skýrsla forsætisráðherra um efnahagsmál og aðkomu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins.
Herra forseti. Við ræðum hér Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, samskipti íslenskra stjórnvalda við hann og með hvaða hætti þau hafa farið fram, þ.e. það sem hefur verið opinbert gert. Hér hafa fyrri ræðumenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, þeir hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon og Ögmundur Jónasson, farið mjög rækilega yfir þau samskipti sem hafa átt sér stað og þá miklu leynd sem stjórnvöld vilja hjúpa þessi samskipti öll.
Ég er þeirrar skoðunar, frú forseti, að ríkisstjórnin og stjórnvöld séu hér á barmi þess að brjóta íslenska stjórnarskrá, brjóta íslensk lög hvað varðar upplýsingaskyldu til Alþingis, upplýsingaskyldu til samfélagsins, hvað varðar samráð og upplýsingagjöf til nefnda þingsins og það líka að gera sér grein fyrir að það er í rauninni Alþingi sem ræður. Í hvaða umboði getur ríkisstjórn Íslands, framkvæmdarvaldið, gert samkomulag við aðila eins og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn um fleiri hundruð milljarða lántökur sem íslenskur almenningur verður síðan að axla ábyrgð á og borga, án þess að ræða þá skilmála fyrir fram hér á Alþingi. (VS: Er ekki þingræði?) Það ætti nefnilega að vera þingræði en svo er ekki.
Ríkisstjórnin tekur sér þetta einhliða vald og ætlar síðan að ganga frá skriflegum samningi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn áður en nokkrir þættir hans koma fyrir Alþingi. Síðan á jú að bera þann samning upp á Alþingi, en frammi fyrir hverju stendur þá Alþingi þegar ríkisstjórnin hefur skrifað undir slíkar hundruð milljarða skuldbindingar? Alþingi á ekki margra kosta völ í þeim efnum en þó tel ég að ábyrgðin liggi að sjálfsögðu hjá Alþingi og reyndar líka hjá forsetanum, þ.e. hvort hann þá samþykki þau lög sem ríkisstjórnin þvingar í gegnum Alþingi um mörg hundruð milljarða skuldbindingar á íslenska þjóð. (Gripið fram í.) Forsetavaldið er sjálfstætt og það er hluti af afgreiðslunni þannig að við skulum bara horfa á þetta allt í samhengi. Það er ekki þetta vald sem ríkisstjórnin tekur sér.
Auk þess verðum við líka vitni að því að ráðherrar ríkisstjórnarinnar tala út og suður, í austur og vestur hvað varðar þessi mál eins og hér hefur verið rakið og Seðlabankinn sá sérstaka ástæðu til að senda frá sér yfirlýsingu nú fyrir hádegið hvað varðaði stýrivaxtahækkunina sem hér hefur verið til umræðu og var tilkynnt í fyrradag. Þá gaf Seðlabankinn út þá yfirlýsingu að þessi stýrivaxtahækkun væri hluti af því samkomulagi sem ríkisstjórnin og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefðu gert en ríkisstjórnin sá ekki ástæðu til þess að upplýsa Alþingi eða íslenska þjóð um það. Reyndar fáum við síðan hérna tvær ólíkar útgáfur.
Það er líka dapurlegt að fylgjast með því hvernig umræðan hér gengur. Samfylkingin er í ríkisstjórninni og búin að vera nú í rúmt eitt og hálft ár og ber að stórum hluta ábyrgð á þeim verstu þáttum sem komið hafa yfir eins og þessum Icesave-reikningum og öðrum slíkum úti í Bretlandi sem eru stór hluti af vandanum, þeir hlóðust einmitt upp síðasta eina og hálfa árið án þess að þar væri gripið til aðgerða. En þegar kemur til þeirra kasta Alþingis að ræða hvernig nú eigi að bregðast við hinum bráða vanda koma forustumenn Samfylkingarinnar og tala um Evrópusambandið. Veruleikafirring bæði ráðherra Sjálfstæðisflokksins og Samfylkingarinnar er með ólíkindum. Ráðherrar Sjálfstæðisflokksins segja að þetta sé allt öðrum að kenna, einhverjum vondum útlendingum og líta ekki í eigin barm. Það er ekki trúverðugt.
