þróun launakjara kvenna hjá hinu opinbera.
Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni fyrir þessa umræðu og segja að ég er henni hjartanlega sammála í lokaorðum hennar áðan. Ég deili þeirri sýn hennar að við ætlum ekki að láta það líðast þegar litið er til framtíðar að hér verði munur á milli kynjanna þegar kemur að launum í landinu.
Frú forseti. Helstu niðurstöður launakönnunar SFR eru þær að kynbundinn launamunur sé til staðar, líka þegar leiðrétt hefur verið fyrir aldri, starfsaldri, vinnutíma, vaktaálagi, starfsgetu og menntun. Munurinn mælist nú 12% og minnkar um 1% á milli ára. En rauntölur úr launavinnslu ríkisins sýna þó að í öllum aldursflokkum félagsmanna BSRB er mældur kynbundinn launamunur nokkru minni en fram kemur í könnunum. Ríkisstarfsmenn eru í meira mæli konur en karlar. Alls eru konur um 65% af heildarstarfsmannafjölda í um 61% stöðugilda hjá ríkinu en karlar eru um 35% af heildarstarfsmannafjölda í um 39% stöðugilda. 55% heildarlaunakostnaður rennur til kvenna en 45% til karla.
Þegar horft er sérstaklega til þeirra stéttarfélaga þar sem konur eru fleiri en 2/3 félagsmanna er hlutdeild þess hóps í heildarlaunakostnaði 40%, en þær eru hins vegar í 47% stöðugilda. Þetta snýst við ef horft er á þau stéttarfélög þar sem karlar eru með 2/3 hluta félagsmanna en hlutdeild þeirra í launakostnaði er um 15%, en þeir eru hins vegar í 11% stöðugilda. Hérna er því skökk mynd og ég er sammála hv. þingmanni í því að það þarf að rétta við og leiðrétta.
Í blönduðu hópunum eru tölurnar líka þannig að karlar eru með um 45% af launakostnaði í um 39% stöðugilda, þannig að hreinu kvennahóparnir — það hallar svo sannarlega á konur hjá ríkinu og á því verður að taka og á því ætlum að taka.
Ef við horfum til þess tíma sem liðinn er frá síðustu kjarasamningum í maí 2011 kemur þó í ljós að grunnlaun kvenna hafa hlutfallslega hækkað meira en karla. Að vísu munar ekki miklu en einhverjum prósentum þó og munurinn er engu að síður konum í hag. Við vonum að þetta sé vísir að þróun í rétta átt og það er þá þróun sem við viljum alls ekki snúa við og viljum heldur ýta undir að haldi áfram, en það gerist ekkert af sjálfu sér í þessum málum.
Það sem hefur gerst er, og það er neikvætt, að vegna hagræðingar á stofnunum og vegna breytinga til dæmis á vaktafyrirkomulagi, skipulagi innan stofnana og slíku, þá hafa heildarlaun kvenna hjá ríkinu dregist saman frekar en hjá körlum. Heilbrigðisstéttirnar hafa ekki síst orðið fyrir barðinu á því. Þeirri stöðu verðum við að mæta og þeirri stöðu ætlum við að mæta.
Í þessu sambandi er mikilvægt að minna á þrjár nýlegar samþykktir. Á kvennafrídaginn 24. október sl. undirrituðu stjórnvöld ásamt aðilum vinnumarkaðarins viljayfirlýsingu um að eyða kynbundnum launamun. Í henni fólst ákvörðun um að setja á fót aðgerðahóp í tilraunaskyni til tveggja ára með möguleika á framlengingu. Verkefni hópsins verða meðal annarra að samræma rannsóknir á kynbundnum launamun, gera áætlun um kynningu jafnlaunastaðals og annast upplýsingamiðlun og ráðgjöf um launajafnrétti kynjanna til stofnana og fyrirtækja. Þá samþykkti ríkisstjórnin líka í október tillögu velferðarráðherra um aðgerðaáætlun um launajafnrétti kynjanna. Meðal tillagna var stofnun sérfræðiteymis í fjármála- og efnahagsráðuneytinu til að aðstoða við laungreiningar og innleiðingu jafnlaunastaðalsins. Ríkisstjórnin og Alþingi hefur núna með samþykkt fjárlaga í desember samþykkt tillögu um árlega fjárveitingu til ráðningar tveggja sérfræðinga til að halda utan um þetta verkefni og er það ráðningarferli í gangi.
En það sem er kannski mest um vert er nýjasta samþykkt ríkisstjórnarinnar frá því síðasta þriðjudag. Á grundvelli hennar verður ráðist í sérstakt jafnlaunaátak þar sem farið verður í endurmat á störfum kvennahópanna með það að augnamiði að jafna launamun á milli karla og kvenna. Vegna þess að okkar fyrstu skoðanir og athuganir á þessu benda til þess að munurinn hafi orðið mestur hjá heilbrigðisstéttunum þá verður byrjað á þeim. Það var jafnframt samþykkt í ríkisstjórn að ef menn telja mikilvægt að ráðast í aðgerðir áður en kjarasamningar renna út á næsta ári þá munum við gera það.
Frú forseti. Ég tel að þessi nýjasta samþykkt skipti miklu máli. Hún sýnir að við ætlum í aðgerðir og við erum byrjuð að vinna í þeim málum til að mæta þeim mun sem er á milli kvenna- og karlahópa í störfum hjá ríkinu. Það verður byrjað á heilbrigðisstéttunum vegna þess að þar hefur munurinn kannski orðið mestur.
