skýrsla fjármálaráðherra um endurreisn viðskiptabankanna.
Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir þessa umræðu um skýrslu fjármálaráðherra. Það vekur að sjálfsögðu undrun að hæstv. forsætisráðherra sjái ekki ástæðu til að vera við hana. Það er reyndar eftirtektarvert að í hvert skipti sem stóru málin eru til umfjöllunar í þinginu er hæstv. forsætisráðherra víðs fjarri. Ég hefði haldið að þegar við tölum um mál eins og við erum að tala um hér í dag, endurreisn bankakerfisins, þá fjármuni sem settir hafa verið í það af hálfu ríkisstjórnarinnar, (Gripið fram í.) þyrfti hæstv. forsætisráðherra að vera hér (Utanrrh.: … upptekin …) og standa fyrir sinni ríkisstjórn. [Frammíköll í þingsal.]
Skýrsla fjármálaráðherra sem hér er verið að fjalla um vekur nefnilega upp miklu fleiri spurningar en svör. Það er með ólíkindum að lesa hvernig hæstv. fjármálaráðherra og ríkisstjórnin öll hefur haldið á hagsmunum Íslands í hverju málinu á fætur öðru. Það sem upp úr stendur er að það er búið að spinna ótrúlegan vef í kringum endurreisn bankanna. Hæstv. fjármálaráðherra hefur í engu svarað því hvers vegna var horfið frá þeirri stefnumörkun sem lagt var upp með haustið 2008. Hver er munurinn á þeirri leið og leið kröfuhafanna sem valin var? (Utanrrh.: Þið vilduð einkavæða.) Stórkostlegt tap fyrir ríkissjóð og íslenskar fjölskyldur. (Gripið fram í.) Hæstv. fjármálaráðherra verður að axla ábyrgð á því. Eða kann þessi ríkisstjórn bara að segja: Ekki benda á mig? Og nú skal bent á Fjármálaeftirlitið. Fjármálaeftirlitið virðist núna, eftir því sem hæstv. fjármálaráðherra segir, fara með ríkissjóð og ákveða hvaða fjármunir eru teknir úr honum. Það er Fjármálaeftirlitið, segir hæstv. forsætisráðherra, sem ákvað hvaða leið yrði farin.
Þetta kemur nokkuð á óvart, sérstaklega í ljósi þess að Alþingi og fjármálaráðherra, þegar hann leggur fram fjárlagatillögur, ákveða hvort peningar eru teknir út úr ríkissjóði en ekki Fjármálaeftirlitið.
Eða hvernig var það hér í desember 2009 þegar verið var að klára fjárlagagerðina og spurt af hálfu fulltrúa Sjálfstæðisflokksins í fjárlaganefnd: Hvaða heimildir eru fyrir þeim fjármunum sem eru lagðir í þessa banka? Ég horfi hér á hv. þm. Sigmund Erni Rúnarsson sem sat með mér í fjárlaganefnd og hann man þetta. (Gripið fram í: Jæja.) Það þurfti að ganga eftir því (Gripið fram í.) við fjármálaráðuneytið að þessar heimildir yrðu lagðar fram. Og þegar Ríkisendurskoðun benti á að slíkar heimildir þyrfti að leggja fram kom um síðir frumvarp frá hæstv. fjármálaráðherra á milli jóla og nýárs árið 2009, í miðju Icesave-inu. Þá bættist þetta við. Þannig var það.
Engar vonir eru til þess að þeir gríðarlegu fjármunir sem ríkissjóður hefur varið í það að afhenda kröfuhöfum bankanna náist til baka, þveröfugt við það sem áður var ætlað að gera. Þar var hugsað til langs tíma. Hér hröktust menn undan hótunum kröfuhafa.
