fjárlög 2013.

Hæstv. forseti. Áður en ég kem að meginefni ræðu minnar vil ég taka undir það sem fram kom hjá hv. síðasta ræðumanni, hv. þm. Lilju Mósesdóttur, að það er oft erfitt að átta sig á fjárlagafrumvarpinu eins og það er fram sett og á það ekki síður við um breytingartillögur sem fram hafa komið. Fyrir okkur sem ekki eigum sæti í fjárlaganefnd er þetta töluvert meiri hausverkur en fyrir þá sem þar sitja sem eðlilegt er því að málið er viðamikið, en ég tek undir þau sjónarmið sem hér hafa komið fram um að það mætti huga að framsetningu þannig að hún væri skýrari. Nóg um það.

Ég ætlaði reyndar að geta þess, sem með vissum hætti varðar auðvitað framsetninguna líka, sem hv. þm. Ásbjörn Óttarsson kom inn á í ræðu sinni áðan. Það varðar fyrirheit um að breyttrar ráðuneytaskipunar mundi sjá stað í frumvarpinu við 2. umr. Hv. þingmaður vísaði til orða í greinargerð með fjárlagafrumvarpinu en rétt tæpti á því og ætla ég, með leyfi forseta, að lesa það sem þar stendur um það efni.

„Gert er ráð fyrir að frumvarpinu verði breytt við 2. umr. til samræmis við nýja verkaskiptingu og verða verkefni og fjárveitingar þeim tilheyrandi þá færðar á milli ráðuneyta. Með því að gera breytingarnar við 2. umr. fæst heildaryfirlit yfir nýja skipan og þingmönnum gefst kostur á að ræða viðeigandi breytingar á fjárheimildum efnislega. Þá verður meðferð fjárlagafrumvarpsins í meðförum Alþingis markvissari þar sem allur samanburður á milli ára og við fyrri ár er auðveldari.“

Þetta var auðvitað ekki gert. Það er enn þá haldið við fyrri ráðuneytaskipun og fyrir því eru ábyggilega skýringar, einhverjar ástæður sem ekki hafa komið skýrt fram hér, kannski tímaskortur eða eitthvað annað, en a.m.k. er afleiðingin sú að framsetningin leiðir ekki nægilega skýrt í ljós hvernig útkoman verður varðandi einstök ráðuneyti á næsta ári. Ég nefni þetta meðal annars vegna þess að í breytingartillögum meiri hlutans er á nokkrum stöðum gert ráð fyrir t.d. auknum fjárveitingum til aðalskrifstofa ráðuneyta. Ég held að ég hafi talið að á þremur eða fjórum stöðum sé gert ráð fyrir að aðalskrifstofur ráðuneyta fái aukið fjármagn til reksturs síns miðað við breytingartillögur meiri hlutans. Í einu tilviki er um að ræða lægri fjárveitingu, en það er erfiðara að átta sig á því hvernig þetta kemur til með að koma út í raun og veru þegar enn er haldið við gömlu ráðuneytaheitin en hin nýju sameinuðu ráðuneyti eru ekki sérgreind eða tekin saman, ef svo má segja, í frumvarpinu eins og það lítur nú út. Rétt er að hafa þetta í huga.

Fyrst ég nefni hér aukin framlög til aðalskrifstofa ráðuneyta er auðvitað ekki um að ræða háar upphæðir sem hafa áhrif á heildarafkomuna en það er ánægjulegt að sjá að fjárlaganefnd hefur séð ástæðu og fundið peninga til að setja meiri fjármuni í aðalskrifstofur ráðuneyta þegar önnur atriði, önnur verkefni, hafa ekki hlotið sömu náð fyrir augum nefndarinnar.

