19.05.1981
Sameinað þing: 84. fundur, 103. löggjafarþing.
Sjá dálk 4599 í B-deild Alþingistíðinda. (4792)

187. mál, vegáætlun 1981--1984

Karvel Pálmason:

Herra forseti. Ég hef ekki miklu við það að bæta sem þegar er komið fram í þessum umræðum, en það eru örfá atriði sem ég vildi víkja hér að.

Það er í fyrsta lagi í sambandi við þær breyttu reglur sem nú voru teknar upp varðandi skiptingu milli kjördæma, prósentuskiptingu. Það kom hér fram hjá báðum frsm. n. að nú er tekin upp ný regla varðandi prósentuskiptingu milli kjördæma, — regla sem hefur í för með sér að t. d. Vestfjarðakjördæmi ber þar skarðan hlut frá borði miðað við það sem það hefði haft að óbreyttum reglum. Þessu höfum við þm. Vestfjarðakjördæmis mótmælt með hæstv. samgrh. í broddi fylkingar, en eigi að síður verið bornir ofurliði í þessu máli og afgreiðslan varð sú, að reglunum var breytt, sem þýðir að Vestfjarðakjördæmi mun að öllum líkindum lækka um 2% varðandi skiptingu til stofnbrauta. Ég vil taka það skýrt fram að þessu vorum við Vestfjarðaþm. andvígir og ég greiddi í fjvn. atkvæði gegn þessari breytingu og lagði fram bókun þar sem þessari breytingu var mótmælt af minni hálfu í nafni allra Vestfjarðaþm.

Í öðru lagi vil ég aðeins víkja að þeirri yfirlýsingu sem er prentuð sem fskj. við nál. frá meiri hl. fjvn. og hér var komið inn á líka af ég held báðum frsm, n. Hér er um að ræða yfirlýsingu frá samgrh. um fyrirhugaðar aðgerðir á þessum svonefndu Ó-vegum, sem nú er farið að kalla, þ. e. Ólafsfjarðarmúla, Ólafsvíkurenni og Óshlíð. Ég vil segja það um þessa yfirlýsingu að ég hefði gjarnan kosið að hún væri öllu ákveðnari en hún er. Ég vil þó treysta því, að á komandi hausti takist hæstv. samgrh. að fá ríkisstj. til að fallast á að leggja fram viðaukavegáætlun þar sem þessi verkefni eru tekin inn og þá með sérstakri fjármögnun þannig að framkvæmdir við þessi verkefni geti hafist þegar á næsta ári. Ég þykist vita að hæstv. samgrh. geri sér það ljóst, að þó að það fáist ekki samþykki fyrir því í ríkisstj. að leggja slíkt til við Alþingi, þá kemur það með einhverjum hætti til þingsins í gegnum aðra aðila.

Það er alveg ljóst, að frá þessu verður ekki hlaupist. Þetta mál verður að fá þá meðferð og þá afgreiðslu sem hér er raunar lagt til að gert verði, og þakkir skal fjvn. hafa fyrir að hafa tekið á þessu máli eins og raun ber vitni því þar var enginn ágreiningur um meðferð málsins eða nauðsyn þess, að í þetta yrði ráðist með þessum hætti.

Þetta vildi ég sérstaklega taka fram við þessa umr., ég vil aðeins bæta við örfáum orðum og þá almenns eðlis í sambandi við afgreiðslu vegáætlunar.

Það er auðvitað alveg ljóst, og raunar hefur það komið fram hér á Alþingi, að það er ekki ágreiningur um að það eru arðbærar framkvæmdir að leggja í vegagerð og þar er um að ræða úrbætur á ótalmörgum sviðum, bæði að því er varðar félagslegar umbætur og ekki síður er hér eitt brýnasta byggðamálið sem um er að ræða eins og mál standa í dag. Því hefur verið haldið fram og vissulega með nokkrum rétti, að skattar á umferðina séu gífurlega miklir, en hins vegar allt of litlum hluta af þeirri skattpíningu, sem menn kalla að umferðin sé beitt, allt of litlum hluta af skatttekjum varið til vegagerðarinnar sjálfrar, til umferðarinnar, til þess að bæta úr því slæma ástandi sem er víðs vegar um landið í sambandi við vegakerfið. Þróunin hefur orðið sú, að ríkissjóður er farinn að taka æ stærri hluta til sín af tekjum umferðarinnar, sem fara svo í alls konar aðra hluti sem ríkið hefur á sínum snærum. Ríkisstj. tekur tekjurnar í gegnum umferðina, en ráðstafar þeim til annarra hluta og í mörgum tilfellum a. m. k. miklu óæskilegri og óarðbærari en að ráðstafa þeim til vegagerðar í landinu.

