07.01.1988
Neðri deild: 49. fundur, 110. löggjafarþing.
Sjá dálk 3784 í B-deild Alþingistíðinda. (2695)

63. mál, lánsfjárlög 1988

Steingrímur J. Sigfússon (frh.):

Herra forseti. Það mætti út af fyrir sig segja nokkur vel valin orð um þá tilhögun þinghaldsins sem hér er látin yfir okkur hv. þingdeildarmenn ganga. Hér var tekið á dagskrá í morgun frv. til lánsfjárlaga en sú umræða var hins vegar skyndilega rofin í miðri ræðu til að koma á atkvæðagreiðslu og hefja síðan umræður um kvótafrv. Það gekk einmitt yfir þann ræðumann sem hér er í stólnum að verða að hætta í miðri ræðu og þurfa svo að taka til máls hér allmörgum klukkustundum síðar eftir þrotlaust fundarhald og langar og stífar atkvæðagreiðslur. Jafnframt er boðað af hálfu forseta að þessari umræðu verði fram haldið þangað til yfir lýkur.

Ég vil segja það að vissulega er þetta mál sem hér er til umræðu, frv. til lánsfjárlaga, búið að fá sína umfjöllun í Ed. en á meðan á vegferð þess í gegnum þingið stendur hafa ýmsar aðstæður breyst í þjóðfélaginu. Nýjar upplýsingar hafa komið fram um stöðu þjóðmála og efnahagsmála sem hljóta að hafa áhrif á umfjöllun Alþingis um þetta mál sem er væntanlega síðasta stóra málið á sviði efnahagsmála yfirstandandi árs sem fer hér í gegnum hið háa Alþingi.

Hér er einnig settur rammi um umfang efnahagsstarfseminnar á þessu ári í mjög veigamiklum atriðum þar sem eru heimildir til lántöku bæði utan lands og innan. Það er því óhjákvæmilegt ekki aðeins að ræða þetta mál talsvert heldur einnig að ráðrúm gefist til að fá til viðtals við fjh.- og viðskn. deildarinnar ýmsa aðila, eins þótt þeir hafi hugsanlega komið til viðræðna við hv. fjh.- og viðskn. Ed. fyrir e.t.v. langleiðina í mánuði síðan, þegar aðstæður voru talsvert aðrar í efnahagsmálum en nú eru.

Ég vil vekja sérstaklega athygli á, eins og ég var að hefja mál mitt á hér fyrir hádegið, að það eru tveir þættir einkum og sér í lagi sem nauðsynlegt er að ræða og fá upplýsingar um, burt séð frá efnisatriðum frv. í einstökum greinum. Það eru annars vegar upplýsingar um afdrif lánsfjármálanna á sl. ári, hvernig lánsfjárlög síðasta árs stóðust og í hverju ekki, og hitt atriðið eru sjálfar efnahagshorfurnar.

Varðandi það fyrra hefur nýlega verið upplýst af Seðlabankanum í Hagtölum að lántökur fóru langt fram úr áætlun í fyrra svo nam 4250 millj. kr. erlendis og er þar að mestu leyti um að kenna lántökum einkaaðila sem eru nær óheftar og leiddu til þessarar miklu umframskuldasöfnunar erlendis. Það er því óhjákvæmilegt að spyrja hæstv. ríkisstjórn: Hvað hyggst ríkisstjórnin fyrir í ljósi þeirra upplýsinga sem nú hafa komið fram frá Seðlabankanum, þar sem það er endanlega staðfest að lántökurnar frá sl. ári fóru, á grundvelli þeirra ákvæða sem gilda um heimildir einkaaðila, langt fram úr áætlun? Þær ráðstafanir sem hæstv. ríkisstjórn greip til á sl. sumri og snerta þetta atriði eru að mínu mati allsendis ófullnægjandi og það er ekkert sem bendir til þess að lántökur einkaaðila fari ekki á þessu ári langt fram úr áætlun ef svo heldur sem horfir og ekkert sérstakt verður að gert.