Ég ætla eins og fleiri ræðumenn í dag að vekja athygli á því að stórir liðir eru ekki komnir inn í frumvarpið nú við 2. umr. Það er ljóst að verulegar breytingar geta orðið á fjárlagafrumvarpinu áður en það kemur til 3. umr. Hér í umræðunni hefur komið fram að að engu sé getið byggingar nýs Landspítala, fjárveitingar vegna Íbúðalánasjóðs, fjárveitingar vegna Hörpu, aukins fjármagns vegna löggæslumála, strandsiglinga og margra annarra þátta sem nefndir hafa verið. Hættan er auðvitað sú að útgjaldahliðin verði töluvert bólgnari þegar kemur að lokum fjárlagaafgreiðslunnar í þinginu en nú virðist vera. Því má með réttu halda því fram að fjárlagafrumvarpið eins og það lítur út í dag sé sett þannig fram að það sýnist vera aðhaldssamara og ábyrgara en það kann að verða þegar upp verður staðið. Að minnsta kosti virðast þessir óvissuþættir sem ég hef nefnt og aðrir hv. þingmenn hafa nefnt í umræðunni vera til þess fallnir að auka, jafnvel stórauka útgjöld ríkisins á ýmsum sviðum og ekki er útlit fyrir að tekjuhliðin breytist með sama hætti. Það er því fyrirséð, hygg ég, að fjárlögin verði afgreidd með meiri halla en hér lítur út fyrir. Ég endurtek: Þarna er um að ræða stóra liði, mikilvæga liði.

Við höfum heyrt talað um áform um byggingu nýs Landspítala en við höfum lítið séð sem hönd á festir í þeim efnum. Við höfum heyrt upphæðir nefndar í sambandi við Íbúðalánasjóð en meiri hluti fjárlaganefndar treysti sér ekki til að setja fram neinar tölur um það fyrir 2. umr. Við vitum að það verður meiri kostnaður vegna Hörpu. Varðandi löggæslumálin er allgóð samstaða um að auka fjárveitingar til lögreglumála, miðað við umræðu fyrr í kvöld. Þá var reyndar aðallega talað um lögregluembættin úti á landi en ég og fleiri höfum líka vakið athygli á stöðu löggæslumála á höfuðborgarsvæðinu sem þurfa meiri fjármuni. Við erum því enn ekki farin að sjá til lands með það.

Hér hefur í umræðunni stundum verið látið í veðri vaka að við þingmenn stjórnarandstöðunnar sem höfum gagnrýnt einstaka þætti í þessu sambandi, gagnrýnt skattahækkanir eða einhver útgjaldaáform, stundum á þeirri forsendu að um of lítil útgjöld sé að ræða, séum fullkomlega óábyrg og nefnum ekki liði sem hægt væri að spara á móti. Ég hafna því sjónarmiði og vísa til þess sem hér hefur áður komið fram, m.a. hjá hv. þingmönnum Ásbirni Óttarssyni og Pétri H. Blöndal nýlega í umræðunni í kvöld, að til þess að renna styrkari stoðum undir tekjuöflun ríkisins er ekki endilega málið að hækka skatthlutföllin sem mest eða reyna að skammta ríkinu sem stærsta sneið af þeirri köku sem til skiptanna er. Málið snýst um að reyna að stækka kökuna, reyna að auka verðmætasköpunina í samfélaginu, reyna að auka útflutninginn, auka framleiðsluna og framleiðnina, reyna að tryggja að það verði meiri verðmæti til, kakan stækki og það verði meira til skiptanna. Þetta er auðvitað lykilatriði.

Ef við snúum frá þessum almennu sjónarmiðum og veltum fyrir okkur hvar ríkisstjórnarmeirihlutinn á þingi telur sig hafa svigrúm til að auka útgjöld hljótum við líka að spyrja spurninga. Ég leyfi mér til dæmis að velta fyrir mér ýmsum atriðum í fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar eins og hún liggur nú fyrir. Þingmenn hafa margir hverjir keppst við að segja: Þetta eru allt góð verkefni og við hljótum að styðja þau öll, allt er þetta jákvætt og gott, en ég vil setja fyrirvara við ýmsa þætti í þessu sambandi. Ég geri það vegna þess að mér finnst ekki hafa verið nægilega vel útskýrt hvað menn eiga við, hvernig menn ætla að nýta þá fjármuni sem þarna er um ræða, 5 milljarða kr. eða 6 á næsta ári. Menn hafa ekki sýnt fram á að mínu mati hvernig þessir fjármunir eiga að nýtast til að auka verðmætasköpun eins og lofað hefur verið.

Ég hef eins og margir fulla trú á því að það væri gott og gaman að eignast sem allra fyrst nýtt hús íslenskra fræða. En er þetta rétti tíminn til að leggja 800 milljónir í slíkt verkefni? Ég efast um það.

