Skýrsla iðnaðarrh. um framkvæmd raforkulaga.
Guðjón A. Kristjánsson (Fl):
Hæstv. forseti. Árangurinn af þessari lagasetningu í raforkumálum, hinni nýju lagasetningu sem átti að auka hér samkeppni, sem flestir sem að lagasetningunni stóðu — og mæltu fyrir henni sérstaklega — trúðu að yrði a.m.k. til sáralítillar hækkunar ef nokkurrar, mundi hlaupa á einhverjum hundraðköllum — hæstv. iðnaðarráðherra lét hafa það eftir sér — reynist nú vera allur annar en menn reiknuðu með. Við stöndum uppi með það, því miður, sem enginn virðist hafa stefnt að og enginn hafði búist við, að við erum að fá verulegar hækkanir, sérstaklega í hinum dreifðu byggðum landsins. Var nú ekki á þann kostnað bætandi að hækka húshitunarverð á landsbyggðinni, á þeim svæðum þar sem fólk hefur þurft að nýta raforkuna til húshitunar. Það er hins vegar staðreynd og ég er farinn að velta því fyrir mér, hæstv. forseti, þegar maður skoðar þetta mál allt saman eftir á hvað það er í raun og veru sem fólki gengur til, þ.e. stjórnarmeirihlutanum.
Getur verið að menn séu að horfa eitthvað lengra fram á veginn, til þeirrar framtíðar að það standi til að selja orkufyrirtækin, einkavæða þau, þau fyrirtæki sem ríkið á nú? Er það eins og með Símann að Síminn þurfi að tryggja sér ákveðna viðskiptavild og ákveðna notkun og jafnvel efla starfsemi sína til þess að hann sé góð söluvara á markaði? Það sem við erum auðvitað að upplifa, höfum heyrt það á ræðu hæstv. iðnaðarráðherra í dag og líka á ræðu hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar, er að það yrði að bregðast við þeim vandamálum sem framleidd hafa verið, vandamálum sem enginn virðist hafa gert sér grein fyrir. Auðvitað er hægt að vitna í orð hæstv. iðnaðarráðherra um það. Það er hægt að vitna í orð formanns þingflokks framsóknarmanna, Hjálmars Árnasonar, um það að menn gerðu ekki ráð fyrir neinni hækkun og sögðu að tilefni til hennar væru engin. Ég held að ég muni það líka rétt að fyrr í dag, í fyrstu ræðu, hafi hæstv. iðnaðarráðherra nefnt að kostnaður sem e.t.v. gæti komið samfara þessu væri upp á 140 millj., þ.e. annars vegar 40 millj. kr. kostnaður vegna eftirlits og hins vegar 100 millj. til viðbótar. Ég punktaði það a.m.k. niður, nýr kostnaður 140 millj.
Það er náttúrlega leitt ef við erum að raska jafnvel byggð í landinu með því að láta þetta koma til framkvæmda með þeim hætti sem hér hefur orðið. Það er fullt tilefni til að benda á það að við, ég og hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon, lögðum í mesta bróðerni til við stjórnarmeirihlutann í desember sl. að þrátt fyrir að lögin yrðu hér samþykkt yrði framkvæmdinni frestað og við mundum vinna eftir hinu eldra kerfi varðandi verðlagningu. Þá hefði okkur tekist á þessu ári sem nú er hafið að skoða til hlítar hvaða kostnaðarauki væri falinn í þeirri breytingu sem við höfum innleitt. Þá þyrftum við ekki að gera þessa tilraun á fólki, heldur hefðum tíma til að bregðast við, átta okkur á því hver hækkunin gæti orðið o.s.frv. Það var auðvitað í ljósi þess að menn deildu mjög mikið um það hvort einhver tilefni væru til hækkunar.
Það sem menn deildu kannski fyrst um hér var möguleg hækkun hjá Orkuveitu Reykjavíkur annars vegar og Hitaveitu Suðurnesja hins vegar. Því var harðlega mótmælt að þar gæti orðið um sérstök hækkunartilefni að ræða. Í grein á bb.is var vitnað til orða hv. þm. Hjálmars Árnasonar, formanns þingflokks Framsóknarflokksins, þar sem hann færir rök fyrir því að engin tilefni séu til hækkunar. Hann segir m.a., með leyfi forseta:
„Engum dettur í hug að 17 manns af 19 leggi það til við ríkisstjórn að rafmagnsverð til neytenda verði hækkað.“
Hann vitnar líka í Þorkel Helgason orkumálastjóra og hefur eftir honum, með leyfi forseta:
„Verð til neytenda og fyrirtækja hefur almennt lækkað eftir að virkri samkeppni var komið á.“ — Þá er hann að vitna til Evrópusambandsins. — „Og það hlýtur að skipta máli. Það er markmið tilskipunarinnar, það er markmið ríkisstjórnarinnar.“ — Sem sagt að verð lækki almennt.
Ég held satt að segja að forustumenn ríkisstjórnarinnar og þar með talinn hæstv. iðnaðarráðherra hafi trúað því að hér væri verið að vinna alveg sérstakt góðverk, þó að við værum að breyta þessum lögum svona kæmi alls ekki til neinna hækkana. Er hægt að vitna til þess í fjöldamörgum atriðum ef maður skoðar ræður hæstv. iðnaðarráðherra.
Ég held, hæstv. forseti, að þetta mál sé þannig vaxið að við verðum að takast á við það að lagfæra það hið snarasta. Ég get þess vegna tekið undir það sem hér hefur verið sagt, að menn yrðu að bregðast við þessu sameiginlega. Ekki getum við látið þetta bitna á fólkinu áfram, þessi mistök. Þetta hljóta að vera mistök. Það lýsti því enginn yfir, og síst hæstv. iðnaðarráðherra, að þetta ætti að koma út með þessum hætti. Þetta eru mistök.
Ég verð að segja, virðulegi forseti, að ég er farinn að halda að það sem ég kom að í upphafi ræðu minnar sé kórrétt, að við séum hér að búa til hringferð peninganna, þ.e. við hækkum gjöldin á fólkið, aukum niðurgreiðsluna og þar með aukum við hagnað fyrirtækjanna, er það ekki? Þau verða væntanlega betri söluvara til framtíðar. Við erum að búa til hringferð peninganna. Árangurinn af þessu starfi er enginn nema tilfærslur.
