23.11.1982
Sameinað þing: 20. fundur, 105. löggjafarþing.
Sjá dálk 821 í B-deild Alþingistíðinda. (522)

88. mál, vantraust á ríkisstjórnina

Pétur Sigurðsson:

Herra forseti. Góðir hlustendur.

Það hefði vissulega verið æskilegt að gefa sér nokkurn tíma til þess að fara yfir nokkuð af þeim fullyrðingum, sem hér hafa komið fram, ekki aðeins hjá hæstv. ráðh. heldur og einstökum hv. þm. í þeim umr. sem hér er að ljúka. Það hefði verið æskilegt að geta dregið fram það að hæstv. ráðh. Alþb. leyfa sér að koma hér fram fyrir alþjóð og segja ítrekað ósatt. Það er full ástæða til þess að benda sérstaklega hæstv. orkumálaráðh. á það að hvorki mér eða öðrum þm. er kunnugt um að neinn flokkur eða einstakir þm. hafi lagst gegn því að raforkuverð til álversins hækki.

Hins vegar er það staðreynd, sem okkur er öllum kunnugt um, að ekki hefur náðst fram hækkun á rafmagnsverði til álversins vegna einkaherferðar Hjörleifs Guttormssonar á hendur þessu fyrirtæki. Það er þess vegna sem rafmagnsverðið hefur ekki fengist upp ennþá. Það hefði líka verið full ástæða til að fara nokkrum frekari orðum um það sem hefur komið fram frá hæstv. formönnum þingflokkanna, sem setu eiga í ríkisstj., um þau þing sem þeir eru nýkomnir frá, annars vegar miðstjórnarfund Framsfl. og hins vegar flokksráðsfund Alþb. Að vísu höfðu hv. þm. og talsmenn Framsfl. ekki mörg orð um sinn miðstjórnarfund, enda má segja að þrjú meginatriðin sem þar komu fram og voru samþykki hafi verið þessi: Í fyrsta lagi að nú væri Framsfl. óhætt að fara yfir á miðjuna, hann ætti að fara yfir á miðjuna. Hann ætti að fara til hægri til þess að vera þar staddur í næstu kosningum. Í öðru lagi samþykktu þeir að vegna þess að ekki hefði tekist að telja niður verðbólgupúkann, þá ætti nú að setja hann niður með lögum, líklega með brbl. Og þriðja og að mörgu leyti almerkilegasta tillagan sem þar var samþykkt var einróma samþykki miðstjórnarfundar Framsfl. um að koma upp ógnarstórri styttu af Hriflu-Jónasi.

Hæstv. félmrh. gat um þá merku ályktun sem samþykki var á flokksráðsfundi Alþb. gegn kreppu og atvinnuleysi, um fjögurra ára neyðaráætlun. Þetta er líklega neyðarlegasta stefna stjórnarflokks sem sögur fara af í lok kjörtímabils.

Ég læt því lokið að ræða um það sem hér hefur komið fram hjá aðilum sem styðja þessa ríkisstj. og sitja í henni. En ég get ekki látið hjá líða að fara nokkrum orðum um þau ummæli sem hafa komið fram hér hjá talsmönnum Alþfl. í kvöld.

Sú vantrauststillaga, sem hér er til umr. var flutt til að slíta viðræðu formanns Alþfl. við hæstv. ráðh., til þess að loka fyrir yfirlýsingargleði varaformannsins og verða á undan væntanlegum formanni væntanlegs Bandalags jafnaðarmanna með slíka tillögu. Í ræðum krata hér í kvöld hefur þeim orðið tíðrætt um þann klofning sem kom upp í Sjálfstfl. 1980. Þeim er tíðrætt um að Sjálfstfl. eigi aðild að þessari ríkisstj. Síðastur var hv. þm. Jón Baldvin Hannibalsson með þessa kenningu hér í umr. í kvöld. Þeir vita þó vel að allir þeir aðilar, sem samkv. lögum og reglum Sjálfstfl. hafa með myndun stjórnar að gera, hafa lýst andstöðu sinni við þá ríkisstj. sem nú situr og allan aðdraganda að myndun hennar. Þar eru að verki bæði miðstjórn Sjálfstfl., þingflokkur hans, flokksráð og síðasti landsfundur, sá fjölmennasti sem haldinn hefur verið í sögu Sjálfstfl. Allir þessir aðilar hafa lýst sig andvíga ríkisstjórninni. M.a. þess vegna munum við í þingflokki Sjálfstfl. í stjórnarandstöðu greiða vantrauststillögunni atkvæði okkar.

