vernd og orkunýting landsvæða.
Virðulegur forseti. Það eru í sjálfu sér tíðindi í hv. Alþingi að þegar menn fara grannt ofan í saumana á þingsályktunartillögunni sem hér er rædd þá virðist alveg augljóst að hvorki Samfylkingin né Vinstri grænir ætli að bjóða fram í Suðurkjördæmi í næstu kosningum. Það eru tíðindi út af fyrir sig því þættir þessa máls eru aðför að möguleikum og atvinnuuppbyggingu í Suðurkjördæmi, alveg sama hvort rætt er um Suðurlandsundirlendið eða Reykjavík. Það er eins og einelti hæstv. ríkisstjórnar í garð Suðurkjördæmis sé alltaf að aukast, alltaf að þéttast. Slík mismunun er óþolandi.
Ég minni á dæmi frá því í dag þegar rætt var við hæstv. atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra um hvort hann ætlaði ekki að bregða undir sig betri fætinum og bæta kartöflubændum í Þykkvabæ það tjón sem varð á uppskeru í Þykkvabænum upp á 120 millj. kr. í tíð þessarar ríkisstjórnar. Það er sama tjónsupphæð og má rekja til hamfaranna, snjókomunnar, frosts og funa í hjörtum fólks á Norðurlandi nú í haust. Hún var borguð út í hönd á stundinni og rúmlega það. En þriðjungur kartöflubænda á landinu liggur óbættur hjá garði. Ég óska þess að í valdi forseta muni hann reyna að beita sér fyrir því að þessi mál verði rædd frekar með kröfu um að menn sýni sanngirni og réttlæti í þessum efnum en mismuni ekki búgreinum.
Það er nú svo að löng reynsla í stjórnmálum hefur kennt manni að farsælast er að fara sáttaleið, ekki henda þeim fyrir borð heldur fara sáttaleið. Menn geta fylgt fast eftir og til þess er ætlast, en þess verður að gæta að láta hvorki öfund né hatur ráða ríkjum. Skiptast á skoðunum einbeitt og ákveðið en ekki fara út fyrir mörkin í þessum efnum, sem ég varaði við.
Það hefur verið svolítið sérstakt í hv. samgöngu- og umhverfisnefnd að þar hefur ekki verið ljáð mikið máls á því að fara þessa leið. Þó er það nú svo að í hv. samgöngu- og umhverfisnefnd er yfirburðaformaður, Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, sem ég get staðfest af langri reynslu í þinginu að er í hópi bestu formanna í nefndum sem ég þekki til. Maður skyldi þó ætla — þar sem í nefndinni eru einnig hv. þingmenn sem eru þekktir fyrir kærleik, sveigjanleika, víðsýni og lipurð, til að mynda hv. þm. Ólína Þorvarðardóttir, hv. þm. Álfheiður Ingadóttir og hv. þm. Mörður Árnason, sem er einstakt lipurmenni í þessum efnum. Hann til að mynda sýndi hjálpsemi sína í orði í nefndinni ekki fyrir skömmu þegar hann tók fram fyrir hendur á formanni og lýsti yfir að í þessu máli yrði ekkert samið og hefði aldrei staðið til. Svo skipaði hann sig umsjónarmann. Það er nýyrði sem á ekki við hér í Alþingi í þessu sambandi. Umsjónarmaður í nefndinni í heild og formaður er í forsvari fyrir nefndina. Það þýðir ekki að vera að búa til eitthvert millistig, eitthvert kærleiksstig eins og í leynifélögum, því það er ekki skiljanlegt öðrum þingmönnum. Þetta er nú svona.
Hvers vegna ætla Samfylkingin og Vinstri grænir ekki að bjóða fram í Suðurkjördæmi? Það skilur maður í rauninni ekki því þetta eru flokkar sem hafa viljað vera vítt um land og kitlað pinnann í öllum svæðum landsins. Þeir ganga til verka á þann hátt að verið er að hafa möguleika, lífsviðurværi, framtíðarsýn og von af ekki bara íbúum í Suðurkjördæmi heldur íbúum á landinu öllu.