Það hefði verið æskilegt, herra forseti, að hæstv. utanrrh. og formaður Framsfl. hefði heiðrað okkur með nærveru sinni. Sá maður hefur skoðun á stefnu ríkisstjórnarinnar í efnahags- og peningamálum, eins og fram hefur komið m. a. í dagblaðinu Tímanum, og ég er þeirrar skoðunar, herra forseti, hvað sem segja má um óskir á hverjum tíma um að hæstv. ráðherrar og stjórnarliðar séu viðstaddir umræður hér á Alþingi, að það séu einkum og sér í lagi tvö mál á hverju þingi þar sem sú krafa er fyllilega réttmæt að viðkomandi fagráðherrar sitji og hlýði á umræður. Það er þegar rædd eru fjárlög og fjárveitingar til einstakra málefna og lánsfjárlög og lántökuheimildir til einstakra viðfangsefna. (Forseti: Ég vil í þessu sambandi geta þess að ég bað um það að þeim orðum væri komið til ráðherra sem bárust í tal í dag á fundi okkar og þingflokksformanna að þess væri óskað að ráðherrar væru við þessa umræðu til þess að hlýða á umræður um sína málaflokka.) Já. og hér gengur hæstv. utanrrh. í salinn og ég fagna því.

Ég ætla að gleðja hæstv. utanrrh. með því að upplýsa að helstu heimildir mínar er dagblaðið Tíminn. Dagblaðið Tíminn frá því í morgun, sem eitt blaða, a.m.k. svo að ég sæi, birtir upplýsingar úr Hagtíðindum Seðlabankans sem varða erlendar lántökur og það hvernig lánsfjárlög síðasta árs stóðust. Og síðan er það dagblaðið Tíminn frá 19. des. 1987, þar sem hæstv. utanrrh. hafði uppi — ég hlýt að mega kalla það stór orð um frjálshyggjuna á sviði peningamála sem væri að sigla hér öllu í strand, svo að vitnað sé orðrétt í hæstv. utanrrh., ef ekki verði gripið í taumana strax.

Hæstv. utanrrh. er sem sagt þeirrar skoðunar að það frjálsræði, sú frjálshyggja á sviði peningamála, og ég geri ráð fyrir því að frjálsræði gagnvart erlendu lánsfjármagni eigi þar einnig við, sé að sliga þjóðfélagið. Það hefur greinilega leitt til mun meiri erlendrar skuldasöfnunar á síðasta ári í sjálfu góðærinu heldur en ætlað var þetta mikla frjálsræði í peningamálunum sem reyndar var innleitt í síðustu ríkisstjórn sem var undir forustu hæstv. núv. utanrrh. En hæstv. utanrrh. telur sig væntanlega lausan allra mála því að í viðtali við Tímann frá 19. des. sl., segir hann, með leyfi þínu, forseti: „Þetta hljóta þeir viðskrh. og seðlabankastjóri að vita ef þeir bara vilja. Það getur vel verið að þegar verðbólgan er orðin svona 3–4% og jafnvægi komið á í efnahagsmálum, þá fari svona lögmál að gilda. Það er bara svo langt frá því að það geti gerst í dag. Frjálshyggjan á sviði peningamála fer með allt hér til andskotans, ef ekki verður fljótlega gripið í taumana," sagði Steingrímur Hermannsson utanrrh. að lyktum.

Með leyfi þínu, herra forseti, les ég þetta orðrétt upp þó í því felist þetta blótsyrði „allt hér til andskotans, ef ekki verður fljótlega gripið í taumana“. Það er því ástæða til að inna hæstv. ríkisstjórn eftir því, talsmenn hennar í þessum málum, hæstv. fjmrh. og e.t.v. hæstv. forsrh. úr því að þeir eiga nú svona miklum skilningi að mæta í þessum efnum hjá hæstv. utanrrh., hvort ekki standi til hjá hæstv. ríkisstjórn að grípa eitthvað í taumana á þessum málum þannig að það fari ekki alveg á sömu leið á næsta ári. Þau ákvæði um skattlagningu á erlendu lánsfjármagni og aðrar aðgerðir sem gripið var til sl. haust eru að mínu mati í ljósi þróunar á þessu sviði langt frá því að geta talist trúverðug til þess að sporna þarna við. Ég bendi á það að vextir hér innan lands eru nú hækkandi á sama tíma og þeir eru mun hagstæðari en áður var erlendis og samkeppnin um lánsfjármagn innan lands er að harðna dag frá degi, þannig að það þarf ugglaust meira til ef við eigum ekki að sökkva enn dýpra í sama fenið, ef eitthvað er, hvað varðar óheftar lántökur einkaaðila erlendis.

