leit, rannsóknir og vinnsla kolvetnis.
Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 13/2001, um leit, rannsóknir og vinnslu kolvetnis, með síðari breytingum.
Með frumvarpi þessu eru lagðar til breytingar á kolvetnislögunum frá 2001, en þetta frumvarp er einn liður í undirbúningi að næsta útboði á sérleyfum til rannsókna og vinnslu kolvetnis innan íslenskrar efnahagslögsögu, þ.e. á svokölluðu Drekasvæði. Fyrirhugað er að það útboð fari fram á tímabilinu ágúst til desember í ár. Jafnframt er með frumvarpinu brugðist við athugasemdum frá Eftirlitsstofnun EFTA í tengslum við það skilyrði núgildandi kolvetnislaga að leyfishafi verði að skrá sérstakt félag hér á landi um starfsemi sína.
Með hliðsjón af þeirri reynslu sem hlaust af fyrsta útboði sérleyfa á Drekasvæðinu í byrjun árs 2009 og að höfðu samráði við nágrannaríki Íslands er talið æskilegt að gera tilteknar endurbætur á þessum lögum með það fyrir augum að við Íslendingar verðum tilbúin með traust og alþjóðlegt lagalegt umhverfi þegar kemur að næsta útboði sem hefst núna í ágúst. Ekki er um að ræða neinar grundvallarbreytingar á lögunum, heldur eru fyrst og fremst sniðnir af þeim helstu vankantar sem komu í ljós í kjölfarið á síðasta útboði.
Efnisatriði frumvarpsins eru eftirfarandi:
Í fyrsta lagi er með frumvarpinu lagt til að nægilegt sé að skrá hér á landi útibú eða umboðsskrifstofu fyrir viðkomandi leyfishafa sé hann skráður á Evrópska efnahagssvæðinu. Því er lagt til að afnumin verði sú krafa núgildandi laga að leyfishafi þurfi að stofna og skrá sérstakt félag hér á landi um starfsemi sína. Er þetta gert að kröfu ESA og jafnframt til samræmis við fyrirkomulag þessara mála í Noregi.
Það er mér minnisstætt þegar við settum þetta ákvæði inn í lögin fyrir tveimur árum sem var auðvitað til að tryggja að starfsemin yrði sem mest hér á landi. Ég held að þessi breyting eigi ekki að leiða til ýkja mikilla breytinga. Við erum núna á sama stað og Noregur. Menn þurfa að skrá hér á landi útibú eða umboðsskrifstofu þó að ekki þurfi að skrá hér sérstakt félag. Ég tel að þrátt fyrir þessa breytingu eigum við að ná sömu markmiðum og menn höfðu þegar þeir settu þetta inn í lögin fyrir tveimur árum. Þá skiptir náttúrlega líka máli að við gerum ekki meira íþyngjandi kröfur en Norðmenn sem má segja að séu samkeppnisaðilar okkar í þessum málum. Við þurfum að vera samkeppnishæf þegar kemur að þessu útboði vegna þess að Norðmenn eru farnir að hreyfa sig líka sín megin á svæðinu.
Í öðru lagi er lagt til að skýrar verði kveðið á um svokallaðan samstarfssamning um framkvæmd leyfis, en hann er gerður í þeim tilvikum þar sem handhafar leyfis, rannsókna og vinnslu á kolvetni eru fleiri en einn.
Í þriðja lagi er lagt til að skýrar verði kveðið á um hlutverk og skipan svokallaðra rekstraraðila sem eru þeir aðilar sem sjá um daglega stjórn kolvetnisstarfseminnar fyrir hönd leyfishafa. Samhliða því eru lögð til skýrari ákvæði um skaðabótaskyldu rekstraraðila og leyfishafa.
Öll þessi atriði sem ég hef komið inn á miða að því að regluverkið utan um útboð og veitingu sérleyfa til rannsókna á vinnslu kolvetnis í íslenskri efnahagslögsögu verði endurbætt og að sérleyfin verði tilbúin tímanlega fyrir næsta útboð jafnframt því að regluverkið taki mið af og sé samkeppnishæft við það regluverk sem þekkist í nágrannalöndum okkar á þessu sviði. Þá höfum við ekki síst frá síðasta útboði horft til Norðmanna og unnið þétt með þeim í þessum efnum.
Varðandi undirbúning næsta útboðs ber jafnframt að nefna að starfshópur á forræði fjármálaráðuneytisins hefur lokið endurskoðun á lögum um skattlagningu kolvetnisvinnslu og hún er komið hingað inn í þingið. Nokkur gagnrýni kom fram á þau lög í kjölfar síðasta útboðs og fjármálaráðherra mælti fyrr í þessari viku fyrir frumvarpi til nýrra laga um skattlagningu á kolvetnisvinnslu. Það má segja að þessi frumvörp séu systurfrumvörp sem eru afurð vinnu með Norðmönnum um þessa þætti.