Og vegna orða hæstv. efnahagsráðherra, Árna Páls Árnasonar, um Alþjóðagjaldeyrissjóðinn er það nú svo að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur í hverri endurskoðuninni á fætur annarri gagnrýnt hægagang við skuldaúrlausn heimila og fyrirtækja, kannski ekki síst vegna þess að sú leið sem síðan var farin, eftir að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafði komið hér að málunum og verið kynnt sú áætlun sem lagt var upp með, byrjaði þetta allt saman að hökta. Hagsmunir kröfuhafanna sem nú eiga þessa banka fara bara alls ekkert með okkar íslensku hagsmunum.
Hvernig stendur á því að hæstv. fjármálaráðherra hefur látlaust klifað á því að stórkostlegur sparnaður hafi falist í þessari kröfuhafaleið? Það kom margoft fram í þinginu, okkur var sagt að gríðarlegur sparnaður hefði náðst. Við lestur þessarar skýrslu er augljóst að svo var ekki. Þessir fjármunir koma ekki til baka, þeir nást ekki til baka. Þeir hafa verið afhentir þessum erlendu kröfuhöfum og þar með hafa auknar byrðar verið lagðar á landsmenn alla í álögum og sköttum.
Niðurstaðan er því sú að hér hafa glutrast niður stórkostlegir hagsmunir heimila og fyrirtækja til erlendra kröfuhafa. Og getur hæstv. fjármálaráðherra upplýst um það hverjir þessir erlendu kröfuhafar eru? Hverjir eru það í útlöndum sem sáu hag sinn í því, eins og fram kemur í þessari skýrslu, að komast inn í nýju bankana og taka þar út fjármuni í stað þess að þeir nýttust hér heima? Hverjir eru það?
Því hefur verið haldið fram að helmingur upprunalegu kröfuhafanna sé horfinn á braut og bankarnir hafi skipt um eigendur. (Utanrrh.: … kvóta…) Hverjir komu í staðinn. (Utanrrh.: … kvótakerfið?) Hæstv. utanríkisráðherra getur kannski upplýst okkur um það af því að hann er í góðum samskiptum við útlönd: Hvaða erlendu kröfuhafar komu í staðinn fyrir þessi 50% sem eru horfin á braut? Eru það vogunarsjóðir? Eru það hrægammar? (Gripið fram í: Eða …?) Er það svoleiðis? (Gripið fram í.) Eða eru það braskararnir í New York og London? Hverjir eru það? (Utanrrh.: Þið þekkið þá betur.) Það væri fróðlegt fyrir okkur að fá að vita það.
Það er alveg á hreinu, virðulegi forseti, að þrátt fyrir það sem kom fram hjá hæstv. fjármálaráðherra sem nánast hélt því fram að eigendur þessara banka skiptu sér ekkert af því hvað hér væri á ferðinni fylgjast þessir erlendu kröfuhafar (Gripið fram í.) mætavel með því sem er að gerast í bönkunum. Dettur einhverjum annað í hug? (Gripið fram í.) Það er svo augljóst mál að það þarf ekki einu sinni að ræða það. (Gripið fram í.)
Hvaða máli skiptir þótt þessir erlendu kröfuhafar sem hér er um að ræða hóti málsókn? Kemur það einhverjum á óvart? Eru ekki endalaus málaferli í gangi í kjölfar hrunsins? Og er ekki allt í lagi að láta bara reyna á rétt sinn? Erum við ekki búin að ræða það nógu lengi undanfarin ár að það kemur kannski að því að það þurfi að láta reyna á hagsmunina sem slíka? Og hvernig stendur á því að við hrekjumst hér undan hótunum um málsóknir trekk í trekk? Í ljósi þess að í skýrslunni stendur skýrum stöfum að stjórnvöld hafi talið óréttmætt það sjónarmið kröfuhafa að þeir hefðu einhvern rétt á að komast inn í þessa banka spyr ég virðulegan fjármálaráðherra hvers vegna gefið hafi verið eftir gagnvart þessu fólki. Þá ættu þessar hótanir um málsókn engu máli að skipta. Hvaða hagsmunir voru það?
Það blasir við að erlendir kröfuhafar hafi séð hag sinn í því að komast þarna inn þvert á okkar hagsmuni. Hvernig stendur á að það var gefið eftir? Þessu verður hæstv. fjármálaráðherra að svara. Það þýðir ekkert fyrir hæstv. fjármálaráðherra að benda á Fjármálaeftirlitið.
