fiskeldi.
Hæstv. forseti. Í upphafi máls míns vil ég þakka hæstv. ráðherra fyrir það frumvarp sem hér er lagt fram. Það er afrakstur af vinnu starfshóps sem í sátu Valdimar Ingi Gunnarsson sjávarútvegsfræðingur, Guðbergur Rúnarsson, verkfræðingur og framkvæmdastjóri Landssambands fiskeldisstöðva, sem ég fagna mjög, hann var tilnefndur af þeim samtökum, og Sigríður Auður Arnardóttir, skrifstofustjóri í umhverfis- og auðlindaráðuneytinu, sem ég fagna líka mjög vegna þess að margir þræðir liggja í umhverfis- og auðlindaráðuneytið. Síðan var starfsmaður nefndarinnar, Ásta Einarsdóttir, lögfræðingur í atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu. Það frumvarp sem við sjáum hér er afrakstur þessarar vinnu.
Það sem helst rökstyður það að þetta frumvarp þurfi að koma fram er að í þessu ekkert svo mjög stóra frumvarpi, sem má segja að sé hálfgerður bandormur, er tekið til við að breyta hvorki meira né minna en sex lögum hvað þetta varðar. Hér er talað um breytingu á lögum nr. 71/2008, um fiskeldi, með síðari breytingum. Síðan er farið í breytingu á lögum nr. 7/1998, um hollustuhætti og mengunarvarnir, líka með síðari breytingum, og breytingu á lögum nr. 106/200, um mat á umhverfisáhrifum, með síðari breytingum. Einnig er breyting á lögum nr. 80/2005, um Matvælastofnun, með síðari breytingum, og að lokum breyting á lögum nr. 36/1992, um Fiskistofu, með síðari breytingum. Hér er farið inn í lagabálka, þá elstu frá 1992, sýnist mér, um Fiskistofu, og þá yngstu nr. 71/2008, um fiskeldi.
Virðulegi forseti. Ég tel þetta nægjanleg rök fyrir frumvarpinu, þ.e. að verið er breyta svona víða en það sýnir og sannar hve flókinn og erfiður þessi ferill var. Ég er algerlega sammála því að þessu þurfi að breyta, að einfalda þurfi þetta og gera það skilvirkara plús það að auka öryggi sjókvíaeldis, sama hvort það er rekstraröryggi eða öryggi hvað varðar villtan lax í laxveiðiám o.s.frv.
Við sem sátum í atvinnuveganefnd á síðasta kjörtímabili kynntumst þessu nokkuð vel þegar fulltrúar frá fyrirtæki sem til stóð að stofna á Bíldudal við Arnarfjörð óskuðu eftir að koma á fund nefndarinnar og ræða við okkur um þessi mál. Forsvarsmaður þess væntanlega fyrirtækis kom á fund nefndarinnar en hann hafði rekið laxeldisfyrirtæki í Noregi í fjöldamörg ár með miklum glæsibrag. Þar var afurðin fullunnin í neytendapakkningar líkt og gera á í þessu tiltekna fyrirtæki. Jafnframt fengum við á fund nefndarinnar fulltrúa frá fyrirtækinu Fjarðarlaxi sem var á sama svæði. Hæstv. núverandi ráðherra sat í þessari nefnd á sínum tíma og í ljós kom hve flókið og þunglamalegt kerfi var við að fást á Íslandi, og nær vonlaust fyrir menn að vinna eftir því. Dæmin frá Noregi sýndu miklu auðveldara kerfi.
Ég vil trúa því sem atvinnunefndarmaður að tekið hafi verið á öllum þáttum í þessu ferli, fyrir þau fyrirtæki sem ég hef gert að umtalsefni svo og önnur sem fréttir berast af. Við höfum heyrt að fyrirtækið Gunnvör á Ísafirði hafi verið í mjög löngu ferli, ég man ekki einu sinni hve mörg árin eru orðin, varðandi laxeldi í Djúpinu. Þar hvorki gengur né rekur. Það er því til mikils að vinna að skila hér frumvarpi til laga sem hæstv. ráðherra hefur flutt. Vonandi verður það til þess, eins og aðaltilgangurinn á að vera, að einfalda og auka skilvirkni bæði í úthlutun og eftirliti. Ég fagna því mjög að þessi leyfisveitingaferill sé styttur og einfaldaður svo að menn þurfi ekki að ganga frá einni stofnun til annarrar og hin stofnunin sé svo að bíða eftir gögnum frá enn annarri stofnun o.s.frv.
