Ríkisútvarpið hf.
Frú forseti. Við erum að ræða um frumvarp til laga um Ríkisútvarpið. Menntamálaráðherra nefndi í upphafsræðu sinni að kjör starfsmanna yrðu óbreytt og óskert við breytinguna samkvæmt þessu frumvarpi. Ég dreg það í efa. Ég efast ekki um að starfsmenn Ríkisútvarpsins séu mjög áhyggjufullir og sé því ástæðu til að ræða réttindi starfsmanna sérstaklega hér.
Í athugasemdum með frumvarpinu er minnst á frumvarp til laga um Ríkisútvarpið sf. sem lagt var fram á síðasta löggjafarþingi og umsögn menntamálanefndar um það, með leyfi forseta:
„Í fjórða lagi gerði nefndin athugasemdir við ákvæði er vörðuðu yfirtöku hins nýja félags á réttindum starfsmanna.“
Það er eftirtektarvert að það segir ekkert um hvort farið hafi verið eftir þeim athugasemdum. Ég get ekki séð að svo hafi verið.
Í athugasemdum með frumvarpinu þar sem fjallað er um meginefni frumvarpsins segir, og hefur það verið tekið fram hér fyrr í dag, með leyfi forseta:
„Tryggilega er búið um réttindi núverandi starfsmanna Ríkisútvarpsins, sbr. nánar ákvæði til bráðabirgða II.“
Frú forseti. Þetta stóð líka í síðasta frumvarpi um Ríkisútvarpið sf. Þessi fullyrðing var ekki rétt þá eins og margir bentu á og þessi fullyrðing er heldur ekki rétt núna.
Í frumvarpinu, þ.e. ákvæði til bráðabirgða II um réttindi starfsmanna segir, með leyfi forseta:
„Þegar stofnunin Ríkisútvarpið verður lögð niður fer um réttindi og skyldur starfsmanna hennar eftir lögum nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, með síðari breytingum, og lögum nr. 72/2002, um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, eftir því sem við á.“
Þýðir þetta að réttarstaða ríkisstarfsmanna hjá RÚV breytist ekki? Þegar maður les yfir frumvarpið er ekki annað að sjá en að réttarstaða bæði breytist og skerðist þegar RÚV verður breytt yfir í hlutafélag og þrátt fyrir það að ríkið sé enn þá eini eigandinn.
Þriðja ábendingin: Munu lögin sem eru í gildi um kjarasamninga opinberra starfsmanna, nr. 94/1986, gilda áfram um starfsmenn RÚV hf.? Það kemur hvergi fram.
Fjórða atriðið í athugasemdum. Í umræðunni hefur verið minnst á upplýsinga- og stjórnsýslulög fyrr í dag, þau sem eru í gildi. Með þessu frumvarpi virðist ráðherra vera að færa Ríkisútvarpið undan ákvæðum þessara laga. Má þar t.d. nefna reglur um auglýsingar á störfum. Í aðilaskiptalögum, nr. 72/2002, segir í II kafla um réttarvernd starfsmanna, í 3. gr. um launakjör og starfsskilyrði, með leyfi forseta:
„Réttindi og skyldur framseljanda samkvæmt ráðningarsamningi eða ráðningarsambandi sem fyrir hendi er á þeim degi sem aðilaskipti eiga sér stað á færast yfir til framsalshafa.
Framsalshafi skal virða áfram launakjör og starfsskilyrði samkvæmt kjarasamningi með sömu skilyrðum og giltu fyrir framseljanda þar til kjarasamningi verður sagt upp eða hann rennur út eða þar til annar kjarasamningur öðlast gildi eða kemur til framkvæmda.“
Samkvæmt þessu á RÚV hf. að taka yfir gildandi ráðningarsamninga með þeim réttindum og skyldum, bæði atvinnurekanda og starfsmanna, sem þeim fylgir. Ég spyr: Verður það gert? Rétt er að taka hér fram að í ráðningarsamningi er tilgreint í hvaða lífeyrissjóð starfsmaðurinn greiðir og þá í hvora deildina, t.d. hjá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Verður staðið við þessi réttindi?
Um biðlaunarétt segir í frumvarpinu í ákvæði til bráðabirgða II um réttindi starfsmanna, með leyfi forseta:
„… þó skulu starfsmenn halda biðlaunarétti sínum verði starf þeirra lagt niður fyrir 31. desember 2008.“
Í þessu sambandi er rétt að benda flutningsmönnum á að í lögum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna segir í 34 gr., með leyfi forseta:
„Nú er embætti lagt niður og skal þá embættismaður jafnan halda óbreyttum launakjörum er embættinu fylgdu í sex mánuði frá því að hann lét af starfi, ef hann hefur verið í þjónustu ríkisins skemur en 15 ár, en ella í tólf mánuði, enda hafi hann þá ekki hafnað öðru sambærilegu starfi, óháð því hvort það er á vegum ríkisins eða annars aðila.“
Ég fæ ekki betur séð en að frumvarpið stangist á við þessa grein. Það er ekki heimilt að skerða biðlaunaréttinn, rétt sem starfsmenn hafa áunnið sér og eiga og er þar af leiðandi verndaður í stjórnarskránni.
Frú forseti. Ég hef nefnt sjö atriði þar sem réttindi starfsmanna samkvæmt frumvarpinu eru ekki virt. Samkvæmt frumvarpinu er gert ráð fyrir skerðingu á réttindum þeirra starfsmanna sem greiða í B-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins í dag. Ekki er minnst einu orði á þá starfsmenn sem greiða til A-deildar lífeyrissjóðsins og ekkert er minnst á nýja starfsmenn né heldur hvort nýir starfsmenn geta verið áfram í LSR. Þetta eru atriði sem þurfa að vera að hreinu.
Frú forseti. Samkvæmt 3. gr. í aðilaskipalögum, er ég las upp úr hér áðan og ætla að lesa aftur ef ske kynni að það hafi farið fram hjá mönnum, segir um launakjör og starfsskilyrði, með leyfi forseta:
„Réttindi og skyldur framseljanda samkvæmt ráðningarsamningi eða ráðningarsambandi sem fyrir hendi er á þeim degi sem aðilaskipti eiga sér stað á færast yfir til framsalshafa.
Framsalshafi skal virða áfram launakjör og starfsskilyrði samkvæmt kjarasamningi með sömu skilyrðum og giltu fyrir framseljanda þar til kjarasamningi verður sagt upp eða hann rennur út eða þar til annar kjarasamningur öðlast gildi eða kemur til framkvæmda.“
Það er ekki heimilt að skerða áunnin lífeyrisréttindi eins og gert er ráð fyrir í þessu frumvarpi. Síðan spyr ég: Hverjir verða viðsemjendur starfsmanna Ríkisútvarpsins hf.? Verða það Samtök atvinnulífsins? Hverjir semja fyrir hönd þeirra? Verða það BHM eða BSRB? Frú forseti. Fjölmörg atriði varðandi þetta frumvarp vekja óöryggi hjá starfsfólki RÚV. Nú eiga starfsmenn tvo fulltrúa í svokölluðu framkvæmdaráði Ríkisútvarpsins. Í frumvarpi er ekki gert ráð fyrir því og verður það að teljast mjög neikvætt.
Frú forseti. Ég hef farið yfir mörg atriði er varða réttindi starfsmanna Ríkisútvarpsins og fæ ekki betur séð en að frumvarpinu sé beinlínis viljandi eða óviljandi ætlað að skerða réttindi starfsmanna RÚV.