Tæpum þremur árum eftir gjaldþrot bankanna eru heimilin í landinu ekki enn búin að fá úrlausn sinna mála og fyrirtækin berjast í bökkum. Hagvöxtur hæstv. forsætisráðherra, sem sér ekki ástæðu til að vera viðstödd þessa umræðu, er tálsýnin ein, og allt á forsendum erlendra kröfuhafa. Þessum kröfuhöfum hefur tekist, virðulegi forseti, að spinna ótrúlegan vef. Þar sitja heimili og fyrirtæki á Íslandi föst.
Virðulegi forseti. Hverju ætlar þessi ríkisstjórn að svara þeim fjölmörgu fjölskyldum sem berjast í bökkum og kröfuhafar bankanna ætla ekki að svara? (Gripið fram í.) Eða öllum þeim litlu og meðalstóru fyrirtækjum, virðulegi forseti, sem engin svör hafa fengið? Í ljósi alls þessa er ekki að furða þótt hin beina braut hæstv. efnahagsráðherra sé orðin kræklótt einstigi. Það er nefnilega ljóst af lestri þessarar skýrslu að hagsmunir eigenda bankanna eru allt aðrir en hagsmunir okkar Íslendinga. Hæstv. fjármálaráðherra getur kannski svarað því hversu líklegt hann telji að þessir erlendu kröfuhafar vilji koma til móts við heimili og fyrirtæki á Íslandi.
Hæstv. fjármálaráðherra hefur greinilega vikið sér í burtu, ég vona að hann sé engu að síður að hlusta.
Hversu líklegt telur hann (Gripið fram í: Hann er inni í …) að þessir erlendu kröfuhafar hugsi eignir sínar með langtímahagsmuni okkar Íslendinga í huga? Hversu trúlegt er það? Hvað skiptir mestu máli þegar svona gerist? Skiptir ekki mestu máli að langtímahagsmunir Íslendinga ráði sem mestu en ekki það hvort hægt sé að fá peninga á þessu augnabliki inn í ríkissjóð? Skiptir ekki mestu máli hvað gerist til lengri tíma, hvernig íslenskum fjölskyldum og fyrirtækjum vegnar? Var það ekki það sem hæstv. fjármálaráðherra var að hugsa um, eða hvað? Um hvað var hann að hugsa? (Fjmrh.: Er ég ekki vondur maður?)
Búið er að spandera hundruðum milljarða af skattfé landsmanna í þetta ævintýri erlendra kröfuhafa. Og hvernig ætlar hæstv. fjármálaráðherra að axla ábyrgð á því?
Þessi ríkisstjórn þarf að fara að snúa sér að þeim meginverkefnum sem skipta máli í landinu ellegar bara víkja sem væri það albesta, að hún viki og léti aðra taka við. (Gripið fram í.) Það er hins vegar löngu runnið upp fyrir fólkinu í landinu að mesta efnahagslega áfallið sem hefur riðið yfir þessa þjóð er þessi vonlausa ríkisstjórn, ríkisstjórn sem berst gegn atvinnuuppbyggingu, ríkisstjórn sem vegur að grundvelli efnahagslífs þjóðarinnar með árásum á grunnatvinnugreinar, ríkisstjórn sem afhendir erlendum óþekktum kröfuhöfum hagsmuni fjölskyldna og fyrirtækja, (Gripið fram í.) ríkisstjórn þar sem annar flokkurinn lætur öll prinsipp frá sér til að halda völdum, hvort sem það heitir gagnvart Evrópusambandsumsókn eða núna síðast hinu ótrúlega NATO-/Líbíu-máli. (Gripið fram í: Hvað var það?)
Það er alveg augljóst mál að gríðarleg mistök áttu sér stað á fyrstu mánuðum ársins 2009. Þessi ríkisstjórn, hæstv. fjármálaráðherra, verður að svara fyrir það allt.