Það hefur komið fram í umræðunni í kvöld að sú breyting á þingsályktunartillögunni að færa virkjanir í neðri hluta Þjórsár og Skrokkölduvirkjun í biðflokk kosta um það bil 270 milljarða kr. Það er verið að véla um virkjanir sem gætu gefið og skapað 5–6 þús. störf og þeim er stungið ofan í skúffu. Það kom fram í ræðu hv. þm. Bikis Jóns Jónssonar að ef maður dregur saman þá er Búðarhálsvirkjun, 800 ársverk, Hvammsvirkjun 800, Holtavirkjun 500, Urriðafossvirkjun 800–900, Hverahlíðarvirkjun 1.100, stækkun Reykjanesvirkjunar 700 o.s.frv. Þetta eru 5–6 þúsund störf og þeim er hent ofan í skúffu og ekki bara hent ofan í skúffu, það er stráð salti yfir því þetta á að geymast þúsund ár. Þúsund ár var markmið hæstv. umhverfisráðherra, Svandísar Svavarsdóttur, þegar hún lýsti því yfir í upphafi umræðunnar um þetta mál fyrr á árinu að hún væri að verja börnin á Íslandi eftir þúsund ár.
Guð minn almáttugur, það er ekki glóra í þessu. Það er ekki einu sinni boðið upp á svona í reyndustu stjórnkerfum heimsins, hvorki hjá Kínverjum, í hinu gamla Sovét eða í Bandaríkjunum, dekurþjóðfélaginu. Hvergi, ekki einu sinni í Evrópusambandinu, en maður skyldi ætla að hægt væri að finna einhverja leið til að tengja þetta saman, tengja þetta til virkni. Nei, það er ekki hægt. Þess vegna ætla Samfylkingin og Vinstri grænir ekki að bjóða fram í Suðurkjördæmi. Svo koma önnur kjördæmi næst, Norðurland eystra o.s.frv vegna þess að herrarnir í Stjórnarráðinu, nú ætla ég ekki að nota lúkarsmál, gefa mjög lítið fyrir fólkið á landsbyggðinni.
Það er þekkt víða um heim og við þekkjum það af sögunni og reynslunni t.d. frá gamla Sovét, sem sumir þingmenn þekkja betur en aðrir, en það hefur ekkert breyst í þeim efnum. Það er sigld sama stefna til þróttleysis og án árangurs. Yfirbragðið er hnarreist, árangurinn enginn.
Það var sorglegt að hlusta á hv. þm. Árna Pál Árnason hér í kvöld. Hv. þingmaður kom eiginlega eins og af einhverri annarri stjörnu inn í umræðuna, ekki síst vegna þess að hv. þingmaður notaði orðtak forsætisráðherra, raddsvið og að sumu leyti það karma sem forsætisráðherra býr yfir. Hann talaði eins og hlýðinn nemandi í harðskeyttum agaskóla og það var þeim mun kyndugra í ljósi þess að engan þingmann eða samflokksmann hefur hæstv. forsætisráðherra rassskellt eins harkalega og hv. þm. Árna Pál Árnason. Það var sorgleg lítillækkun í málflutningi hans gagnvart honum sjálfum. Og það er ekki vegna nálægðar jólanna sem maður fylltist vorkunnsemi, það er vegna væntumþykju um það fólk sem er að vinna við þetta. Þetta er andrúmið í umræðunni og það er merkileg málsgrein í þingsályktunartillögunni sem segir, með leyfi forseta:
„Ríkisstjórnin hefur einsett sér að skapa sátt um vernd og nýtingu náttúrusvæða og leggur því áherslu á að ljúka sem fyrst rannsóknum á verndargildi þeirra og gildi til annarrar nýtingar, með sérstaka áherslu á mat á verndargildi háhitasvæða landsins og flokkun þeirra með tilliti til verndar og orkunýtingar.“
Ríkisstjórnin hefur einsett sér að skapa sátt. Hvaða orðskrípi er þetta orðið? Hvaða öfugmæli er verið að reyna að breyta í skjóli þessa orðs? Það skiptir öllu máli í þjóðfélaginu að þokkaleg sátt sé milli manna og lands og að farin sé leið sem tryggir okkur möguleika á því að efla nýtingu og auð í okkar afli inni í framtíðinni, til að mynda með virkjunum sem menn geta sæst um. Sem betur fer er sú breyting orðin að búið er að taka forgangsstýringuna og forsjárhyggjuna af Landsvirkjun í þessum efnum, sem að mínu mati var allt of mikil um langt árabil. En með þeirri leið sem var farin og valin að frumkvæði Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks, leið sérfræðinga, að safna sem mestum og fjölbreyttustum sjónarmiðum, vinna úr þeim með reynslu og verksvit í huga, þá var opnuð ný leið sem átti að vera til fyrirmyndar og er afburða vel unnin.