Verkefni á borð við græna hagkerfið hljóma ágætlega en hvað er á bak við þetta slagorð? Ég veit það ekki. Ég hef ekki í kynningunni á fjárfestingaráætlun ríkisstjórnarinnar og heldur ekki í fjárlagaumræðunni sem við eigum hér í dag og í kvöld fundið mikið handfast í þeim áformum sem kennd eru við græna hagkerfið og birtast í mörg hundruð milljóna kr. útgjöldum miðað við breytingartillögur meiri hlutans. Ég játa að eins og flestum finnst mér það hafa frekar jákvæðan blæ þegar talað er um að verja 150 milljónum í græn skref og vistvæn innkaup ríkisstofnana. Þegar ég les skýringartextann sem birtist í meirihlutaáliti fjárlaganefndar fæ ég afskaplega lítið út úr því, ég fæ afskaplega litla leiðsögn eða leiðbeiningu um það hvað nákvæmlega í þessu felst. Mér finnst þetta aðallega vera — og ég vona að ég særi engan þó að ég taki þannig til orða — einhvers konar froðusnakk, mér finnst ekkert vera handfast í þessu.

Má ég, með leyfi forseta, lesa aðeins um græna hagkerfið, ýmis verkefni, 280 milljónir, sem eiga að vera til ráðstöfunar hjá forsætisráðuneytinu? Skýringartexti meiri hluta fjárlaganefndar, væntanlega beint frá ríkisstjórn, hljóðar einhvern veginn á þessa leið, með leyfi forseta:

„Gerð er tillaga um 280 milljóna framlag til að standa undir ýmsum verkefnum sem ráðgerð eru samkvæmt þingsályktun um græna hagkerfið.“

Ég sleppi hér úr, og hef svo aftur lesturinn, með leyfi forseta:

„Hér er um að ræða óskiptan lið sem ætlað er að fjármagna tillögur sem lúta meðal annars að grænkun fyrirtækja, uppbyggingu þekkingar og fjölgun grænna starfa, m.a. í sambandi við sveitarfélög. Þar á meðal verði endurgreiðslur á hluta af kostnaði fyrirtækja vegna fjárfestinga, rannsókna og þróunar sem hafa það að markmiði að draga úr neikvæðum umhverfisáhrifum af starfsemi þeirra.“

Með leyfi forseta, finnst mér þetta ekki vera mjög skýrt eða handfast. Þegar talað er um þetta sem fjárfestingu og lið í fjárfestingaráætlun leyfi ég mér að setja spurningarmerki við það. Ég leyfi mér að efast um að þetta sé mjög líklegt til þess að skila okkur miklum arði í náinni framtíð. Ég held að menn þyrftu að minnsta kosti að orða tillögurnar aðeins skýrar og hafa aðeins gleggri mynd af því hvað þeir ætla sér þegar talað er um að verja 280 milljónum í þetta. Þetta eru 280 milljónir. Til gamans má geta að talað hefur verið um að brýnasta þörfin fyrir aukna löggæslu á landsbyggðinni kosti álíka upphæð, kannski 300 milljónir. Ég þykist vita að því sé farið með fleiri eins og mig að telja sig sjá meiri árangur af því að verja upphæðunum í slík verkefni frekar en þetta.

Sama mundi ég segja um annan lið, sem reyndar breytist ekki í meðförum meiri hluta fjárlaganefndar nema að litlu leyti, en það er sóknaráætlun fyrir landshluta. Ég sá ekki betur en að fjárlagafrumvarpið gerði ráð fyrir 400 milljónum í verkefni í tengslum við hana. Ég verð að játa það, hæstv. forseti, að ég hef ekki haft mikla trú á þessari sóknaráætlun fyrir landshluta eða Ísland 20/20 eða hvað þessar áætlanir heita allar. Mér hefur aðallega fundist að sú verkefnavinna á vegum ríkisstjórnarinnar og sérstaklega forsætisráðherra í þessum efnum sé fyrst og fremst framleiðsla á pappírum. Ég óttast að svo verði áfram. En það eru til peningar í þetta, það er gleðilegt að menn telja að hægt sé að verja 400 milljónum í sóknaráætlun landshluta og 150 milljónum í græn skref og vistvæn innkaup ríkisstofnana og 280 milljónum í ýmis verkefni tengd græna hagkerfinu. Það eru til peningar í þetta og það er ánægjulegt.

