16.05.1981
Neðri deild: 97. fundur, 103. löggjafarþing.
Sjá dálk 4534 í B-deild Alþingistíðinda. (4660)

325. mál, loðdýrarækt

Frsm. (Stefán Valgeirsson):

Herra forseti. Eins og fram kemur í grg. með þessu frv. skipaði hæstv. landbrh. nefnd í marsmánuði s. l. til að gera tillögur um æskilega þróun loðdýraræktar. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu, að brýnt væri að gera breytingu á lögum um loðdýrarækt, en þau lög eru frá 1969 og vorn lögfest við allt aðrar aðstæður en nú eru. Af því leiddi að nefndin tók til við að semja þetta frv., sem hér er til umr., ásamt þeirri grg. sem með því fylgir. Þessu verki var ekki lokið fyrr en fyrir nokkrum dögum og þá var hæstv. ríkisstj. búin að ganga frá lista yfir þau mál sem að er stefnt að lögfesta fyrir þinglok. Formaður nefndarinnar, Haukur Jörundsson, og Jónas Jónsson búnaðarmálastjóri komu á fund okkar hv. þm. Egils Jónssonar, formanns landbn. Ed., til að kanna hvort við sæjum einhverja leið til að koma umræddu frv. í gegnum þingið á þessu vori. Við hétum því, að ef hæstv. landbrh. færi þess á leit við aðra hvora nefndina að flytja þetta frv. mundum við í sameiningu gera það sem í okkar valdi stendur til að greiða fyrir því að þetta frv. kæmist í gegnum þingið nú fyrir þinglokin.

Landbn. beggja deilda hafa fjallað um þetta mál sameiginlega og leggja fram brtt. á þskj. 860 sem við stöndum sameiginlega að að flytja.

Lögin um loðdýrarækt, sem eru raunar einvörðungu um minkarækt, eru frá 1969. Minkarækt var hafin hér 1970 á einu búi og sex búum 1971, en áttunda búið reis 1972. Búin voru öll fremur stór, eins og gert var ráð fyrir í lögunum, og gekk rekstur þeirra misjafnlega svo ekki sé meira sagt. Nú eru starfandi í landinu fimm minkabú.

Refarækt var tekin upp árið 1979 og eru nú rekin átta refabú í landinu. Ráðunautur í loðdýrarækt var ráðinn til Búnaðarfélags Íslands 1974, en þegar lögin voru sett var enginn slíkur starfandi í landinu og því ýmislegt falið veiðistjóra sem eðlilegt verður að telja að ráðunautur annist eða ráðunautur og veiðistjóri í sameiningu.

Að fenginni þessari reynslu af loðdýrarækt og fyrir þær aðstæður, sem nú eru í landinu, hefur vaknað verulegur áhugi á loðdýrarækt meðal bænda. Ætla má að um eða yfir 30 bændur hefji loðdýrarækt á þessu ári a. m. k., ef þetta frv. verður að lögum.

Þær breytingar, sem hér er lagt til að gerðar verði á lögunum, taka mið af þeim aðstæðum og stefna að því að aðgengilegra verði fyrir bændur að taka upp þá búgrein án þess að í nokkru sé slegið af raunhæfum kröfum um vörslu loðdýra og eftirlit með búgreininni. Þá kveða þær skýrar á um að Búnaðarfélag Íslands hafi umsjón með loðdýraræktinni í umboði landbrn. á sama hátt og er um aðrar búgreinar.

Það felst í þessu frv. og er breyting frá gildandi lögum, að stefnt er að því að draga úr stofnkostnaði án þess að það komi niður á öryggisþættinum. Það á að leyfa að hafa loðdýrabú í gömlum byggingum, en gera þær þannig úr garði að fyllsta öryggis sé gætt. Það á að fella úr lögum að skylt sé að hafa girðingar umhverfis skálana sem búin eru starfrækt í, þar sem í ljós hefur komið að í ýmsum tilfellum hafa þær reynst lítil eða jafnvel engin vörn ef dýr sleppa út úr húsi á annað borð. Það á að hafa stjórn á því, hvernig þessi búrekstur þróast, og krefjast þess, að kunnáttumaður sé á hverju búi. Búnaðarfélag Íslands á að halda uppi leiðbeiningarstarfsemi og þá fyrst og fremst ráðunauturinn í loðdýrarækt og svo aðrir ráðunautar eftir því sem þurfa þykir, en ekki veiðistjóri einn, eins og er eftir gildandi lögum.

Það er verulegur áhugi í ýmsum byggðarlögum að fara út í þessa framleiðslu. Það er talið að mjög mikið fóður falli til á hverju ári sem ekki nýtist nú, bæði frá fiskvinnslustöðvum og sláturhúsum, sem sé tilvalið fóður handa ýmsum loðdýrum. Ef þetta frv. verður lögfest nú er talið líklegt að 30–40 einstaklingar fari á þessu sumri að hefja framkvæmdir og búa sig undir að stofna loðdýrabú, fái þeir tilskilin leyfi og fjármagnsfyrirgreiðslu.

Landbn. Nd. er sammála um að leggja til að þetta frv. verði samþykkt með þeim breyt. sem eru á þskj. 860.