Nefndarmenn í verkefnisstjórninni voru jafnmargir lærisveinum Jesú Krists og nefndinni var stýrt af miklum glæsileik og einurð af reyndum þingmanni og bæjarstjóra, Svanfríði Jónasdóttur frá Dalvík. Það var lagt ofurkapp á að ná niðurstöðu sem kom eftir að margir urðu að láta deigan síga, gefa eftir og lúta í lægra haldi til að sátt skapaðist. Það er þó alveg ljóst af því að fylgjast með starfi nefndarinnar og faghópanna að innan borðs voru einstaklingar sem ætluðu aldrei að semja um neitt, ekki eitt einasta smáatriði. Það fór ekkert á milli mála. En þeir lutu í lægra haldi þegar niðurstaðan lá fyrir og höfðu ekki svigrúm til að blása sig upp. Það gerðu hins vegar ráðherrarnir. Í hráskinnsleik milli Samfylkingar og Vinstri grænna og ákveðinna sérstakra sjónarmiða ýmissa stjórnarliða á þeim tíma sem settu skilyrði, settu ákveðnar ögranir og þær virðast dálítið þýðar. Það var til að mynda sérkennilegt að heyra áðan að verið er að hóta þingmönnum með því að ef þeir taki til máls á eðlilegan hátt verði þingfundur lengdur. Þetta gerði maður aldrei, ekki einu sinni sem kennari í barnaskóla. Þó það væri kannski ástæða til þá má sumt kyrrt liggja og menn fara þá aðrar leiðir til að leysa úr því.
Við búum við það vandamál að verið er að taka út úr eðlilegum nýtingarfarvegi nokkuð sem ekki er klárt hvort yrði fugl í hendi eða áfram fugl í skógi. Þjórsárvirkjanirnar, Urriðafoss, Holtavirkjun, Hvammsvirkjun, Skrokkölduvirkjun, Hágönguvirkjun 1 og 2 eru fluttar í biðflokk til að tefja fyrir eðlilegum möguleikum, uppbyggingu og von fólksins í landinu. Hæstv. umhverfisráðherra gekk svo langt að hún braut landslög gagnvart Flóahreppi sem hafði unnið allan feril málsins samkvæmt landslögum. Hún sýndi sveitarstjórn og aðilum sem í fullu og réttu umboði höfðu tekið ákvarðanir lítilsvirðingu. Það eina sem hægt er að gera í því sambandi er að láta berja sig áfram meðan þetta stendur yfir. Láta berja sig áfram vegna þess að auðvitað verður þessi framgangur ekki stöðvaður. Rökin mæla með því, þörfin mælir með því, fólkið vill það. Ef við ruglum saman því að elska þetta land og elska fólkið okkar í landinu þá eigum við og hljótum alltaf þegar upp er staðið að leggja meiri ást við fólkið okkar. Að sjálfsögðu á að sýna landinu fulla virðingu en ef við eigum að velja á milli þá eigum við að mínu mati að velja fólkið og þarfir þess til að lifa eðlilegu lífi í landi okkar.
5–6 þúsund störfum er hent fyrir borð með þessum dæmum sem hér hafa verið nefnd. Það er nánast sá fjöldi Íslendinga sem hefur flúið Ísland í faðm Norðmanna og þar verða þeir að búa við skilyrði sem sumum þykja ekki fýsileg. Til að mynda þá eru þessir ágætu fyrrum frændur okkar og vinir svo nískir að þeir trúa ekki einu sinni á líf fyrir dauðann. Það er skelfilegt þegar hæstv. ríkisstjórn Íslands er fallin í þetta dýjafen og menn efla pirring og grimmt viðmót. Kærleikurinn er farinn til fjandans og það er bara keyrt áfram með afli. Jafnvel á Vestfjörðum þar sem eru harðsnúnustu ökumenn landsins með mikla reynslu fara þeir ekki með afli í skaflana. Þeir fara með lipurð, þekkingu og reynslu. Þeir nota reynsluna til að komast í gegnum það sem er þröskuldur. Ég held ég sé að túlka viðhorf sem er algengt hjá landsmönnum í dag, að þeir vilji að einhver friður sé í þessu landi. Annars eigum við enga von. Þá fljótum við bara eins og einhverjar túttur á vindsænginni, Evrópubandalagið eða Alþýðulýðveldið Kína eða nefnið það bara. Okkur ber skylda til að stokka upp spilin, taka þetta upp á byrjunarreit (Forseti hringir.) og vinna á nótum þeirrar tillögu sem sérfræðingarnir lögðu til, fólkið með reynslu.