Samt velkist fjárlaganefnd enn í vafa um hvort hægt sé að styrkja löggæsluna á landsbyggðinni, það er enn þá vandamál að finna peninga í það. Það hefur ekki verið hægt þrátt fyrir að vandamálin á því sviði hafi verið í umræðu í þinginu, ekki bara í haust og ekki bara allt þetta ár heldur miklu lengur. Þar er um að ræða mjög áþreifanleg verkefni og ef menn eru að hugsa um landsbyggðina þá eru þetta áþreifanleg verkefni sem nýtast landsbyggðinni allri. Löggæslan vítt og breitt um landið hefur þurft að þola skerðingar á undanförnum árum og það hefur gengið afskaplega illa að finna peninga í það verkefni. En menn eru tilbúnir að skjóta á að rétt sé að láta forsætisráðherra fá 280 milljónir í græna hagkerfið án þess að það sé nokkuð útskýrt hvernig eigi að verja þeim peningum, eða 150 milljónir í græn skref og vistvæn innkaup, sem ábyggilega er hið besta mál en erfitt að lesa úr þeim textum sem fylgja hvað nákvæmlega er átt við í því sambandi.

Það eru ekki til peningar í sum verkefni en það eru til nógir peningar í önnur verkefni. Það er nægur peningur til að setja í það sem nýtur að því er virðist pólitískrar velvildar af hálfu ríkisstjórnarinnar. Svokölluð fjárfestingaráætlun virðist aðallega vera útgjaldaáætlun til verkefna sem hafa á sér grænan blæ eða menningarlegan blæ og allt gott um það að segja, en hins vegar eru ekki til peningar til að standa vörð um grunnþjónustu á sviði löggæslumála. Vonandi breytist það milli 2. og 3. umr. Það er óneitanlega athyglisvert að meiri hluti fjárlaganefndar treystir sér til að taka þessa tiltölulega óljósu og þokukenndu liði um græna hagkerfið inn í fjárlagafrumvarpið á þessu stigi en treystir sér ekki til að setja inn tiltölulega skýrar og afmarkaðar tillögur um aukið fé til löggæslumála. Það er óneitanlega sérstök forgangsröðun sem ég held að fleiri en ég hljóti að gera athugasemdir við.

Ég ætlaði að geta þess líka, sem ég kom reyndar inn á í stuttu andsvari við hv. þm. Jón Bjarnason áðan, að mér sýnist sem svo að svokallaðir IPA-styrkir vegna umsóknar Íslands um aðild að Evrópusambandinu hafi bólgnað nokkuð út milli umræðna. Mér sýnist í fljótu bragði að sú fjárhæð sem gert er ráð fyrir að Evrópusambandið borgi til íslenska ríkisins vegna umsóknarinnar fari úr rúmlega 300 milljónum í yfir 800. Það er töluverð bólga í því. Ég sakna þess svolítið að sá liður skuli ekki hafa fengið meiri umfjöllun og ekki hafi verið gerð betri grein fyrir honum við þessa umræðu. Þarna er um að ræða verulega fjármuni og ég verð að játa það að ég hef óþægilega tilfinningu, skulum við segja, gagnvart því að við séum að taka við fjármunum frá Evrópusambandinu vegna undirbúnings að aðild Íslands að Evrópusambandinu þegar ólíklegt er að nokkurn tíma verði af þeirri aðild. Þegar meiri hluti þings og þjóðar er í raun og veru á móti aðild finnst mér ekki beinlínis heiðarlegt að taka við þessu fé. Þó að sum verkefnin sem verja á þessum peningum til séu án efa ágætisverkefni hef ég á tilfinningunni að ekki sé heiðarlegt gagnvart öðrum þjóðum að taka við peningum sem eru til þess ætlaðir að undirbúa okkur undir aðild sem aldrei verður. Ég hef ekki góða tilfinningu fyrir því. Sumum finnst kannski í lagi að taka við svona peningum og segja: Það er sama hvaðan gott kemur og við tökum bara við þessum peningum og sjáum svo til hvort við verðum einhvern tíma aðilar eða ekki. En mér finnst eiginlega að við séum að taka við þessum fjármunum á fullkomlega röngum forsendum, eiginlega óheiðarlegum forsendum, miðað við það í hvers konar ógöngum aðildarumsóknin og aðlögunarferlið er. Nóg um það.