Þetta tel ég, herra forseti, sérstaka ástæðu til að ræða nú við 1. umr., þessar upplýsingar sem fram hafa verið að koma um það í hvert óefni stefnir og hvernig þróunin var á sl. ári í þessum efnum. Það er næsta haldlítið að setja hér ramma um lántökur erlendis í lánsfjárlögum ef ákvæði eru þannig í reynd að menn geta farið fram hjá þeim í stórum stíl og náð sér í erlent lánsfé með ýmsum aðferðum, í gegnum bankakerfið eða kaupleigufyrirtæki eða einhverja fjármögnunaraðila, hvort sem það er leiga eða með hvaða hætti sem það nú er, ég kann nú ekki á það allt saman. Einu gildir þegar niðurstaðan liggur fyrir mönnum og hún er þessi: Á fimmta milljarð króna var tekið að láni erlendis umfram lánsfjárlög á síðasta ári. Á fimmta milljarð króna. Þó að eitthvað af þeim lántökum hafi væntanlega gengið til að greiða eldri skuldbindingar erlendis eða eldri skammtímalán þá er samt ljóst að niðurstaðan varð mikil nettóaukning á lántökum og raunverulegar skuldir þjóðarbúsins mældar í raunvirði erlendra gjaldmiðla jukust á sl. ári.

Um annað atriði, þ.e. efnahagshorfurnar, herra forseti, skal ég reyna að hafa stutt mál. Þær eru mönnum væntanlega nokkuð kunnar og þó eru að koma fram næstum daglega nýjar upplýsingar um þær dökku horfur sem þar blasa við. Ég geri ráð fyrir því að endurskoðuð þjóðhagsáætlun, endurskoðuð þjóðhagsspá fyrir árið 1988 sé á leiðinni frá Þjóðhagsstofnun á næstu sólarhringum. Samkvæmt upplýsingum, sem forstjóri þeirrar stofnunar gaf mér nálægt áramótum, má vænta þess að lokið verði endurskoðun þjóðhagsáætlunar og hún birtist á næstu sólarhringum. Og ég vona að það standist þannig að Alþingi fái þær upplýsingar í hendur áður en umfjöllun um lánsfjáráætlun lýkur.

En horfurnar eru í stuttu máli þær að verðbólga er um eða yfir 30% í augnablikinu og verðbólguspár eru um allt upp í yfir 50% verðbólgu á næsta ári. Það fer að sjálfsögðu eftir ýmsu hver niðurstaðan verður, fyrst og fremst því hvað kemur til með að gerast í kjaramálum og hver þróun verður í gengismálum. Þjóðhagsstofnun hefur sent frá sér dæmi um það hvaða áhrif kaupgjalds- og verðlagshækkanir komi til með að hafa á verðlagsþróun.

Þar er í fyrsta lagi gert ráð fyrir því að forsendur fjárlaga um launahækkanir standist, þ.e. launahækkanir á árinu verði 7% og gengið óbreytt. Þá mundi hækkun verðlags frá upphafi til loka árs verða liðlega 7%. Öllum er að vísu ljóst að þær forsendur eru fyrir löngu orðnar óraunhæfar sem fjárlög og aðrar áætlanir byggja þó á.

Annað dæmi Þjóðhagsstofnunar gerir ráð fyrir 14% launahækkunum. Það mundi, að talið er, leiða til rúmlega 10% hækkunar á verði erlends gjaldeyris og rúmlega 15% verðlagshækkana á árinu.

Í þriðja dæminu er miðað við 38% launahækkun og 52% hækkun á erlendum gjaldeyri og 46% hækkun á verðlagi frá upphafi til loka ársins.

Nú kunna menn að halda að hér sé um óraunverulegar tölur að ræða, hér sé mikil svartsýnisspá á ferðum. En þá minni ég á þær upplýsingar sem komu frá forseta Alþýðusambandsins um það hverjar kauphækkanir þyrftu að vera nú um áramótin og á árinu 1988 ef halda ætti kaupmætti lágmarkslauna. Og hér eru á ferðinni nálægt sömu tölur þannig að það er nú allt og sumt. Á grundvelli þeirra kauphækkana, sem hefðu þurft til að koma nú um áramótin og á hverjum ársfjórðungi ársins 1988 samfara nokkurri viðbótarhækkun erlends gjaldeyris, er verðbólguspá Þjóðhagsstofnunar 46%.

