Fjárlög 2006.
Hæstv. forseti. Hvers vegna er ekki gerð leiðrétting á framlagi til Mannréttindaskrifstofu Íslands? Umræðu um Mannréttindaskrifstofuna er ekki lokið og ég er ansi hræddur um að fjárlagafrumvarpið verði ekki afgreitt hávaðalaust ef ekki verður ráðin bót þar á.
Í fyrri ræðu minni vék ég að tillögum sem varða kjör öryrkja og áformum um að skerða þau. Síðan gerist það við umræðuna í dag að hæstv. heilbrigðisráðherra lýsir því yfir að teknar verði upp viðræður við forsvarsmenn Öryrkjabandalags Íslands um þann þátt og fyrir mitt leyti vil ég lýsa mikilli ánægju með að svo verði gert. Það er greinilegt að mótmælin sem borist hafa frá Öryrkjabandalagi Íslands og fulltrúum stjórnarandstöðu hafa borið árangur. Að vísu eigum við eftir að sjá þann árangur í verki, að fyrirhugaðar lagabreytingar eða áður boðaðar lagabreytingar nái fram að ganga, en við hljótum að vona það besta í því efni.
Síðan hafa menn einnig talað á mjög almennum nótum um nauðsyn þess að frumvarpinu verði fylgt rækilega eftir, að séð verði til þess að stofnanir fari ekki fram úr rammanum sem þeim er ætlaður samkvæmt því. Í því sambandi vil ég minna á að ástæður fyrir því að stofnanir fara fram úr fjárlögum og fjárlagaheimildum eru stundum orðnar til vegna þess að of naumt er skammtað. Það er skammtað er á óraunsæjan hátt og niðurskurður á undanförnum árum hefur þar að auki stundum verið af pólitískum ástæðum. Þar vil ég minna á niðurskurðinn hjá Landspítala – háskólasjúkrahúsi, sem var þröngvað til að einkavæða ýmsa starfsemi á vegum stofnunarinnar.
Menn hafa velt því fyrir sér hvort íslenska efnahagskerfið og íslenskur efnahagur, sú velsæld sem blasir við okkur á ýmsum sviðum, sé byggð á bjargi eða sandi. Menn halda hinu gagnstæða fram, annars vegar stjórn og hins vegar stjórnarandstaða. Ég held að hið rétta sé að þetta vitum við ekki með vissu, ekkert okkar. Við byggjum á líkindum og skoðum ýmis teikn sem eru á lofti, þar á meðal á skuldastöðu þjóðarinnar, á viðskiptakjörum við útlönd. Ég hef aðeins staðnæmst við þetta með nokkurn ugg í brjósti. Það er staðreynd að skuldir íslensku þjóðarinnar hafa stóraukist á undanförnum árum.
Skuldir eru ekki endilega af hinu illa. Menn ráðast í fjárfestingar og ef þær gefa okkur arð í framtíðinni eru þær að sjálfsögðu til góðs. Þannig breyting varð á Íslandi fyrir 100 árum þegar við fórum út úr kyrrstöðuþjóðfélagi og Skúli Thoroddsen og félagar hans á Alþingi töluðu um nauðsyn þess að taka lán og láta kapítölin borga sig, byggja upp. Spurningin er hins vegar hvort þær miklu fjárfestingar sem við erum að ráðast í séu til þess fallnar að skapa arð og þá vísa ég sérstaklega í stóriðjuframkvæmdirnar. Við tökum eftir því að í hópi hagfræðinga og sérfræðinga sem sérstaklega hafa kynnt sér þessi mál fer þeim fjölgandi þeim sem efast stórlega um að svo sé, að þetta séu skynsamlegar fjárfestingar og þeir hafa fært mjög ítarleg rök fyrir máli sínu.
Ef við lítum aðeins nánar á skuldsetningu þjóðarinnar þá er svo komið að á síðasta ári námu skuldir Íslendinga þegar á heildina er litið 2.650 milljörðum kr. og samkvæmt tölum Seðlabanka er því spáð að þær verði yfir 2.800 milljarðar á þessu ári. Ef erlendar skuldir, nettóskuldir, eru skoðaðar einvörðungu er talan lægri en þó rétt undir 900 milljörðum kr. Þegar litið er á hlutföllin þá eru þau að versna mjög. Skuldirnar verða sífellt stærra hlutfall af landsframleiðslu og ég staðnæmist nokkuð við stöðu ríkissjóðs í því efni. Það stendur upp úr hverjum manni að ríkisstjórnin hafi haldið vel á málum hvað ríkissjóð snertir. Ég skal taka undir það að ríkisstjórnin hefur sýnt mikla fyrirhyggju að sumu leyti. Miklir peningar hafa verið látnir renna inn í lífeyriskerfið, inn í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins, LSR, á undanförnum árum en fyrirsjáanlegt var að sá sjóður stefndi í þrot ef ekkert yrði að gert og þá er ég að vísa í gömlu deild lífeyrissjóðsins. Hinni nýju A-deild er ætlað að vera sjálfbær í þeim skilningi að iðgjöld eiga að rísa undir útgjöldunum. Þarna hefur ríkisstjórnin sýnt fyrirhyggju á undanförnum árum.
Þegar niðurgreiðslan eða uppgreiðslan á skuldum ríkisins er hins vegar skoðuð þá eru menn að horfa mjög skammt aftur í tímann. Menn horfa aðeins 10 ár aftur í tímann, aftur á miðjan síðasta áratug. Mestar urðu skuldirnar sem hlutfall af landsframleiðslu árið 1995, fóru yfir 32%. Á næsta ári varð hlutfallstalan rétt undir 30% og sama gildir um árið þar á eftir. Síðan fór þetta smálækkandi. Núna nema skuldir ríkissjóðs og ríkisstofnana rúmum 17% af vergri landsframleiðslu. Hvert skyldi þetta hlutfall hafa verið í byrjun 10. áratugarins? Það var rétt rúmlega 18%. Það hlutfall sem ríkissjóður og ríkisstofnanir skulda nú er mjög svipað og þær gerðu fyrir 15 árum. Hins vegar hefur staða sveitarsjóðanna stórversnað á tímabilinu. Bæjar- og sveitarfélög skulda núna sem nemur rúmum 12% af vergri landsframleiðslu en skulduðu rúmlega 6% fyrir 15 árum. Þannig að þegar það stendur upp úr hverjum manni að staða ríkissjóðs hafi batnað stórlega að þessu leyti þá eru menn að horfa mjög skammt aftur í tímann, menn eru að horfa aftur til samdráttarskeiðsins eða öllu heldur þess sem gerðist í kjölfar þess, um miðjan síðasta áratug. Þetta eru staðreyndir. Staða ríkissjóðs, ef skuldirnar eru reiknaðar sem hlutfall af vergri landsframleiðslu, er því svipuð núna og hún var fyrir 15 árum.
Ég hef ekki tíma til að ræða hin mögru ár sem hæstv. ráðherra spáir að gengju í garð ef Vinstri hreyfingin – grænt framboð kæmist til áhrifa. Ég tel að við fylgjum mjög ábyrgri efnahagsstefnu. Við höfum sett fram ítarlegar og vel ígrundaðar tillögur um hvernig beri að taka á efnahagsvandanum og höfum gert grein fyrir til hvaða aðgerða við viljum láta grípa til að endurheimta efnahagslegan stöðugleika á Íslandi.