Ég hef nefnt ýmsa einstaka þætti í ræðu minni og hægt væri að fara ítarlega yfir einstaka liði í frumvarpinu, en ég ætla ekki að gera það að þessu sinni. Vegna þess að meiri hluti fjárlaganefndar gerir ráð fyrir verulega auknum útgjöldum í tillögum sínum vegna hinnar svokölluðu fjárfestingaráætlunar ríkisstjórnarinnar fyndist mér rétt að áður en þessari umræðu lýkur yrði nánari grein gerð fyrir því hvað í þeim verkefnum felst sem þar er um að ræða. Ég held að það væri heppilegt vegna þess að það var ekki gert þegar fjárfestingaráætlunin sem þessar tillögur eru byggðar á var sett fram.

Ég teldi líka rétt að við ræddum nánar og fengjum nánari skýringar á ýmsu sem varðar tekjuliðina í fjárlagafrumvarpinu. Ég vek athygli á því eins og aðrir að meiri hluti fjárlaganefndar telur að hægt sé að krækja sér í töluvert meira eyðslufé með því að sækja inn í ríkisfyrirtæki og stofnanir og taka meiri arð út úr þeim. Eins og aðrir þingmenn sem hér hafa talað hef ég áhyggjur af því. Ég hef áhyggjur af því að verið sé að taka arð út úr fyrirtækjum sem standa ekkert endilega of vel. Ég vildi gjarnan fá nánari skýringar á því hvernig menn fá út þær tölur, t.d. varðandi Landsbankann, Seðlabankann og fleiri stofnanir sem á að taka peninga út úr, og hvernig menn rökstyðja að hægt sé að ná þessum fjármunum út úr þeim.

Hvaða peninga er til dæmis verið að taka út úr Seðlabankanum? Er það hlutdeild í einhverjum hagnaði Seðlabankans? Hvaðan kemur sá hagnaður? Mér finnst að við þurfum að spyrja þessara spurninga. Hér hafa núverandi stjórnarflokkar og stjórnarliðar gengið um ganga í mörg ár og talað um að Seðlabankinn hafi á einhverjum tímapunkti verið gjaldþrota. Er hann bara allt í einu hættur að vera gjaldþrota? Er hann allt í einu farinn að skila þannig gróða að hægt sé að taka milljarða í arð út úr honum? Hvernig er hugsunin í þessu sambandi?

Og Landsbankinn, ég er ekkert einn um að hafa áhyggjur af stöðu hans miðað við hvernig hún er, svo sem stöðunni milli nýja bankans og gamla bankans. Ég er ekki viss um að það séu forsendur til að taka 9,6 milljarða út úr honum eins og hér er gert ráð fyrir. Rétt er að minna á, eins og gert var fyrr í dag, dæmi frá öðrum stað að t.d. fjárvana borgarsjóður Reykjavíkur taki arð út úr Orkuveitu Reykjavíkur án þess að nokkur innstæða væri fyrir því ár eftir ár. Tekinn var arður út úr Orkuveitu Reykjavíkur til að láta borgarreikninginn líta betur út. En það hafði auðvitað bara þau áhrif að fjárhagsstaða Orkuveitunnar til lengri tíma veiktist. Þetta var ekki skynsamlegt. Ég óttast að menn séu svolítið að fara sömu leið hér, að taka fjármuni, milljarða króna, út úr ríkisfyrirtækjum sem muni þá með sambærilegum hætti veikja stöðu þeirra, veikja þau innan frá, bara til þess að láta ríkisreikninginn líta aðeins betur út.

Hæstv. forseti. Þá ætla ég að fara örfáum orðum um tekjuöflunaráform sem birtast í fjárlagafrumvarpinu og birtast með sínum hætti líka í frumvarpi um ráðstafanir í ríkisfjármálum sem dreift var fyrr í kvöld. Þar hefur maður áhyggjur af ýmsum þáttum. Ég spyr mig, eins og margir hljóta að gera, hvað verði um virðisaukaskattinn af hótel- og gistiherbergjum og annarri gistiþjónustu sem ljóst virðist að ekki er meiri hluti fyrir hér á Alþingi en á að skila milljarði miðað við hugmyndir fjárlaganefndar. Hvar ætlar ríkisstjórnin að sækja stuðning fyrir þessari breytingu sem hefur áhrif á útkomu fjárlaganna? Auðvitað má segja að það getur leiðrést í 3. umr. ef niðurstaða þessa virðisaukaskattsmáls verður önnur en hér er gert ráð fyrir, en það verður að koma í ljós. Ég hef fyrst og fremst áhyggjur af þessu vegna áhrifanna á ferðaþjónustuna í landinu.