Þetta held ég að sé ástæða til að draga hér fram, herra forseti, og hugleiða áður en lengra er haldið í umræðum um lánsfjárlög því að það skiptir væntanlega máli, vilji menn halda sig við raunveruleikann í þessum efnum, að menn gangi út frá þeim forsendum sem eru nýjastar og væntanlega líka réttastar hverju sinni.

Ég vil, herra forseti, víkja svo örstutt að nokkrum atriðum hér í frv. sem ég tel að hv. fjh.- og viðskn. þurfi sérstaklega að hyggja að. Og af því að hæstv. utanrrh. er hér enn á meðal okkar þá langar mig að byrja á Þróunarfélaginu hf., óskabarninu sem hæstv. síðasta ríkisstjórn hrinti úr vör með fögrum fyrirheitum og ætlaði stórt hlutverk í framþróun og uppbyggingu þjóðfélagsins ef ég skildi rétt. Hvernig er nú búið að Þróunarfélagi Íslands hf.? Það er þannig að lántökuheimildir Þróunarfélagsins, og þar með umsvif þess sem ekki hefur í annað hús að venda, eru skornar niður ár frá ári um helming. Í 4. gr. lánsfjárlaganna er gert ráð fyrir því að Þróunarfélagið megi taka 50 millj. kr. eða jafnvirði þeirrar fjárhæðar í erlendri mynt til að efla nýjungar í atvinnulífinu. Lántökuheimild félagsins var skorin niður úr 200 millj. kr. í 100 millj. kr. á síðasta ári og nú úr 100 millj. kr. niður í 50 millj. kr. Ég ætla ekki að fara að leggja dóm á það hvort öll fögru fyrirheitin og vonirnar sem menn bundu við Þróunarfélagið hafi verið óraunhæfar, hafi verið falsvonir eins og maður gæti haldið þegar maður stendur frammi fyrir þessum tölum. En ég hlýt að spyrja hæstv. utanrrh., sem e.t.v. má kalla guðföður Þróunarfélagsins, fyrrv. hæstv. forsrh., sem ég ætla að leyfa mér að nefna guðföður Þróunarfélagsins: Er hann ánægður með þessa niðurstöðu? Er þetta sú framtíð sem hann unir við fyrir hönd óskabarnsins? Starfsmenn Þróunarfélagsins upplýsa að það geti alls ekki sinnt sínum verkefnum verði þetta að veruleika. Það þurfi meira til, og væntanlega miklu meira ef vel ætti að vera. Er það þá orðið allt og sumt sem þetta fyrirtæki, þetta hlutafélag á að afreka að mega taka litlar 50 millj. kr. og endurlána þær? Og eiga sem sagt ekki úr öðru að spila? Ég get leyft mér að segja það, þó ég ætli eins og ég sagði áðan ekki að taka afstöðu til þess hér við þessa umræðu hvort ég telji það ljóst með þessu að Þróunarfélagið hafi verið andvana fætt og muni aldrei verða barn í brók, þá held ég þó að ýmsar aðrar lántökur en þær sem sérstaklega eru merktar nýjungum í atvinnulífi eins og þessi mættu að ósekju fyrr skerðast heldur en heimild til Þróunarfélagsins, ef það á annað borð stendur undir nafni og stuðlar að nýjungum í atvinnulífinu. En e.t.v. fáum við um það upplýsingar hjá hæstv. ríkisstjórn að hún hafi nú tekið upp nýja stefnu og sjái ekki lengur Þróunarfélagið sem neinn burðarás sinna áherslna hvað varðar uppbyggingu atvinnulífs. Nú, þá kemur það fram. Gott og vel.

Ég vil næst víkja örlítið að Byggðastofnun. Í 6. gr. er fjallað um heimildir Byggðastofnunar til að taka lán. Þar varð sú breyting á, ef ég hef tekið rétt eftir, á milli 1. og 2. umr. í Ed. að lántökuheimildir Byggðastofnunar jukust um 200 millj. kr. og þær 200 millj. munu vera eyrnamerktar sérstaklega til skipasmíðaiðnaðarins. Þá stendur eftir að Byggðastofnun eru ætlaðar 350 millj. kr. lántökur erlendis á þessu ári til viðbótar þeim takmörkuðu fjárhæðum sem stofnunin mun hafa úr að spila af ríkisframlagi á þessu ári. Það er óhjákvæmilegt að spyrja einnig hæstv. ríkisstjórn, og það væri auðvitað helst hæstv. forsrh., sem enn mun vera yfirmaður Byggðastofnunar eins og hæstv. forsrh. var á sinni tíð yfirmaður Framkvæmdastofnunar, hvort talið sé að vel sé fyrir hlutverki Byggðastofnunar séð með þessum málum.

