skipun rannsóknarnefndar um starfsemi lífeyrissjóða.
Frú forseti. Hv. þm. Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir hefur með réttu hvatt til þess að við þingmenn sýnum varkárni og ábyrgð þegar við tökum ákvarðanir um skipun rannsóknarnefnda og horfum þá sérstaklega til þess að erfitt er að áætla fyrir fram hvaða stefnu slíkar rannsóknir geta tekið. Þær geta verið mjög umfangsmiklar og rannsóknin sjálf getur leitt til aukins umfangs eftir því sem henni vindur fram. Það hefur sýnt sig að erfitt er að áætla umfang hvað varðar tíma og eins kostnað við þær rannsóknir sem nú þegar hefur verið hrundið af stað á grunni laga um rannsóknarnefndir Alþingis.
Ég vil taka undir það sem hér hefur komið fram að mikilvægt er að nýta mjög vel þann mannafla og það húsnæði sem þegar er til reiðu við þær rannsóknir sem nú fara fram, annars vegar á starfsemi Íbúðalánasjóðs og hins vegar á starfsemi sparisjóðanna. Þess vegna höfum við sem erum í hv. stjórnskipunar-og eftirlitsnefnd lagt mikla áherslu á það að rannsóknin á einkavæðingu bankanna færi ekki af stað fyrr en annarri af þeim tveimur rannsóknum sem nú standa yfir væri lokið, eins og kom fram í máli hv. þingmanns. Markmiðið var nefnilega ekki að þenja út þá starfsstöð eða þann mannskap sem nú þegar er í vinnu, heldur að nýta það sem fyrir er. Svo umfangsmiklar rannsóknir eins og nú hafa verið í gangi, þessar tvær — það er ekki tillaga nefndarinnar og hefur aldrei verið tillaga nefndarinnar eða þingmanna hér að bæta verulega í og hafa fleiri umfangsmiklar rannsóknir í gangi í senn, það er ekki svo.
Annað sem ég vil taka undir í orðum hv. þingmanns er þegar þingmaðurinn segir að niðurstöður sem ekkert er gert með hafi engin áhrif. Við höfum hér fyrir framan okkur verkefni sem vísað var til stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar af forsætisnefnd og þinginu, sumsé „að hafa eftirlit með framkvæmd ályktunar Alþingis frá 28. september 2010 um viðbrögð Alþingis við skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis“. Þetta er sú ályktun sem við tölum venjulega um hér í nokkrum galskap sem 63:0. Með þeirri þingsályktun var meðal annars samþykkt að ráðist yrði í sjálfstæða og óháða rannsókn á vegum Alþingis á starfsemi lífeyrissjóða á Íslandi frá setningu laga um skyldutryggingar lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða sem var á árinu 1997 og síðar eins og segir í tillögunni „til ársloka 2011“. Þegar nefnd þingsins, eins og hv. stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, er falið jafnumfangsmikið verkefni og það að hafa eftirlit með því hvernig gengur að framfylgja þessum mikilvægu ákvörðunum Alþingis frá því í september 2010 þá er ekki hægt að setja ofan í við nefndina að hún sinni því verkefni sínu. Ef hún gerir það hins vegar ekki er hún að gera akkúrat það sem hv. þingmaður nefndi, þá er hún að gera ekkert með niðurstöður fyrri rannsóknarnefnda, þingmannanefndar og samþykkt Alþingis, þ.e. ályktun Alþingis frá 28. september 2010.