Það er mikilvægur þáttur í skattlagningunni að hún komi inn líka svo unnt sé að hefja af fullum krafti kynningu á því regluverki sem mun gilda fyrir næsta útboð sérleyfa á Drekasvæðinu.
Orkustofnun var falin umsjón með hinu fyrsta útboði á Drekasvæðinu. Mun stofnunin jafnframt sjá um framkvæmd fyrirhugaðs annars útboðs.
Það er liður í undirbúningi næsta útboðs að Orkustofnun hefur ásamt ráðuneytum iðnaðar og fjármála verið í góðum samskiptum við stjórnvöld í nágrannaríkjum okkar á þessu sviði. Má þar sérstaklega nefna Noreg, eins og ég gat um áðan. Á reglubundnum samráðsfundum Íslands og Noregs hefur verið farið yfir mál er varða hið almenna regluverk í tengslum við fyrirhugað útboð, leyfisveitingaferli, skattamál, hugsanlega þátttöku Noregs í veittum leyfum, umhverfis- og öryggismál og ýmislegt fleira.
Varðandi umhverfis- og öryggismál vil ég nefna sérstaklega að í kjölfar olíuslyssins í Mexíkóflóa á síðasta ári fer nú fram endurskoðun á öryggiskröfum um allan heim varðandi boranir á hafsbotni. Eitt af því sem lagt hefur verið til er að hannaður verði og framleiddur búnaður, eins konar háfur sem hægt er að setja yfir leka á hafsbotni til að leiða lekandi olíu um borð í skip þar fyrir ofan. Hönnun á þessum búnaði er langt komin og hefst framleiðsla á honum innan skamms. Líklegt er að slíkur búnaður kæmi að miklum notum ef kæmi til olíuslyss við Ísland. Ísland er aðili að alþjóðlegum samningum um viðbrögð við bráðamengun og á grundvelli þeirra gætu Íslendingar fengið slíkan búnað ef þess gerðist þörf.
Orkustofnun hefur og mun fylgjast vel með rannsóknum á olíuslysinu í Mexíkóflóa sem og endurskoðun á öryggiskröfum og er í sambandi við stjórnvöld í nágrannalöndum Íslands um þessi mál.
Ekki stendur til að stöðva boranir tímabundið í löndum Evrópusambandsins, en í staðinn fer fram upplýsingaöflun með endurskoðun á öryggiskröfum að markmiði. Hafa ber í huga í þessu tilfelli að ef sérleyfi yrðu veitt í kjölfar útboðs á Drekasvæðinu á seinni hluta þessa árs kæmi ekki til borana og það mun ekki koma til borana á hafsbotni fyrr en í allra fyrsta lagi árið 2017 þar sem áður þyrfti auðvitað að gera nánari rannsóknir á viðkomandi leyfissvæði. Að auki má geta þess að umhverfismat mun fara fram fyrir hverja holu sem er boruð á svæðinu í samræmi við lög um mat á umhverfisáhrifum.
Með vísan til þessa ber því að taka fram að komi til veitingar sérleyfa í kjölfar þessa útboðs, sem við náum vonandi að ráðast í núna í ágúst, verða sett viðeigandi skilyrði og fyrirvarar í slík sérleyfi um mengunar- og öryggismál. Þannig verða sett skilyrði eða fyrirvarar í sérleyfin þar sem gerð verður krafa um að ásættanlegur öryggisbúnaður sé til staðar þegar kemur til borana. Hægt er því að staðfesta að hvergi verði slakað á nauðsynlegum kröfum er lúta að umhverfis- og öryggismálum.
Virðulegi forseti. Ég nefni þetta hér út af því að auðvitað var mörgum brugðið við slysið og úrræðaleysið sem virtist birtast eftir slysið í Mexíkóflóa. Þess vegna finnst mér mikilvægt að taka fram með hvaða hætti við horfum til úrræða sem verið er að fara í gegnum og öryggiskrafna í kjölfar þess slyss. Við leggjum á það mikla áherslu að þau mál séu í skýrum farvegi áður en við förum í útboðið núna í ágúst. Auk þess eins og ég nefndi áðan skiptir líka máli að við setjum inn í leyfin ákveðnar kröfur hvað þessi mál varðar og það verður gert.
Hér stendur eingöngu til að sníða helstu vankantana af þannig að við getum verið tilbúin að ráðast í útboðið í sumar sem vonandi verður þessari ágætu þjóð til heilla til lengri tíma litið.