Ég vil minna hv. þingdeildarmenn á það að einmitt núna þessa dagana eru að koma fram frá Hagstofu Íslands upplýsingar um búferlaflutninga á síðasta ári, um búsetuþróun í landinu. Og hvernig eru þær upplýsingar? Hvernig kemur það við Framsfl., sem er búinn að vera býsna lengi í stjórn, að nú er byggðaröskunin aftur komin á fulla ferð? Og meira en það. Byggðaröskunin er slík að heita má að öll fólksfjölgun landsmanna sé komin í hnapp á sama landshornið. Í öllum dreifbýliskjördæmunum utan einu fækkar beinlínis. Ég tel að þessar upplýsingar, sem nú eru að koma fram frá Hagstofunni um stöðu byggðamálanna hvað varðar byggðaröskunina, gefi manni tilefni til að spyrja alveg sérstaklega: Telur hæstv. ríkisstjórn að hlutverki Byggðastofnunar í þessu ljósi verði sinnt með þolanlegum hætti, svo ekki sé nú beðið um meira, með þeim heimildum til ráðstöfunarfjár sem Byggðastofnun hlyti með fjárlögum og samþykkt þessa lánsfjárlagafrv.? Ég leyfi mér að draga það í efa án þess að ég ætli að halda því fram að öll byggðavandamál yrðu leyst með því einu að auka eitthvað fjárveitingar til Byggðastofnunar. Það er langt því frá og fjarri mér. Sá vandi er mun flóknari og margþættari en svo. En það er þó ekki hægt að horfa fram hjá hinu að lánveitingar og styrkir, sem meiningin var ætíð að Byggðastofnun legði einnig til í vissum tilfellum, hafa auðvitað verið mikil hjálparhella atvinnulífinu vítt og breitt um landið sem margt stendur og fellur með.

Þegar við stöndum frammi fyrir jafnalvarlegum upplýsingum og ég hef nú gert grein fyrir frá Hagstofu Íslands, dagsettar í Reykjavík 5. jan. 1988 og ég hef fengið í hendur, þá held ég að menn hljóti að spyrja í þessum efnum. Það væri til mikilla bóta, herra forseti, ef hæstv. forsrh., yfirmaður stofnunarinnar sem ég hef skilið svo vera, gæti gefið sér tíma til að vera hér viðstaddur og upplýsa okkur um þetta.

Síðan kem ég að þeim kafla þessa lánsfjárlagafrv. sem heitir „þrátt fyrir kaflinn“ og er einhver sá leiðinlegasti og ljótasti kafli sem finnst í lögum. Tek ég þar undir með hv. síðasta ræðumanni í þessari umræðu um þetta dagskrármál sem talaði hér fyrir hádegi í morgun, Kristínu Halldórsdóttur, hv. 10. þm. Reykn. Mig rekur þó minni til þess, forseti, þó svo langt sé um liðið að þm. hafði einhver orð uppi um það að þetta væri leiðinlegur kafli, þessi skerðingarkafli. Og það er hann sem ég kalla „þrátt fyrir kaflann“, hv. þm. Það er sem sagt langur listi um það að þrátt fyrir gildandi lög um þetta og hitt þá skuli framlög ekki fara yfir tiltekið mark. Þessi plagsiður, sem eftir því sem ég hef kynnt mér er ekki ýkja gamall, þ.e. í þessum mæli sem hann er nú tíðkaður, hann er mikið umhugsunarefni. Ekki bara út frá afkomu þeirra aðila sem hér eiga hlut að máli heldur einnig hreinlega hvað varðar stjórnskipun og uppbyggingu laga og réttar í landinu. Það hlýtur auðvitað að vera hv. Alþingi umhugsunarefni hvort það er æskilegt að viðhafa þessa skipan, að setja sér lög um hin ólíklegustu málefni og fjárveitingar til tiltekinna verkefna og vera svo með langar upptalningar um skerðingar á þeim sem ganga þvert út yfir þau faglegu sjónarmið sem lögð voru til grundvallar lagasetningu á hverjum tíma, í hverju máli. Það er alveg ljóst að þegar menn með þessum hætti skella skerðingarákvæðum yfir tekjustofna, sem ætlaðir eru sérstökum viðfangsefnum, þá gefa menn öll fagleg sjónarmið í þeim efnum lönd og leið og að þeim er ekkert verið að huga þegar svona er staðið að málum.

