141. löggjafarþing — 14. fundur,  8. okt. 2012.

sérmerking á vörum frá landtökubyggðum.

127. mál
[16:26]
Horfa

utanríkisráðherra (Össur Skarphéðinsson) (Sf):

Frú forseti. Ég vil þakka hv. þingmanni sérstaklega fyrir þessa fyrirspurn. Hún varðar mál sem stendur pólitísku hjarta mínu mjög nálægt. Það var líka vel til fundið hjá honum að rifja upp tengslin við Suður-Afríku og þá stefnu sem þar var rekin og sem menn telja að sé komin til framkvæmda á herteknu svæðunum.

Sömuleiðis er rétt að rifja upp að aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku var brotin á bak aftur vegna þess að menn gripu til meðala sem tengdust einmitt viðskiptum eins og þeim sem hv. þingmaður vísaði til. Þannig náðu menn loksins mjög sterkri viðspyrnu gagnvart Suður-Afríku.

Þá er rétt að rifja upp að ég fór að ósk utanríkismálanefndar og reifaði þann möguleika við fjöldamarga utanríkisráðherra víðs vegar um heiminn, ekki síst þá sem nær liggja okkur, hvort möguleikar væru á því að taka til dæmis upp aðgerðir sem tengdust viðskiptabanni á Ísrael á meðan þeir haga sér með þessum hætti gagnvart Palestínumönnum. Ég kom aftur og greindi þinginu frá því, bæði utanríkismálanefnd og þinginu sjálfu héðan úr ræðustól, að það væri ekki grundvöllur fyrir því. Það sem var merkilegt var að meira að segja meðal ýmissa arabaþjóða, sem fyrir fram mátti telja að væru í hópi hörðustu stuðningsmanna Palestínumanna og eru það, töldu menn hvorki rétt að fara þá leið né að slíta stjórnmálasambandi. Þetta ræddi ég þó.

Í þessu efni er hins vegar um allt annað að ræða. Eðli málsins er öðruvísi. Hv. þingmaður spyr hvort það komi til greina að sérmerkja vörur sem eru fluttar inn til Íslands frá þeim byggðum sem Ísraelar hafa, að því er við teljum, með ólögmætum hætti hernumið og tekið landið til sinna afnota.

Svar mitt er mjög afdráttarlaust já. Ég hef rætt þetta við ýmsa kollega mína og hef tekið mál skylt þessu upp í EFTA þar sem ég sit í ráðherraráði EFTA og er reyndar formaður þess núna. Ég hef bent á þá þverstæðu sem felst í því að við höfum fríverslunarsamning við Ísrael og við Palestínu en annað ríkið kemur í reynd í veg fyrir að hitt nái að fullnusta þennan samning og njóta þeirra fríðinda sem honum fylgja því að landið er, eins og hv. þingmaður benti á, sundurrist af múrum sem koma í veg fyrir það að menn geti yrkt sitt land. En vegna þess — og það er kannski punctum saliens í svarinu til hv. þingmanns — að íslensk stjórnvöld hafa viðurkennt fullveldi og sjálfstæði Palestínu miðað við landamærin frá því fyrir sex daga stríðið árið 1967 eru vörur sem framleiddar eru í landtökubyggðunum ekki ísraelskar samkvæmt okkar skilgreiningu. Þess vegna lítum við svo á að það sé óheimilt að flytja inn vörur frá landtökubyggðunum eins og þær væru upprunnar í Ísrael. Eðli máls samkvæmt geta vörur frá slíkum svæðum ekki samkvæmt bókstafnum notið tollfríðinda samkvæmt fríverslunarsamningnum við Ísrael.

Frú forseti. Þá er rétt að greina þinginu frá því í tengslum við þessa fyrirspurn að við erum að vinna með tollayfirvöldum í samráði við önnur EFTA-ríki að því að leita leiða til að geta með sem gleggstum hætti haft með höndum eftirlit með innflutningi þannig að hann fari ekki gegn þessum grundvallarreglum.

Ég veit að það er fróðlegt fyrir hv. fyrirspyrjanda að vera upplýstur um að öll Norðurlöndin eru nú að skoða þessi mál og þau eiga með sér samráð. Reyndar virðist sem það sé ákveðin vakning í þessum efnum í Evrópu allri vegna þess að slíkar umræður eru í gangi meðal mjög margra. Innan skamms, síðar á þessu hausti, verður vinnufundur í Brussel að frumkvæði tveggja félagasamtaka sem menn ábyggilega þekkja, með leyfi forseta, Crisis Action og Oxfam, og með stuðningi danskra stjórnvalda. Ísland mun að sjálfsgöðu taka þátt í þeim fundi. Danska vinstri stjórnin hefur haft ákveðið frumkvæði að aðgerðum af því tagi sem hv. þingmaður er að spyrja mig út í, og á mikið hrós skilið fyrir það.

Ég hef rætt málið sérstaklega við minn ágæta kollega Villy Søvndal sem var í heimsókn hér á dögunum og hann upplýsti okkur einmitt um þetta tiltekna mál. Það er síðan rétt að greina frá því að eins og sakir standa teljum við, en getum ekki fullyrt, að ákaflega lítill innflutningur ef nokkur sé frá þessum svæðum. En það breytir ekki prinsippinu.