En hver er staða Alþfl. sjálfs um þessar mundir, þegar hann leggur fram þessa vantrauststillögu til umræðu hér í Sþ.? Einn þm. hans hefur sagt sig úr Alþfl. og segist ætla að stofna nýtt pólitíski bandalag. Nú er það að vísu söguleg staðreynd hér á Íslandi, að Alþfl. klofnar öðru hverju, líklega á sama árabili og rjúpunni fjölgar. Fram til þessa hefur klofningsliðið hafnað í bóli kommúnista. En eftir ýmislegt sem á undan er gengið velta þm. því fyrir sér hvort annað tveggja þessara flokksbrota þeirra ætli að gefa Alþb. syndakvittun og bjarga því til lands úr sínu pólitíska strandi.

Við sjálfstæðismenn erum reiðubúnir til þess að axla þá byrði að taka við stjórn landsins. Við erum málefnalega sterkir. Það sýnir ítarleg samþykki landsfundar og fjöldi frv. og till. hér á hv. Alþingi, sem þm. flokksins hafa flutt, ekki aðeins mótandi stefnumál í innanlandsmálum heldur einnig í utanríkismálum, sbr. till. okkar um hafsbotnsréttindi Íslendinga á Rockall-svæðinu og á Reykjaneshrygg og till. allra þm. okkar, sem lögð var fram í dag, um afvopnun og takmörkun vígbúnaðar.

Hinum einstöku ráðh. hæstv. ríkisstj. hefur orðið tíðrætt um hvað stjórnarandstaðan mundi gera þegar einstök vandamál hafa komið upp. Þeir spyrja: Hvað viljið þið, hvað vill stjórnarandstaðan gera? Það gleymist að það eru þeir, sem hafa tekið að sér stjórn landsins, en ekki við sem erum í stjórnarandstöðunni. Þeir bera hina stjórnarfarslegu ábyrgð. En hæstv. ráðh. hafa fengið till. og aðvaranir frá okkur sjálfstæðismönnum, en aldrei hlýtt þeim, því þær þýddu raunhæfa stjórnun. Síðan er bara sagt: Stjórnarandstaðan hefur engar till. fram að færa. En ég minni aðeins á eitt atriði. Við vöruðum við og komum með frestunartillögu á ákvörðun ríkisstj. um myntbreytinguna, nema samræmdar efnahagsráðstafanir fylgdu í kjölfarið. Þessu var ekki sinnt og á eftir fylgdu gífurlegar verðhækkanir og upp úr því hvarf verðskyn almennings á Íslandi endanlega.

Við sjálfstæðismenn sækjum eftir þeim þingstyrk til kjósenda að til annarra flokka þurfi ekki að leita um stjórn landsins. Ábyrgðin verði okkar einna og við dæmdir af eigin verkum. Með því mundi m.a. kaupskap Framsóknarstjórna ljúka.

Grundvallarstefna Sjálfstfl., samþykktir síðasta landsfundur ásamt þróun efnahags- og atvinnumála hér heima mun móta kosningastefnuskrá flokksins í næstu alþingiskosningum. Hún mun því óhjákvæmilega taka nokkrum breytingum frá því við gengum til kosninga í desember 1979.

Ólgan og missættið, sem nú ríkir í röðum ríkisstjórnarflokkanna, er þekki. Alþfl. er klofinn og af stofni hans hefur fallið sprek. Þótt nokkrir félagar okkar sjálfstæðismanna hafi gert þessa ríkisstj. að veruleika til að bjarga virðingu Alþingis er sú virðing aldrei minni en í dag. Efnahagslíf landsins er í molum, vaxandi greiðsluhalli við útlönd og óðaverðbólgan æðir áfram. Við sjálfstæðismenn höfum staðið af okkur þá hríð, sem gerð var að flokki okkar, og ég vona að í næstu kosningum gangi Sjálfstfl. heill og óskiptur til kosninga. Sáttahönd okkar hefur verið rétt fram, en það vantar ennþá hönd á móti. Ég þakka þeim sem hlýddu. Góðar stundir.