Ég nefni sem dæmi 14. gr., „þrátt fyrir ákvæðið“ um Hafnabótasjóð. Er það í miklu samræmi við aðstæður í landinu að Hafnabótasjóður, sem á grundvelli sérstakra laga á að hafa ákveðnar tekjur, skuli ekki eiga að hafa til ráðstöfunar eða fá nema 20 millj. kr. á þessu ári? Og ég sé að það hefur ekki breyst í atkvæðagreiðslu eftir 2. umr. í Ed. Þar standa enn 20 millj. Ég held að það sé alveg ljóst og öllum hv. alþm. kunnugt að það er í miklu ósamræmi við aðstæður. Hafnabótasjóður hefur einmitt verið sá sjóður sem menn hafa leitað til, hlaupið til í neyð sinni þegar ónógar fjárveitingar til hafnamála eru að setja allt í strand. Þegar óveður geisa, hafnarmannvirki skemmast eða af einhverjum öðrum ástæðum þarf skyndilega að grípa til útgjalda í höfnum og hafnarmannvirkjum í landinu sem fjárveitingar eru ekki til fyrir, þá er ekki í önnur hús að venda en í Hafnabótasjóð. Bara af þessum sökum væri ástæða til að Hafnabótasjóður væri mun öflugri og hefði meira fé en raun ber vitni. Einnig vegna þess (Fjmrh.: Aukafjárveitingar.) að þegar framkvæmdir fara fram úr kostnaðaráætlunum er iðulega reynt að bjarga málum með bráðabirgðalánum úr Hafnabótasjóði. Aukafjárveitingar, segir hæstv. fjmrh. og er stuðningsmaður þeirra auðvitað. (Fjmrh.: Nei.) Nei, en þær breyta ekki hinu að ég tel að verkefni Hafnabótasjóðs séu svo mikil og þess eðlis að það sé í hróplegu ósamræmi við allar aðstæður að ætla honum ekki meira fjármagn til ráðstöfunar á næsta ári en þetta.

Ég vil nefna hér, án þess að ætla að fara út í efnislega umræðu um stöðu þeirra aðila, Framkvæmdasjóð fatlaðra, ég vil nefna Ferðamálasjóð sérstaklega í ljósi þeirrar afgreiðslu sem fjárlagafrv. fékk hér fyrir jól, þar sem fjölmargar brtt. um auknar fjárveitingar til ráðstafana í ferðamálum, sérstaklega til ráðstafana hvað varðar umhverfisvernd í tengslum við ferðamál, voru felldar. Brtt. um aukin framlög til Náttúruverndarráðs og til annarra aðila til þess að tryggja náttúruvernd á fjölsóttum ferðamannastöðum og til ýmissa slíkra ráðstafana voru felldar. Ferðamálasjóður í vörslu Ferðamálaráðs, eða stjórnar sem honum er skipuð af Ferðamálaráði, hann hefur einmitt á stefnuskrá sinni að sinna slíkum málum. En vegna þess að framlög til Ferðamálaráðs hafa á undanförnum árum verið skert þá er mér kunnugt um það að þessum þætti af lögbundnum verkefnum sjóðsins hefur alls ekki verið sinnt. Og rökin fyrir þeirri ráðstöfun fjárins hafa verið skerðingin. Sjóðstjórnin hefur sagt sem svo að hún hafi í svo mörg horn að líta og tekjur Ferðamálaráðs séu svo takmarkaðar vegna skerðinganna að ráðið sjái sér ekki fært að sinna þessu verkefni. Þannig að þetta er lokað í báða enda. Hvorki Náttúruverndarráð né aðrir slíkir aðilar né Ferðamálaráð hefur getað sinnt þessu á undanförnum árum. Samt fjölgar hér erlendum ferðamönnum um fleiri prósent og jafnvel tugi prósenta á hverju ári og átroðningur á fjölsóttum ferðamannastöðum vex með hverjum deginum þannig að til örtraðar horfir á ýmsum stöðum.