Ég er ekki komin í þennan ræðustól til að þrátta við hv. þingmann eða aðra um það hvernig viðkomandi aðilar, sem var falið af hálfu lífeyrissjóðanna að fara yfir tiltekna hluti í starfsemi þeirra, skiluðu af sér. Það hefur verið gagnrýnt að þeir sem almennt er talið að þurfi að sæta rannsókn geti ekki komið sér undan slíkri rannsókn með því að ákveða sjálfir að þeir skuli teknir til rannsóknar á eigin vegum og afmarka þannig bæði verksvið rannsóknarinnar og setja slíka rannsókn af stað án rannsóknarheimilda. Það kemur fram í greinargerð með þingsályktunartillögunni að umfjöllun stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar leiddi berlega í ljós að niðurstöður nefndar Landssamtaka lífeyrissjóðanna staðfestu einmitt að tilefni væri að mati nefndarinnar til að ráðist yrði í sjálfstæða og óháða rannsókn á vegum Alþingis vegna þess að í þeirri úttekt, því að það var úttekt sem var gerð á starfsemi lífeyrissjóðanna, var ekki tekið til athugunar ýmislegt sem upp er talið í þeim forsendum sem lágu til grundvallar því að Alþingi samþykkti að farið skyldi í rannsókn á starfsemi lífeyrissjóðanna. Það er enginn áfellisdómur fólginn í því hvað varðar starfsemi þessarar nefndar, nefndarmannanna sem slíkra eða niðurstöðunnar. Málið er bara að þessi úttekt lýtur allt öðrum lögmálum en eiginleg rannsókn gerir. Rannsókn á grunni laga um rannsóknarnefndir Alþingis er allt annað mál.
Ég tek undir með hv. þingmanni að það er önugt, svo notað sé hófsamt orðalag, að ekki skuli vera hægt að áætla betur hvert umfang rannsókna af þessu tagi er. Það er ein af ástæðunum fyrir að mjög mikilvægt er að fara í endurskoðun á lögunum. Þetta er alsiða í löndunum í kringum okkur. Menn hafa þar mikla reynslu, til að mynda í Noregi. Það er eðlilegt ef við lítum til þess hvernig það er gert þar, sem er á annan veg en hér á landi. Það er gert með svipuðum hætti og var lagt upp með þegar frumvarp um rannsóknarnefndir var lagt fyrir Alþingi á sínum tíma. Því var breytt verulega í meðförum þingsins.
Ég get tekið undir orð hv. þingmanns að það sé vont að geta ekki fengið á fjárlögum fyrir fram fjárveitingar til að sinna starfsemi sem þessari, einstaka rannsóknum á tilteknum afmörkuðum efnum, en þegar ekki er hægt að leggja upp með ítarlega áætlun er það að nokkru leyti skiljanlegt. Ég vil taka fram að þrátt fyrir allt fengust fjárveitingar á síðasta ári með fjárauka til að loka árinu 2012. Meðan við erum ekki komin með betri ramma hvað varðar umfang þessara rannsókna og hvernig þær ganga fyrir sig er líklegt að aftur verði að grípa til þess að leysa slík útgjöld með framlögum í fjáraukalögum. Til þess eru fjáraukalögin auðvitað ætluð, þau eru ætluð til þess ef upp koma útgjöld sem eru óvænt eða ekki hefur verið hægt að áætla fyrir. Fjáraukalögin eru engu minni lög en fjárlögin, þau eru bara á öðrum tíma og öðrum forsendum.
Ég ítreka að tillaga meiri hluta stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar er í fullu samræmi við tillögur þingmannanefndarinnar, í fullu samræmi við niðurstöður rannsóknarnefndar Alþingis, í fullu samræmi við samþykkt Alþingis frá 28. september 2010 og að mínu mati er mikilvægt að eftir slíku sé farið.
Hv. þingmaður hefur óskað eftir því að málið fari til nefndar á milli fyrru og síðari umr. sem er mjög óvanalegt þegar um er að ræða tillögu frá nefndinni sjálfri, meiri hluta hennar eins og hér er, en það er sjálfsagt og eðlilegt og venja að verða við því.
Ég vil að lokum segja að það gildir alveg eins um þessa tillögu og um tillöguna um rannsókn á einkavæðingu bankanna að hér er ekki verið að tala um að demba inn einn, tveir og þrír rannsókn sem setur úr skorðum allt verklag eða fjárveitingar sem til ráðstöfunar eru í slík verk. Það má meðal annars sjá af því að hér er talað um að skila eigi niðurstöðum í nóvember á þessu ári. Það er líka tekið fram að við þessa rannsókn muni niðurstöður úttektar lífeyrissjóðanna koma að gagni. Við væntum þess sem sagt að umfang rannsóknarinnar verði minna að því leyti sem því nemur.