Ég hef áhyggjur af fleiri þáttum í þessu sambandi, t.d. breytingunni á tryggingagjaldinu sem hér er boðuð. Eins og hv. þingmenn þekkja var það fyrirheit ríkisstjórnarinnar við gerð kjarasamninga að lækka svokallað atvinnutryggingagjald. Ef við horfum bara á a-lið 3. gr. í II. kafla frumvarps til laga um ráðstafanir í ríkisfjármálum má segja að gert sé ráð fyrir lækkun atvinnutryggingagjaldsins, en í staðinn á að hækka umtalsvert hið almenna tryggingagjald. Ég held að öllum sé ljóst að aðilar í atvinnulífinu gerðu ekki ráð fyrir að sú yrði raunin, hvorki atvinnurekendur né launþegasamtök. Menn gerðu ráð fyrir að atvinnutryggingagjaldið yrði lækkað og þar með mundi tryggingagjaldið lækka sem því næmi. En hæstv. ráðherrar hafa með einhvers konar hártogunum reynt að útskýra að þeir hafi bara átt við atvinnutryggingagjaldið í þrengsta skilningi og þeir hafi ekki gefið nein fyrirheit varðandi önnur atriði, tryggingagjaldið. En út af fyrir sig má fyrirtækjunum sem borga tryggingagjaldið kannski standa nokkuð á sama hvernig tryggingagjaldið skiptist, það sem þau horfa á hlýtur að vera fjárhæðin sem þau borga, kostnaðurinn sem þau verða fyrir vegna þessarar gjaldtöku, hvort sem hlutur almenna tryggingagjaldsins er aukinn og atvinnutryggingagjaldsins minnkaður eða eitthvað annað. Þarna er um að ræða fullkomnar hártoganir af hálfu ráðherranna í sambandi við þessi mál og augljós svik ríkisstjórnarinnar á fyrirheitum gagnvart aðilum atvinnulífsins þegar kjarasamningar voru gerðir.

Fleiri atriði eru þess eðlis að maður hlýtur að setja mikla fyrirvara við þau. Þar á meðal eru ákvæðin sem varða svokallaða umhverfis- og auðlindaskatta þar sem manni sýnist að einnig sé verið að ganga á bak fyrirheitum gagnvart orkufyrirtækjunum. Gert var sérstakt samkomulag við þau fyrir þremur árum út af fyrirframgreiðslu skatta og öðrum slíkum ráðstöfunum sem fólu í sér að stóriðjufyrirtækin tóku á sig aukna skattbyrði tímabundið gegn því að fallið yrði frá því á einhverjum tímapunkti, borguðu fyrirframskatt o.fl. Þetta var víðtækt samkomulag má segja en þær breytingar sem mér sýnist vera boðaðar í frumvarpinu og eru á sinn hátt hluti af forsendunum fyrir tekjuhlið fjárlagafrumvarpsins fela í sér svik við þessi fyrirtæki að þessu leyti.

Fyrr í umræðunni nefndu þingmenn Samfylkingarinnar, hv. þingmenn Sigmundur Ernir Rúnarsson og Lúðvík Geirsson, að stefna núverandi ríkisstjórnar gengi út á það að fjölga stoðunum í atvinnulífinu. Það mátti skilja þá þannig að fjölga ætti stoðum atvinnulífsins, auka fjölbreytnina, og þess vegna ætti ekki að leggja slíka áherslu á gömlu atvinnugreinarnar eins og það var orðað heldur styrkja nýjar greinar, grænar greinar, tæknigreinar, nýsköpunargreinar og allt heitir þetta mjög fínum nöfnum.