Ég held að það sé alveg ljóst að þetta gengur ekki mikið lengur, þessi einhliða áhersla okkar Íslendinga á það að laða sífellt að fleiri ferðamenn með því að auglýsa hreina og ómengaða náttúru og með því að tíunda það með ýmsum öðrum hætti hvað hér sé nú dásamlegt að vera og hingað sé gott að koma, án þess að grípa svo til nokkurra ráðstafana til að vinna á móti því álagi sem þessi þróun hefur á landið og náttúru þess.

Þess vegna vil ég beina því alveg sérstaklega til hæstv. fjmrh., og ég ætlast til þess að það verði skoðað sérstaklega í fjh.- og viðskn. Nd., hvort ekki væri unnt að létta eitthvað skerðingunni af tekjum Ferðamálaráðs. Ég teldi skynsamlegt að það yrði gert með sérstakri afgreiðslu sem fæli það í sér að beina tilmælum til ráðsins um að þeim auknu tekjum yrði ráðstafað í þessu skyni. Alþingi léti í ljós vilja sinn og áhuga á því að Ferðamálaráð sinnti þessu verkefni með því að lyfta a.m.k. eitthvað þessu skerðingarþaki af Ferðamálaráði.

Ég vil einnig nefna hér stöðu Atvinnuleysistryggingasjóðs og þá afar óheppilegu ráðstöfun að skerða framlög ríkisins til Atvinnuleysistryggingasjóðs. Óheppilegu ráðstöfun segi ég vegna þess að þar er um þríhliða samkomulag aðila að ræða. Ég tel að það sé mjög hæpið, svo ekki sé meira sagt, að ríkisvaldið eitt fyrir sitt leyti rjúfi slíkt samkomulag. Þegar þrír aðilar, eins og hér um ræðir, vinnuveitendur, verkalýðshreyfing og ríkisvald, semja um ákveðnar byrðar, að deila með sér byrðum af ákveðnu verkefni, þá gengur það ekki að mínu mati að einn aðilinn í krafti löggjafarvaldsins kljúfi sig út úr og neiti að taka sinn þátt af byrðunum á sínar herðar. Það er afar óeðlilegt að mínu mati, þegar í gildi eru sérstök ákvæði og samningar um þríhliða þátttöku í slíku verkefni eins og því að leggja

Atvinnuleysistryggingasjóði til tekjur, að ríkisvaldið eitt brjóti sig út úr með þeim hætti. Og ég minni á erindi sem fjmrh. og fjh.- og viðskn. Ed. hafa borist í þessu sambandi. Hér er væntanlega ekki um þær stórfjárhæðir að ræða að ástæða sé til að standa að málunum með þessum hætti.

Ég tel að það gegndi allt öðru máli ef Atvinnuleysistryggingasjóður fengi sínar tekjur en gengið væri til viðræðna við sjóðinn um að ráðstafa þeim að einhverju leyti með þeim hætti sem ríkisvaldinu væri þóknanlegt á grundvelli þess að sjóðurinn þurfi ekki á tekjum sínum að halda í það og það skiptið. Ég vek athygli á þeim eðlismun sem á því væri og minni á samkomulag um ráðstöfun fjár lífeyrissjóðanna. Það verður ekki um það deilt að meiningin var sú að framlag ríkisins, eins og framlag annarra til Atvinnuleysistryggingasjóðs, yrði fé sjóðsins og í því ljósi verður að skoða málin.

Ég tel einnig að það verði auðvitað að skoða rækilega og fara ofan í saumana á fjárhagsafkomu Ríkisútvarpsins í ljósi þeirra skerðingarákvæða sem lögð eru til í 20. gr. og ég mun einnig gera um það kröfur í fjh.- og viðskn. að forráðamenn Stofnlánadeildar landbúnaðarins komi á fund nefndarinnar og upplýsi um stöðu þeirrar deildar vegna þeirra byrða sem velta á yfir á Stofnlánadeild landbúnaðarins nú, eins og reyndar undanfarin ár, sem ég hef margoft mótmælt hér á Alþingi og tel að það séu brigður á samningum sem ríkisvaldið hefur gert við bændar, til að mynda um að kosta forfalla- og afleysingaþjónustuna. Augljóst má vera öllum hv. þm. að þessi auknu verkefni, þessi íþynging Stofnlánadeildarinnar hlýtur að leiða til hærri útlánsvaxta og lakari lánskjara þar þegar til langs tíma líður og bitna þar með á bændum sjálfum. Þannig er verið með þessum skerðingarákvæðum að ætla þeim að borga sína eigin samninga. Það er eftir öðru sem hæstv. ríkisstjórn hefur sýnt af sér gagnvart þeirri stétt.