Það verður auðvitað alltaf ágreiningur um það og skiptar skoðanir, hversu mikil framkvæmdagetan er og hversu mikið á að framkvæma. Ég held þó að það sé afskaplega óæskileg meðferð mála eins og mér sýnist, hugsanlega a. m. k., geta orðið nú, að hér er verið að afgreiða vegáætlun með ákveðnum tölum til framkvæmda, en nokkru áður er búið að samþykkja niðurskurð á þessum sömu fjárveitingum sem nú er verið að ræða um og væntanlega staðfesta á Alþingi. Það eru afskaplega óæskileg vinnubrögð að við séum hér í dag að samþykkja fjárveitingar eða framlög til vegamála sem fyrir nokkru er búið að gefa hæstv. ríkisstj. fullkomna heimild til að skera niður verulega frá því sem hér er verið að tala um. Mér sýnist allt benda til þess, að það muni eiga sér stað niðurskurður frá því, sem hér er verið að tala um, og niðurskurður er í framkvæmdamætti í ár miðað við fyrri ár. Og eins og hér hefur komið fram er æðimikil óvissa um fjáröflun á síðari hluta áætlunartímabilsins. Það er mál sem við höfum horft upp á hér og er ekkert einsdæmi nú, að þó áætlun sé sett upp með ákveðnum tölum er svo og svo mikið sem þar skerst af ýmissa hluta vegna og oft á tíðum er það svo, að verkefni á síðari hluta áætlunartímabilsins fara nokkur ár aftur í tímann vegna þess að ekki virðist vera fjármagn fyrir hendi til þess að framkvæma eins og gert var ráð fyrir. Þetta er atriði sem endurtekur sig æ oftar og ekki bara í sambandi við vegáætlun. Svo er um miklu fleiri verkþætti, svo sem hafnaáætlun og fleira sem ég skal ekki fara hér út í að ræða um.

Hæstv. samgrh. lét það vera sín síðustu orð við afgreiðslu vegáætlunar fyrir árið 1980 að við gerð vegáætlunar núna og framlagningu hennar yrði um að ræða stórauknar framkvæmdir á árinu 1981. Mér sýnist þó að það sé allverulegur niðurskurður í framkvæmdamagni miðað við fyrri áætlun.

Ég skal ekki, herra forseti, eyða öllu lengri tíma í þessar umræður. Ég vil þó aðeins ítreka þá skoðun mína og skoðun Alþfl., að það er krafa um að aukin hlutdeild þeirra skatta, sem umferðin er látin greiða, fari til vegaframkvæmda og það fari ekki svo stór hluti í ríkishítina sem raun ber vitni af skattpeningum sem teknir eru af umferðinni. Það er brýn nauðsyn að bæta vegakerfið, ekki bara bundið slitlag, það er ekki síður nauðsyn að gera vegi akfæra þannig að þeir komist upp úr snjó. Við könnumst við það, þm. utan af landi, hvað þar er um að ræða. En meginkrafan er sú, að því fjármagni, sem er af umferðinni tekið, verði varið í miklu stærri mæli til umferðarinnar heldur en nú er gert.

Ég vil svo að lokum lýsa vonbrigðum mínum með það, að við Vestfjarðaþm. skyldum bornir ofurliði og nánast á okkur traðkað í sambandi við prósentuskiptingu milli kjördæma. Það var slæmt verk af jafngóðum mönnum og í fjvn. eru, að þeir tækju slíka ákvörðun. En vonandi rætist úr í þeim efnum, menn sjái að sér, bæti ráð sitt og sjái þörfina á því að réttur þess kjördæmis eða þeirra kjördæmi, sem raunverulega eru verst sett í samgöngumálum, sé réttur, en ekki skertur. Það er krafa okkar Vestfirðinga og það er auðvitað krafa fleiri. En svona förum við út úr þessari skiptingu nú og það ber að harma, þrátt fyrir það að við höfum sjálfan samgrh. í broddi fylkingar.