Þarf stefnumörkunin þá að felast í því að vega sérstaklega að þeim greinum sem eru þungavigtargreinar í útflutningi okkar í dag? Geta menn ekki reynt að auka fjölbreytni í atvinnulífinu og ýta undir nýsköpun og annað án þess að ráðast á þær greinar sem eru mikilvægastar í útflutningi okkar og verðmætasköpun í landinu? Er sérstakt keppikefli að hjóla í atvinnugreinar þegar þær, vegna einhverra aðstæðna, eru farnar að ganga betur? Ferðaþjónustan hefur vissulega átt að mörgu leyti góða daga vegna fjölgunar ferðamanna og að sumu leyti vegna hagstæðra gengisskilyrða og þess háttar. Er þá tilefni til að hjóla sérstaklega í ferðaþjónustuna eins og hér er gert? Reyndar á ekki að gera það eins harkalega og upphaflega stóð til, en engu að síður er gert ráð fyrir verulegum skattahækkunum á ferðaþjónustuna. Og varðandi stóriðjuna, sem er mjög mikilvæg útflutningsgrein fyrir okkur, skilar okkur miklum tekjum — það á enn að kreista meira út úr henni. Og umræðuna um sjávarútveginn þekkjum við auðvitað, hann hafi búið við betri skilyrði en oft áður, og þá er ástæða til þess að ráðast sérstaklega á hann með sértækri skattheimtu og ekki enn farið að sjá fyrir endann á því hvaða afleiðingar það hefur.

Það er því orðið dálítið áhyggjuefni ef atvinnugreinar eru farnar að ganga vel því að þá eru þær komnar í skotlínuna hjá núverandi ríkisstjórn. Það leiðir mig að því sem ég vil kannski gera að lokaorðum í ræðu minni: Forsenda þess að við getum byggt betri og traustari undirstöður undir þau sameiginlegu verkefni sem við viljum standa að, hvort sem er á sviði heilbrigðismála, velferðarmála, menntamála, löggæslumála, samgöngumála eða á öðrum sviðum er að við höfum öflugt atvinnulíf. Forsendan er sú að við höfum fyrirtæki sem skila arði, hafa afl til að ráðast í fjárfestingar, hafa afl til að ráða fólk í vinnu og borga því sæmileg laun. Við þurfum að hafa fyrirtækin í því standi að þau geti verið sú aflvél fyrir samfélagið sem þörf er á.

Þar, hæstv. forseti, er útlitið alls ekki nógu gott. Eins og hv. síðasti ræðumaður, Lilja Mósesdóttir, vék að og fleiri hafa gert í þessari umræðu er sá litli hagvöxtur sem nú mælist byggður á annarri forsendu en þeirri að vel gangi í atvinnulífinu, því miður. Einkaneysla sem er að mörgu leyti byggð á ótraustum grunni, útgreiðslum úr séreignarsjóðum og fleiri slíkum tímabundnum aðgerðum, er drifkrafturinn á bak við þann litla hagvöxt sem sést. Spár um aukinn hagvöxt á næstu árum byggja meðal annars á virkjunarframkvæmdum, stórverkefnum á slíku sviði í orkufrekum iðnaði sem er alls óvíst að nokkurn tíma verði að veruleika, því miður. Við höfum séð verkefni á borð við álver í Helguvík frestast ár eftir ár og sama á við um mörg önnur stórverkefni af því taginu. Hversu oft er ekki búið að tala til dæmis um uppbyggingu í Þingeyjasýslu rétt handan við hornið? Og enn í umræðunni fyrr í dag kom fram að þetta væri rétt handan við hornið, en því miður sér ekkert til lands í þeim efnum.

Forsendurnar fyrir þeim hagvexti sem hér er gert ráð fyrir og fjárlagafrumvarpið byggir á eru mjög ótraustar. Fjárfesting í atvinnulífinu er allt of lítil og horfur á mörgum mikilvægum sviðum eru því miður alls ekki nægilega góðar, horfur á erlendum mörkuðum ekki nægilega góðar.

Þess vegna, hæstv. forseti, get ég ekki annað en dregið þá ályktun að með frumvarpinu eins og það lítur nú út, með tilliti til þróunar þjóðhagslegra stærða og með tilliti til þess hve margir og mikilvægir liðir eiga eftir að koma inn í það og boðað er að muni koma inn í frumvarpið á síðari stigum, séum við fyrst og fremst með einhvers konar glansmynd í höndunum en ekki raunhæfa áætlun um fjármuni og fjármál ríkisins á næsta ári.