Mjög athyglisvert opið bréf birtist — bara vekja athygli á því, frú forseti — til Þorsteins Pálssonar eftir Víglund Þorsteinsson í Fréttablaðinu í dag þar sem hann bendir á að þegar til kastanna kemur í Evrópusambandinu er það hvert ríki sem verður að axla ábyrgð á sínum bönkum. Þegar verið er að leita aðstoðar hjá Evrópusambandinu til að bjarga bönkum á Spáni, í Þýskalandi eða Frakklandi er sagt nei. Angela Merkel lýsti því bara yfir sem er ítarlega rakið í greininni að þýski seðlabankinn bjargaði fyrst og fremst þýskum bönkum. Eins og kom fram í máli forsætisráðherra fyrr í dag er Ungverjaland, sem er búið að vera líklega fjögur ár í Evrópusambandinu, núna líka að sækja um lán til Alþjóðagjaldeyrissjóðsins þannig að ekki bjargar Evrópusambandið Ungverjum. Þessi síbylja af hálfu Samfylkingarinnar um Evrópusambandið í þeim vanda sem við stöndum frammi fyrir í dag er mjög ábyrgðarlaus og er þá vægt til orða tekið.
Ég er í fjárlaganefnd sem á að fjalla um þessi mál fyrir hönd Alþingis en hún fær engar upplýsingar hvað þetta varðar. Það er ekki hægt að vinna að fjárlagagerð vegna þess að upplýsingar um þá skilmála sem á að fara að binda þjóðina í liggja ekki fyrir. Vinnubrögðin hér eru þau ólýðræðislegustu sem ég hef nokkurn tíma kynnst varðandi nokkurt mál hér á Alþingi og það í svo gríðarlega stóru mál eins og því að skuldbinda íslenska ríkið um hundruð milljarða króna til næstu ára.
Samtímis hefði líka þurft að vinna að öðrum þáttum sem væru til styrktar og kæmu til stuðnings íslensku atvinnulífi nú um mundir. Stýrivaxtahækkunin sem ákveðin var í fyrradag og var rökstudd kemur mjög harkalega niður á t.d. útflutningsgreinunum, hún kemur mjög harkalega niður á framleiðslugreinunum, (Gripið fram í: Álveri.) sjávarútvegi, og landbúnaði þar sem langur ferill er. Eiga afurðalánin í landbúnaði að fara að bera milli 20 og 30% vexti? Það mun ríða þessari atvinnugrein að fullu.
Þessar atvinnugreinar, landbúnaður, sjávarútvegur, ferðaþjónusta, eru þær atvinnugreinar sem við eigum núna að setja traust okkar á. Fyrir nokkrum missirum var sagt að landbúnaður og sjávarútvegur heyrðu sögunni til sem stórir atvinnuvegir á Íslandi. Núna setjum við traust okkar á þessar atvinnugreinar. (ÓN: Og virkjanir?) Að boða hér stórkostlega stýrivaxtahækkun án þess jafnframt að koma með skilaboð um úrlausnir fyrir þessar atvinnugreinar, sem alls ekki ráða við þessa vexti á nokkurn hátt, er líka mikið ábyrgðarleysi.
Ég minni líka á einn þátt hér enn. Til okkar þingmanna berast nú mörg skilaboð um að innheimtustofnanir, Intrum eða hvað þetta heitir allt saman, beiti núna meiri hörku í innheimtu en nokkru sinni áður. Það þarf núna líka að senda skilaboð til þeirra sem hafa innheimtu að atvinnu að fara hægt um. Ég tel t.d. brýnt að setja hér lög sem hreinlega banni eða stöðvi að einstaklingar verði teknir til gjaldþrotaskipta við þessar aðstæður, lög sem banni að það verði gert um nokkurra mánaða skeið meðan eitthvert jafnvægi kemst á eða eitthvað stillist af í þessum málum hér á landi. Einmitt í svona gruggugu vatni eins og nú umlykur íslenskt efnahagslíf, fjármálalíf, er hættan á að þá komi hýenurnar, vargarnir, hrægammarnir til þess að krækja sér í bita. Þess vegna þarf að standa gríðarlega sterkan vörð um að einstaklingar sem lenda nú hópum saman í greiðsluvandræðum séu ekki líka beittir harðræði af þeim aðilum sem eiga að innheimta kröfur hjá þeim. Við verðum að taka höndum saman um íslenskt samfélag og við eigum mikla möguleika í þessum atvinnugreinum sem ég nefndi, ferðaþjónustunni — mikla möguleika í ferðaþjónustunni — íslenskum landbúnaði, sjávarútvegi. Hvaða vit er í því að þessu hafi verið létt af gámaálagi á óunnum fiski til að flytja út? (Forseti hringir.) Það eru um 50, kannski 60 þús. tonn af óunnum gámafiski sem eru flutt út sem ætti að vinna hér á landi.
Það er (Forseti hringir.) svo margt sem við getum gert, frú forseti, til að mæta þeim hörmungum sem eru að koma núna yfir þjóðina.
