samningar um ábyrgð á endurgreiðslu Tryggingarsjóðs innstæðueigenda til breska og hollenska ríkisins.
Virðulegur forseti. Ég ætla út af fyrir sig ekki að hafa ýkja mörg orð um það mál sem hér er undir, kem fyrst og fremst í umræðuna sem formaður efnahags- og skattanefndar til að gera grein fyrir þeim anga málsins sem til umfjöllunar er í þeirri ágætu nefnd meðan á umfjöllun málsins stendur. Ég vil þó segja nokkur orð um þann samning sem hér er til umfjöllunar. Engum þarf að koma á óvart að ég styðji hann eins og félagar mínir í Samfylkingunni, ég var raunar í hópi þeirra sem studdu fyrri samninginn og þar með tilbúinn til að greiða umtalsvert hærri fjárhæðir fyrir það að ná þeirri sátt sem hér er orðin en þessi samningur felur í sér. Því er ekki annað en ljúft og skylt að fallast á enn betri niðurstöðu en þá sem ég var áður tilbúinn til að samþykkja. Eins og hér hefur komið fram í umræðunni er talið að sá samningur hafi kostað jafnvel um 120 milljörðum meira en sá samningur sem hér er.
Það sem þingheimur stendur alltaf andspænis þegar hann leggur á það hagsmunamat sem hér þarf að fara fram í því að ná sátt í þessu máli helgast annars vegar af því hversu mikla áhættu menn eru tilbúnir að taka, efnahagslega og með öryggi þjóðarinnar í huga, og hverju þeir eru tilbúnir að kosta til á hverjum tíma til að forða efnahagslegri áhættu. Hins vegar er mat manna á mikilvægi tímaþáttarins, þ.e. mikilvægi þess að ná samningum strax í því skyni að ná í gang hjólum efnahagslífsins, og þá það sjónarmið að öflugt efnahagskerfi eins og Ísland er þrátt fyrir hrunið geti, sé það vaxandi, tekist á við margs konar erfiðleika og verkefni. Þess vegna er höfuðverkefnið á tímum sem þessum að ná vexti í efnahagsstarfsemina, ná hagkerfinu í gang, fá fjárfestingu, verðmætasköpun og ný störf. Ávinningurinn af því að gera það sem allra fyrst er verulegur. Hann er ekki bara efnahagslegur. Sá stöðugleiki og sá samdráttur sem við höfum búið við í yfir tvö ár hefur auðvitað ekki bara haft efnahagslegar afleiðingar. Hann hefur auðvitað orðið til þess að hér hefur gríðarlegur fjöldi fólks gengið um atvinnulaus, stór hluti um mjög langan tíma. Það vita allir sem kynnt hafa sér erfiðleika af þessu tagi að með hverjum mánuðinum sem líður minnka verulega líkurnar á því að þeir sem í slíkum erfiðleikum lenda séu í færum til þess að vinna sig aftur út á vinnumarkaðinn, vinna sig aftur út úr skuldaerfiðleikum og slíku. Ég hygg að þingmenn hafi einfaldlega lagt ólíkt hagsmunamat á þessa þætti á fyrri stigum málsins.
Þó var það svo að stór meiri hluti þingheims í þessum sal bar gæfu til að leggja af stað samstiga í þessu í desember 2008. Þá vorum við hv. þáverandi formaður allsherjarnefndar og nú formaður Sjálfstæðisflokksins, Bjarni Benediktsson, sammála um að samningaleiðin væri affarasælust ef viðunandi samningar næðust og gerðum grein fyrir því á þeim tíma að þess mætti vænta að þeir samningar sem við værum þá að horfa á gætu kostað Íslendinga um 150 milljarða kr. Það er alveg ljóst að sá samningur sem nú er á borðinu er langt innan þeirra marka sem við lýstum þá og mikill meiri hluti þingmanna studdi. Ég vona að atburðir dagsins staðfesti enn betri niðurstöðu sem mikill meiri hluti þingsins muni líka styðja og samþykkja.
Það var ógæfa okkar að verða viðskila þarna. Ég held að það megum við í stjórnarmeirihlutanum taka nokkuð til okkar, að það hafi verið óheppilegt að við skyldum ekki vinna þverpólitískt að málinu allan tímann, heldur skyldi leiðir skilja á fyrri hluta árs 2009. Það hefði getað orðið til þess að leysa málið farsællega enn fyrr en nú gæti orðið, því að málið er sannarlega ekki leyst og enginn árangur í höfn fyrr en þetta mál er leyst. Ég minni á að það gæti hafa orðið til þess að flýta þessu ferli ef við hefðum haldið þar öðruvísi á og lánast hér í þinginu að halda saman.
Það er gríðarlega mikilvægt fyrir efnahagsuppbygginguna að leysa þetta mál. Það mun ekki eitt og sér leysa efnahagsuppbygginguna á Íslandi. Það að leysa Icesave-deiluna er aðeins einn af mjög mörgum þáttum í því endurreisnarstarfi sem hér þarf að vinna í því að byggja upp trúverðugleika, skapa okkur aðgengi að alþjóðlegum lánamörkuðum og ekki síst draga hingað erlenda fjárfestingu.