Virðulegi forseti. Ég dáðist mjög að þeim mönnum sem stofnuðu þetta fyrirtæki, Arnarlax. Ég sagði, eftir umrædda fundi í atvinnuveganefnd, að ég sæi laxeldi fyrir mér sem stóriðju Vestfjarða þegar öll þessi fyrirtæki væru farin að starfa þar. Ég dáðist mjög að því hve þeir höfðu mikla þolinmæði gagnvart íslenskri stjórnsýslu og gáfust ekki upp. En þetta var langur ferill og mikið þurfti að leggja á sig við það og ég tók þátt í því sem þáverandi formaður atvinnuveganefndar. Það var til dæmis búið að úrskurða að umsóknin um 3 þús. tonna eldi, sem þá var sótt um, þyrfti í umhverfismat. Það kom seint og menn voru ekki sáttir við það og lögðu fram gögn um vistarþol í fjörðunum, norska útreikninga, norskar reglur, sem ég leyfi mér að halda að hafi að lokum breytt því að þessu var kippt til baka, að fyrirtækið þyrfti ekki í umhverfismat. En þetta var langur ferill sem lauk með því að 21. júní 2012 fékk Arnarlax leyfi og er nú með það 3 þús. tonna leyfi sem þeir fengu þá og er með leyfi fyrir 3.400 tonna eldi á Bíldudal við Arnarfjörð og einhverjum fjörðum sem liggja þar inn af sem ég kann ekki að nefna, en það eru fjórar staðsetningar. En eins og ég segi, þetta fyrirtæki ætlar að fullvinna lax í neytendapakkningar og flytja beint út.
Ég fagna því sem fram kemur í frumvarpinu en hef eins og áður fyrirvara um frekari vinnu nefndarinnar. Umsagnir munu berast, gestir munu koma á fund nefndarinnar því að betur sjá augu en auga eins og þar stendur. Í 3 gr. frumvarpsins er talað um að afgreiða skuli þessi leyfi innan sex mánaða frá því að umsóknir berast, að leyfisveitingaferillinn verði ekki lengri en það. Síðan kemur setning sem mig langar aðeins að spyrja hæstv. ráðherra út í, setning sem ég er frekar hræddur við. Þar stendur, með leyfi forseta:
„Verði tafir á málsmeðferð vegna ófullnægjandi gagna umsækjenda framlengist frestur til afgreiðslu sem því nemur.“
Þá segi ég: Þá er mikilvægt að leiðbeiningarskylda stjórnvalda sé í heiðri höfð þannig að þeir sem ætla að leggja inn umsókn um starfs- og rekstrarleyfi geti séð það á einum stað, nákvæmlega uppsett, hvað þurfi að leggja fram og það sé hvorki of né van. Þá er það þeirra að uppfylla þessi atriði, vinna fagleg og góð gögn, og enginn afsláttur verður af því sem sett er fram í byrjun. Þetta segi ég vegna þess að ég hef fylgst vel með atriðum sem varða Bakka á Húsavík og snúa að Eftirlitsstofnun EFTA þar sem ívilnunarsamningar sem samþykktir voru á Alþingi á síðasta kjörtímabili, og eru sem betur fer hver af öðrum að fá samþykki ESA, hafa verið þannig að leggi ESA inn nýjar spurningar þá vaknar sjálfkrafa lengri frestur. Það má ekki vera þannig, ef menn vildu tefja málið einhverra hluta vegna, sem ég ætla ekki að gefa mér að verði, að á 15 mánuðum komi fram listi um að svo og svo mörg gögn vanti og Matvælastofnun, sem á þá að fjalla um þetta allt saman, geti í framhaldinu vakið upp nýja og nýja fresti þannig að allt í einu sé ferillinn farinn að taka ár. Ég vona að fyrir þessu sé séð og að áhyggjur mínar séu ástæðulausar. Ég bið hæstv. ráðherra að bregðast við þessu ef hann getur hér í lokaræðu sinni við 1. umr. en ítreka það sem ég segi að þarna þarf að koma fram — og það getur vel verið að við breytum því bara í nefndinni og setjum það inn í lagagreinina — að viðkomandi stofnun skuli hafa vel sýnilegt á heimasíðu sinni svo að öllum sé ljóst hvaða gögn nákvæmlega þurfi að leggja fram í byrjun. Þá er það bara þeirra að uppfylla það strax. Menn eiga þá heldur ekki að geta fengið neina skemmri leið að því eða slugsa við að leggja fram gögn í byrjun máls. Það er grundvallaratriði.
