðu afstöðu, mörkuðu stefnu, og sjálfsagt eru ýmsir þm. og reyndar margir aðrir orðnir langeygir eftir því, að þetta frv. sæi dagsins ljós. Ég held að öllum hljóti að vera það fagnaðarefni, að þetta mál komi nú til umr. hér á þinginu og geti fengið hér ítarlega og góða umfjöllun.

Það er nú reyndar svo í sambandi við þetta mál, eins og stundum vill verða um önnur mál hér á Íslandi, að það er eins og togstreitan yfir staðarvali — landshlutareipdrátturinn — skyggi á aðalmálið. Það virðist vera það sem yfir skyggir í þessu máli, hvar verksmiðjan verði sett niður. Ýmsir höfðu gert ráð fyrir því og vænst þess, að iðnrn. mundi skera úr í þeim efnum, mundi kveða upp úr um hvar verksmiðjunni skyldi valinn staður. Því er reyndar ekki að heilsa í þessu frv. og má því búast við að reipdrátturinn haldi áfram og haldi kannske áfram að skyggja á aðalmálið. Það er í rauninni leitt að svo skuli vera, vegna þess að meginatriði þessa máls er vitaskuld með hvaða hætti verði unnið að iðnaðaruppbyggingu hér á landi og einmitt hvort fyrirtæki af því tagi, sem hér er talað um, geti verið liður í iðnþróun.

Nú er það reyndar svo um þetta fyrirtæki eins og önnur, að þeir útreikningar, sem gerðir hafa verið, sýna ekki neina stórkostlega afkastavexti. En það gefur líka ástæðu til að skoða það sem fram er lagt í þessu sambandi — þær forsendur og þær undirstöður sem til grundvallar eru lagðar. Það leiðir til þess líka, að þó að ég muni ekki nú bera margar fsp. fram varðandi þetta frv. eða halda uppi löngum umr. um það og telji eðlilegra að það fái umfjöllun í nefnd á þessu stigi og ítarlegri umr. fari þá fram um þetta eftir að n. hefur haft frv. til umfjöllunar, þá hlýt ég að minnast örlítið á markaðshlið þeirrar framleiðslu sem hér er um að ræða.

Það mun öllum kunnugt, að meiri hluti einangrunarefnis hér á landi núna er plast. Það hlýtur að vera forsenda fyrir verksmiðju af þessu tagi að steinullin taki stærri hluta af markaðinum en nú er. Með hvaða hætti það megi takast hljóta menn að velta fyrir sér. Ég þykist vita að það sé e. t. v. veruleg tregða af hálfu iðnaðarmanna á að taka upp steinull í staðinn fyrir plast. Til þess liggja kannske fyrst og fremst þær ástæður, að það þykir að ýmsu leyti óþægilegra að vinna með steinullina en það plast sem menn hafa vanist að undanförnu. Þá hljóta menn að taka það með í reikninginn, hvernig megi takast við þessar aðstæður að auka markaðshlutdeild steinullar hér á landi. Skal þá ekki rakið hvaða atriði það eru sem mæla með því, að steinull verði tekin í staðinn. En hitt er vitaskuld ljóst, að sú plastframleiðsla, sem fyrir hendi er í landinu í sambandi við einangrun; hefur skapað ýmsum mönnum atvinnu. Þegar menn líta á atvinnusjónarmiðið í sambandi við þetta frv. verða menn náttúrlega að taka tillit til þess, að svo framarlega sem steinullin ryður frá sér hluta af núverandi markaði plastsins hlýtur það að bitna á atvinnu þeirra manna sem hafa unnið við framleiðslu á plastinu. Nettó-áhrifin eru því vitaskuld það sem menn verða að hafa til hliðsjónar. Ég hef ekki komið auga á neina sérstaka úttekt á þessu, en ég trúi því, að þm. vilji fá að sjá skýrt hver áhrifin eru, ekki vegna þess að það hafi úrslitaáhrif á ákvarðanatöku í sambandi við þetta mál sem slíkt, heldur til þess að menn viti hvað þeir eru að gera og hvernig við skuli bregðast.

Annað einangrunarefni, sem er í samkeppni við steinullina, er glerullin og þar held ég að menn búi við nokkuð svipaðar aðstæður. Það hefur verið tilhneiging manna að nota kannske frekar glerull en steinull við ýmiss konar einangrun á loftum og því um líku, einkanlega þar sem menn hafa þurft að festa einangrunina upp fyrir sig svo að segja. Menn hljóta líka að taka til skoðunar hvernig skilin eru milli glerullarmarkaðarins og steinullarmarkaðarins. Það er reyndar ekki úr vegi að geta þess í sambandi við glerullina, að eftir upplýsingum, sem ég hef fengið, mun ekki vera fjarstæðukennt í rauninni að framleiða glerull hér á landi úr úrgangsefnum frá járnblendiverksmiðjunni á Grundartanga. Þar er úrgangsefni kvartssandur, sem mun henta mjög vel til framleiðslu á glerull. Ég held að það sé fyllsta ástæða til að athuga það mál mjög gaumgæfilega, hvort þarna sé um nýtt þróunarsvið að ræða sem gæti verið hagstætt fyrir okkur Íslendinga sem þjóð.

Ég ætla ekki að fjölyrða um einstök atriði þessa frv. Ég tel að það, sem ég hef drepið á hér varðandi markaðsmálin og atvinnumálin í þessu sambandi, sé það sem menn hljóti sérstaklega að vilja fá upplýsingar um, en auðvitað eru svo ýmis önnur atriði sem gætu komið til umfjöllunar í nefnd líka. En að lokum aðeins þetta: Ég tel að hér sé um mjög merkt frv. að ræða og það sé mjög gott að þetta komi nú loksins til umfjöllunar hér á Alþingi. Ég vona að togstreitan um staðarvalið verði ekki að öllu leyti til þess að yfirskyggja þetta mál eða drepa það niður.