16.04.1986
Efri deild: 77. fundur, 108. löggjafarþing.
Sjá dálk 3960 í B-deild Alþingistíðinda. (3589)

400. mál, verslun ríkisins með áfengi

Landbrh. (Jón Helgason):

Hæstv. forseti. Þegar þetta frv. var lagt fram í ríkisstj. hafði ég þann fyrirvara um að ég þyrfti að athuga mál þetta nánar áður en ég veitti því samþykki mitt og þegar það var lagt fyrir í þingflokki framsóknarmanna greiddi ég atkvæði á móti því.

Ég tel að það sé einkum tvennt sem þurfi þar athugunar við. Í fyrsta lagi þarf að athuga hvar sú heimild, sem er gert ráð fyrir með þessu frv., er sett. Ég vil af því tilefni lesa minnisblað sem ég fékk frá Ólafi Walter Stefánssyni skrifstofustjóra í dómsmrn., með leyfi forseta:

„Í frv. þessu er lagt til að fjmrh. verði veitt heimild til að veita öðrum en ÁTVR leyfi til að framleiða áfenga drykki til útflutnings eða til sölu hjá ÁTVR. Samkvæmt reglugerð um Stjórnarráð Íslands nr. 96/1969 fer dómsmrn. með framkvæmd áfengislöggjafar sem eigi ber undir annað ráðuneyti. Fjmrn. fer með rekstur verslunar á vegum ríkissjóðs, þar á meðal ÁTVR, og heilbr.- og trmrn. fer með áfengisvarnir og bindindisstarfsemi. Telja verður að þeim þáttum sem áfengislögin fjalla um hafi jafnan verið skipt með þessum hætti. Yfirstjórn á áfengissölu ríkisins hefur verið í höndum fjmrn., en aðrir þættir í höndum dómsmrn., þar á meðal áfengisvarnir áður en stofnað var sérstakt ráðuneyti heilbrigðismála.

Í áfengislögunum er á nokkrum stöðum vikið að ríkisstjórn. Fyrirsvar fyrir einstökum málaflokkum hefur þá verið í samræmi við framanritað. Þannig hefur dómsmrn. farið með ákvæði 9. gr. laganna þar sem ríkisstj. er heimilað að leyfa tilbúning áfengs öls vegna sölu til varnarliðsins eða til útflutnings. Frv. sem fjallað hafa um rýmkun þessa ákvæðis og heimild til framleiðslu áfengs öls fyrir innlendan markað hafa byggt á því að dómsmrh. fari með leyfisveitingar í því sambandi.

Eðlilegt verður að telja og í samræmi við stjórnarráðsreglugerð að heimild til að leyfa öðrum en ÁTVR framleiðslu og blöndun áfengis sé í höndum dómsmrh. en ekki fjmrh. Í einkasölulögum eru ýmis ákvæði sem einnig er að finna í áfengislögum. Milli þessara laga gætir og ósamræmis, jafnvel svo að vafi getur verið um túlkun. Er æskilegt að svona efni sé skipað á heildstæðan hátt í löggjöf og væri því eðlilegt að a.m.k. ýmis ákvæði einkasölulaganna yrðu felld inn í áfengislögin.

Rétt er að taka fram að núgildandi einkasölulög eru frá 1979, þ.e. fyrir gildistöku stjórnarskrárreglugerðarinnar.“

Ég tel nauðsynlegt að þetta atriði sé íhugað gaumgæfilega. Í frv. er ekki verið að fjalla um heimild fyrir Áfengisverslun ríkisins heldur fyrir aðra aðila henni óskylda.

Hitt atriðið er það sem m.a. kom fram í grein sem dr. Tómas Helgason skrifaði fyrir fáum dögum í dagblað. Sú skoðun sem hann setur þar fram er að það sé í algjörri andstöðu við það viðhorf sem nú ríkir í sambandi við baráttu fyrir heilbrigði og bættri heilsu fram til ársins 2000 að vera að rýmka ákvæði í sambandi við áfengissölu, en áfengisneysla er stærsti orsakavaldur af eigin hvötum manna fyrir heilsutjóni.

Ég vildi því gjarnan að hv. frsm. gerði grein fyrir því viðhorfi sem kom fram hjá dr. Tómasi Helgasyni á fundi hjá fjh.- og viðskn. og hvernig nefndin hefur metið þau rök sem hann flutti hjá nefndinni.