eyðibýli.
Frú forseti. Ég hef mikla samúð með þeim sjónarmiðum hv. þingmanns sem hann reifar hér um eyðibýli og umgengni á þeim. Hins vegar hafa hvorki sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið né undirstofnanir ráðuneytisins þær upplýsingar sem spurt er hér um. Helst er þær að finna hjá byggingarfulltrúum sveitarfélaga, en telja verður að sú nálgun falli fremur undir byggingar- og skipulagsmál en landbúnaðarmál. Eins og hv. þingmaður vék hins vegar að getur það samt í vissum tilvikum verið hluti landbúnaðarmála.
Ég get upplýst að í árslok 2009 skráði Hagþjónusta landbúnaðarins í lögbýlaskrá alls 386 lögbýli í eigu ríkisins, þ.e. í eigu ráðuneyta og stofnana þeirra, og af þeim voru 163 lögbýli skráð í eyði. Tekið skal fram að margar af svokölluðum eyðijörðum ríkisins eru í landbúnaðarnotum. Eðli málsins samkvæmt eru þær lendur sem Landgræðsla ríkisins og Skógrækt ríkisins hafa í sinni umsjá ekki nærri alltaf skilgreindar sem lögbýli. Frá og með þessu ári verður skráning jarða, þar með talið lögbýla, hjá Þjóðskrá Íslands.
Hjá sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu hefur verið farið mjög varlega í að láta fjarlægja gamlar minjar á eyðijörðum í eigu ríkisins. Í sumum tilvikum hefur verið hreinsað járn og timburrusl úr tóftum án þess að raska bæjarstæðum. Stundum hefur verið reynt að stuðla að enduruppbyggingu gamalla húsa eins og í Selárdal í Vesturbyggð. Einnig geta komið upp tilvik þar sem rétt þykir að leyfa rústum gamalla húsa að standa sem áhugaverðum minjum um liðna tíð. Það er helst í þeim tilvikum þegar um er að ræða ónýtar seinni tíma byggingar sem þær eru fjarlægðar að höfðu samráði við skipulagsyfirvöld.
Ég get þess til viðbótar að ef við lítum tölulega á hlutina eru á landinu alls skráð 6.562 býli, þar af eru 2.272 skráð sem eyðibýli, en á 4.290 jörðum er búið.
Ef litið er á hverjir eiga þessar jarðir eru í eigu ábúenda 2.326, í eigu ábúenda og fleiri 897, í eigu annarra aðila en í ábúð 714 og í eigu ríkisins 239 eins og ég sagði áðan og 114 í eigu sveitarfélaga. Ef hins vegar er litið á hverjir fara með eignarhald á eyðijörðum eru 2.112 þeirra í eigu annarra aðila þó að þær séu ekki setnar. Stundum eru þær að vísu nýttar af nágrannajörðum, en í eigu ríkisins eru eins og ég sagði 161 eyðibýli. Þeim hefur fjölgað á síðustu árum.
Hitt er alveg hárrétt, eins og hv. þingmaður vék að, að það er mjög mikilvægt að umgengni og frágangur á býlum sem eru komin í eyði sé viðunandi og menningarverðmæti varðveitt. Eins og hv. þingmaður vék réttilega að þekkjum við það að það að land hafi sögu eykur gildi þess er við förum um það og þegar við förum um eyðibýli og eftir standa tóftir er einmitt mjög nærri okkur að rifja upp þá sögu sem stendur að baki. Hún getur verið jafnlifandi fyrir okkur í nútímanum.
Vilji ráðherrans hefur staðið til þess að kannaðar verði allar leiðir til þess að koma eyðibýlum í ábúð og landbúnað. Ég er að láta vinna frumvarpsdrög þar sem ábúðarskylda verður endurskilgreind og hvatt til þess að jarðir sem eru tvímælalaust góðar til landbúnaðarframleiðslu verði nýttar og setnar sem slíkar. Gildir það að sjálfsögðu jafnt um jarðir í opinberri eigu og í einkaeigu. Uppsöfnun á jörðum til að kaupa þær meira eða minna út úr landbúnaði eins og hefur verið á undanförnum árum er bæði hættuleg íslenskum landbúnaði og fæðuöryggi, og líka menningarslys að mínu mati. Það má líta á þessi mál frá ýmsum hliðum en þetta eru þær tölulegu upplýsingar sem liggja þarna að baki.
