Skýrsla iðnaðarrh. um framkvæmd raforkulaga.
Kjartan Ólafsson (S):
Virðulegi forseti. Við ræðum breytt lagaumhverfi raforkumála. Við höfum hlýtt á skýrslu iðnaðarráðherra um framkvæmd lagabreytinganna. Ég er þeirrar skoðunar eftir að hafa hlustað á umræðurnar í dag að ótímabært hafi verið af iðnaðarráðherra að flytja þá skýrslu sem hér hefur verið flutt. Það er ekki vegna þess að skýrslan hafi ekki verið vel flutt og eða efni hennar ekki verið gott heldur hitt að ég tel að hollara hefði verið fyrir okkur að taka málið fyrst upp í iðnaðarnefnd, þar sem bæði stjórnarsinnum og ekki síst stjórnarandstæðingum hefði gefist kostur á að kynna sér málið. Umræðan hefur markast allt of mikið af lýðskrumi, óvönduðum málflutningi og vanþekkingu. Þess vegna hefði verið gott, eins og hv. formaður iðnaðarnefndar hefur sagt hér í ræðustól að iðnaðarnefnd tæki málið inn á sitt borð og færi yfir málið í heild sinni. Það þarf að gera í kjölfar þessarar umræðu. Ég held að við eigum að fagna yfirlýsingu formannsins og gera það.
Kerfisbreytingin, þessi lagabreyting, átti í sjálfu sér ekki að leiða af sér hækkanir hér og þar um kerfið enda hefur jafnframt komið fram að það verður víðs vegar lækkun í raforkukerfinu. Þetta þurfum við að fara yfir iðnaðarnefnd.
Það hefur komið fram í umræðunni að raforka til atvinnustarfsemi muni lækka og fiskvinnslan hefur sérstaklega verið nefnd í því samhengi. Það er auðvitað vel. Það styrkir byggðirnar og styrkir einnig landvinnsluna.
Ég vil hins vegar, vegna þess að menn hafa rætt mikið um húshitunarkostnaðinn og farið yfir hann og því munum við halda áfram í iðnaðarnefnd, verja tíma mínum í að fara yfir málefni hinnar grænu stóriðju, þ.e. garðyrkjunnar sem hv. þingmaður Kristján Möller kom aðeins inn á áðan. Mig langar að fara svolítið yfir orkukaup þeirrar greinar vegna þess að hún hefur orðið svolítið út undan í þessari umræðu. Þar er málum þannig háttað að menn í þeirri atvinnugrein gerðu samkomulag sem kallað hefur verið aðlögunarsamningur við landbúnaðarráðherra og fjármálaráðherra. Samningurinn hljóðaði upp á að á móti því að þeir WTO-tollar sem hér voru í gildi væru teknir af fengju bændur beingreiðslur og lækkað raforkuverð til samræmis við það sem er í samkeppnislöndunum. Þannig keppir sú atvinnugrein í dag á heimsmarkaðsverði með vörur sínar á Íslandi.
Með áðurnefndum breytingum hafa orðið gríðarlegar framfarir hvað varðar notkun á raforku og lýsingu til þessarar framleiðslu. Það er mjög jákvætt þannig að það má að hluta til horfa til þess að sá stuðningur sem greinin hefur fengið í lækkuðu raforkuverði sé á vissan hátt rannsóknarstyrkur og ekki beint niðurgreiðslur til greinarinnar. Hún hefur náð mun betri árangri en áður og framleiðslu sem er viðlíka og gerist í okkar helstu nágranna- og samkeppnislöndum. Þessi aðgerð skilar sér, rétt eins og hæstv. landbúnaðarráðherra sagði áðan, í lægra vöruverði vegna þess að tollarnir eru farnir af. Ávaxtaverð hefur líka lækkað. En hvað greinina varðar þá hefur hún náð enn betri tökum á þessari tækni sem við munum auðvitað njóta í framtíðinni.
Það hefur komið fram að þær breytingar sem verða við þessa lagabreytingu á töxtum til garðyrkjunnar geti orðið skekkja á bilinu 55–65 millj. kr. á ársgrunni og það er verkefni okkar að sjá til þess að það bitni ekki á framleiðslufyrirtækjum í greininni. Þau eru einhvers staðar innan við 14. Það eru innan við 14 bændur sem þurfa að taka þennan aukakostnað á sig eins og myndin er í dag. Okkar verkefni er auðvitað að finna leið út úr því.
Alþjóðasamningar WTO sem við eigum aðild að gera ráð fyrir ákveðnum styrkjum, gulum greiðslum til landbúnaðarins, m.a. til þessarar greinar. Ég tel að sú aðstoð sem garðyrkjan fær í gegnum raforkuverð og beingreiðslur sé langt innan þeirra marka sem hætta er á að WTO fari að skipta sér af, enda eru þær greiðslur smámunir á móti þeim greiðslum sem aðrar greinar landbúnaðarins fá og ættu ekki að vera hindrun í vegi þess að við getum lagfært stöðuna. Mér finnst mjög mikilvægt að WTO-samningurinn hindri ekki að við getum gert á þessu lagfæringu. Garðyrkjan er stóriðja. Þegar við tölum um landsbyggðina og orkumálin þá er þetta útgerð innsveita Árnessýslu, Borgarfjarðar og víðar á landinu. Starfsemin fer ekki fram við ströndina og við þurfum að horfa til þess að þetta er stóriðja og útgerð á viðkomandi landsvæðum.
Garðyrkjan hefur verið eini raunhæfi nýmarkaðurinn, ef ég má orða það svo, hjá orkusölufyrirtækjum síðustu 10–15 ár. Hún er eina nýja greinin sem byggir á orkunotkun og hefur stækkað stöðugt. Ég sé ekki annað en að greinin muni eflast og stækka enn meira en orðið hefur enda er að koma í ljós að ýmsir eru farnir að líta til Íslands með tillit til þess að framleiða hér umhverfisvæn matvæli og nota til þess hitaorku og raforku. Má þar benda á athugun sem hollensk fyrirtæki hafa gert á Suðurlandi um slíka uppbyggingu á stóriðju.