Ég lýsti því fyrr í umræðunni hversu miklu máli það skiptir að heyra þingmenn í stjórnarandstöðu í jafnerfiðu máli taka málefnalega afstöðu til þessa erfiða máls, vera tilbúna til að axla ábyrgð í því þó að auðvitað geti sumum þótt freistandi að slá heldur pólitískar keilur en að axla ábyrgð í jafnömurlegu máli og því að þurfa að greiða skuldir sem einkafyrirtæki stofnaði til. Ég held að það sé sannarlega jákvætt fyrir Alþingi og samstarfið í þinginu, bæði fyrir virðingu þingsins en ekki síður mikilvægt fyrir efnahagsuppbygginguna. Staðreyndin er sú að einn af þeim þáttum sem er orðinn okkur mótdrægur í því að laða hingað að erlent fjármagn í fjárfestingu til að skapa ný atvinnutækifæri til þess að ná vexti í efnahagsstarfsemina er að nú þurfa menn þegar þeir horfa til fjárfestinga á Íslandi að huga að pólitískri áhættu. Fyrir efnahagshrunið er einfaldlega engin ástæða til að hafa áhyggjur af því og það er nokkuð sem menn þurfa að vega og meta.
Ég tel að ef þingið hefur þrek og kraft til þess, mikill meiri hluti þjóðkjörinna fulltrúa, að leiða þvert á hægri og vinstri kanta stjórnmálanna og þvert á raðir stjórnar og stjórnarandstöðu þetta erfiða pólitíska verkefni til farsælla lykta verði það líka til þess að styrkja þennan þátt í efnahagsuppbyggingunni, það að við höfum ekki bara meiri trú á okkur heldur gætum við með því sýnt í verki að við séum fær um að leysa úr erfiðum verkefnum og að hér séu þroskuð stjórnmál sem taki málefnalega á hlutum. Þar með er ég ekki að segja að þeir sem leggist gegn þeim samningi sem nú liggur fyrir séu ómálefnalegir. Ég held að hagsmunamat þeirra hljóti bara á þessum tímapunkti að vera annað en okkar hinna. Þeir telja væntanlega að dómstólaleiðin sé færari því að ég held að býsna mikil sammæli séu um að samningur sá sem hér liggur fyrir sé nokkurn veginn eins góður og nokkur leið er að búast við að samningur verði í málinu.
Það er hins vegar bara afstaða mín í þessu máli, eins og oftast áður, að það sé talsvert til þess vinnandi að forðast áhættu í þeirri erfiðu stöðu sem Ísland er í, í þeirri hættu á einangrun sem landið hefur verið í á undanförnum missirum og að í þeirri stöðnun og þeim efnahagslega samdrætti sem hér hefur verið sé mikið til vinnandi að leysa mál með samningum til þess að geta farsællega haldið ótrauð áfram að byggja upp í samfélaginu. Ég held að þetta verði sannarlega einn af þeim þáttum sem muni hjálpa okkur í þeim leiðangri.
Í meðförum fjárlaganefndar kom fram sú beiðni frá fulltrúa Hreyfingarinnar, hv. þm. Þór Saari, að efnahags- og skattanefnd yrði fengin til að aðgæta hvort nýstofnaður bankaskattur gæti ekki orðið til þess að greiða þessar skuldir óreiðumanna, eins og sumir mundu kalla, sem við erum að taka á Ísland með því að gera þennan samning, þ.e. hvort ekki væri rétt og eðlilegt að fjármálafyrirtækin bæru kostnaðinn af þessu en ekki almenningur á Íslandi. Við höfum einu sinni tekið þetta erindi fjárlaganefndar til umfjöllunar í efnahags- og skattanefnd og munum gera aftur á næstu fundum nefndarinnar. Það er ekki alveg einhlítt að jafnvel þó að menn legðu einhver gjöld á fjármálafyrirtæki mundu þau eða þeir sem hruninu ollu greiða þá skatta. Auðvitað eru talsverðar líkur á því að slík gjaldtaka mundi einfaldlega velta út í verðlag fjármálafyrirtækjanna í þjónustugjöldum og vaxtamun. Ég vil þó alls ekki útiloka að einhverjar leiðir megi skoða til að draga sem mest úr þeim kostnaði sem almenningur verði fyrir, a.m.k. vil ég leggja mitt af mörkum til að skoða fram á síðustu stund alla þá hluti sem ósk er um að skoða ef það getur orðið til þess að breikka samstöðu um farsælar lyktir þessa máls í þinginu sem sem flestir flokkar og sem flestir þjóðkjörnir fulltrúar komi að. Ég geri ráð fyrir að við höfum lokið umfjöllun okkar um þetta efni þegar það kemur til 3. umr. og þá fyrir lokaafgreiðslu þess.