Síðan er hér enn inni í frv. ákvæði sem ég hafði nú reyndar vonast til að sjá hverfa. Það er skerðingarákvæði um 13. gr. laga nr. 52/1957 og er 25. gr. frv. eins og það er eftir 2. umr. í Ed. Það varðar ákvæði laga um eyðingu refa og minka. Þar er gert ráð fyrir að framlag ríkissjóðs falli niður til þessa verkefnis. Og hvað er verið að afla hinum digra ríkissjóði mikilla tekna með þessu ákvæði, herra forseti? Ætli það sé ekki svona 3,5 millj. kr., ef ég man rétt. Meining stjórnarliðsins er víst að bjarga þessu máli í horn með því að velta þessu yfir í Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Ég hef áður rætt þetta mál hér, m.a. við umræðu um fjárlög og ýmsum þótti nú Vöggur gerast litlu feginn að fara að taka þetta efni hér upp. Kannski þykir mönnum enn frekar svo þegar þeir heyra um upphæðina, 3,5 eða 4 millj. eða hvað það nú var.

En ég ætta að benda mönnum á það að þessi liður, þó hann sé ekki mjög stór, snertir fyrst og fremst nokkur strjálbýlustu og fátækustu sveitarfélög landsins. Verði ekki séð fyrir þessu verkefni af opinberu fé þá lenda byrðarnar af því á nokkrum fátækustu, strjálbýlustu og fámennustu sveitahreppum landsins. Það er nú að mínu mati ekki stórmannlegt af hæstv. ríkisstjórn að ráðast með þessum hætti á garðinn svo gjörsamlega þar sem hann er lægstur eins og hér ber raun vitni um. Ég hefði talið eðlilegra, ekki síst í ljósi þeirrar óvissu sem er um verkefnatilflutning ríkisins yfir til sveitarfélaganna, að a.m.k. að þessu sinni, a.m.k. á þessu ári yrði þessi kostnaður greiddur úr ríkissjóði eins og verið hefur og þetta skerðingarákvæði tekið burt úr lögunum. Ég mun beita mér fyrir því í fjh.- og viðskn. að svo verði gert.

Herra forseti. Ég ætla með tilliti til ummæla forseta hér áðan, þrátt fyrir þá fyrirvara sem ég gerði á um eðlilegt fundahald, ekki að hafa mál mitt lengra að sinni. Ég vil þannig fyrir mitt leyti stuðla að því að fundahald þurfi ekki að vera óeðlilegra hér í deildinni en þegar er orðið, enda er nauðsynlegt að fjh.- og viðskn. fái sem rýmstan tíma til að sinna þessu máli þó auðvitað verði að eiga sér fyrst stað eðlileg umræða. Ég vona að hæstv. ráðherrar, hæstv. utanrrh. og hæstv. fjmrh., greiði fyrir þessari 1. umr. með því að svara þeim spurningum og fara yfir þau atriði sem hér hefur verið rætt um. Einnig hefði verið til bóta, herra forseti, ef hæstv. forsrh. hefði getað setið hér umræðuna svo sem eins og fulltrúi Sjálfstfl. Og ég endurtek að ég fer að halda að Sjálfstfl. sé genginn úr ríkisstjórninni því hér sést aldrei maður úr þeim flokki. A.m.k. ekki ráðherrar. Það er alveg nauðsynlegt að fara að fá um það upplýsingar hvort þessir fjórir ráðherrar Sjálfstfl. séu hættir þátttöku í ríkisstjórn, a.m.k. eru þessir fjórir stólar, sem hér eru fráteknir og venjulega eru skipaðir ráðherrum fyrir Sjálfstfl., tómir og hafa verið það sl. tvo daga.