Hér hefur aðeins verið talað um fiskeldi sem vaxandi atvinnugrein á Íslandi. Já, vonandi verður það. Hæstv. ráðherra talaði um að Færeyingar væru með 70 þús. tonn í slíkri framleiðslu en við Íslendingar eitthvað í kringum 7.500 ef ég heyrði rétt. Það sýnir og sannar hvað við erum langt á eftir vegna þess að ég held að staðhættir hér hjá okkur séu þannig að við eigum alveg að geta verið samkeppnisfær við Færeyjar hvað þetta varðar. Vonandi búum við til þannig rekstrargrundvöll aðila hér á Íslandi, sem vilja vera í fiskeldi og laxeldi, að þetta geti vaxið vel og verði arðsöm og góð atvinnugrein sem skili miklum og góðum launum og eigendum sínum góðri ávöxtun á því sem þeir leggja fram. En þetta er metnaðarfullt, það sem verið er að gera, og ekki eingöngu fyrir vestan þó að ég hafi gert það að umtalsefni. Það kom fram hér líka að eldi á Austfjörðum er mikið og öflugt. Það þekkjum við sem komum af því svæði.
Nú má enginn skilja orð mín þannig að hingað til hafi allt verið kolómögulegt í stjórnsýslunni. Þetta var bara of flókið eins og okkur hættir oft til að hafa hlutina, við deilum þeim á marga aðila sem gerir að verkum að allt tekur svo langan tíma. Ég ætla hins vegar að hæla korti sem gert hefur verið í stjórnsýslunni, sem ég man nú ekki nákvæmlega hvað heitir en var birt okkur í atvinnuveganefnd á þeim umræddu fundum sem ég hef gert að umtalsefni, þar sem sýnt var fram á hvaða svæði við höfum tekið frá til laxeldis og á hvaða svæðum eru miklar og góðar laxveiðiár sem laxeldi í sjó getur truflað. Það er ansi víða á Vestfjörðum, til dæmis í Arnarfirði og í Djúpinu, og svo eru aðrir firðir teknir frá fyrir þetta, en önnur svæði koma ekki til greina. Þetta finnst mér alveg til fyrirmyndar vegna þess að við vitum, það höfum við fundið í atvinnuveganefnd, að þegar rætt hefur verið um laxeldi og fiskeldi, sérstaklega laxeldi, þá koma viðvörunarorð frá þeim sem eru með laxveiðiár og eru unnendur laxveiða á stöng í ám og allt það, þetta er alveg hárrétt, þetta eru sjónarmið sem við verðum að gæta að. Við verðum að lágmarka tjón sem gæti orðið ef einhver slys yrðu.
Við 1. umr. um frumvarpið ætla ég að ítreka það sem ég sagði í byrjun, að ég fagna framlagningu þess. Ég vona að við í atvinnuveganefnd afgreiðum það fljótt og vel í gegn en þó ekki á þeim hraða að við skemmum vinnuna. Hér er vitnað í mörg lög sem þarf að fara í gegnum og það er eins gott að við vöndum það verk vel og látum það verða aðalatriðið að auka skilvirkni við úthlutun á leyfum, en það á að vera aðalatriðið.
