ríkisendurskoðandi og endurskoðun ríkisreikninga.
Herra forseti. Ég þakka hæstv. forseta þingsins fyrir að hafa lagt fram þetta frumvarp og mælt skörulega fyrir því.
Ríkisendurskoðandi og umboðsmaður Alþingis eru burðarstoðir sem Alþingi hvílir á og gerir því miklu betur fært en ella að koma fram undir þeim hatti gagnrýni, aðhalds og eftirlits með framkvæmdarvaldinu sem það á að gera. Báðar þessar stofnanir, umboðsmaður og ríkisendurskoðandi, hafa styrkst í gegnum árin og hafa hvor fyrir sig sýnt það í verkum sínum að það er mikið hald og traust sem þingið getur sótt til þeirra.
Það sem mér finnst best í þessu frumvarpi er að í því er gengið enn lengra í ýmsum ákvæðum þess til að tryggja sjálfstæði ríkisendurskoðanda. Það er mjög mikilvægt. Um báðar þessar burðarstofnanir þarf að vera búið með þeim hætti að þær séu sannarlega sjálfstæðar þannig að ekki sé hægt að hrófla við þeim og hvorki Alþingi né framkvæmdarvaldið geti skakað að þeim einhverjum skellum. Þetta er tryggt í þessu frumvarpi með þeim hætti að ríkisendurskoðandi verður ráðinn af Alþingi og sömuleiðis hefur hann síðan fullt frelsi til þess að ráða sér sína starfsmenn. Þetta er ákaflega mikilvægt.
Fyrir okkur alþingismenn hefur Ríkisendurskoðun meðal annars gegnt því þarfa hlutverki að þegar upp hafa komið mál sem stundum eru umdeild þá hefur verið hægt af hálfu þingsins að beina til hans óskum um að gera úttekt á tilteknum efnum. Það er líka til marks um sjálfstæði hans að ríkisendurskoðandi getur hafnað þeim óskum ef honum finnst ekki vera hlutlæg rök að baki. Það er ákaflega mikilvægt að þetta liggi algjörlega skýrt fyrir og hvaða verk það eru sem við þingmenn getum leitað til hans með í gegnum forsætisnefnd.
Ef ég les saman annars vegar 4. gr. og hins vegar 17. gr., um skýrslubeiðnir frá Alþingi, þá kemur fram í 4. gr. til hvers starfssvið ríkisendurskoðanda á að taka. Ég ætla ekki að rekja þá sjö töluliði sem þar eru, en í skýrslubeiðnargreininni er frá því greint að forsætisnefnd geti ýmist að eigin frumkvæði eða eftir beiðni þingnefnda eða þingflokka farið fram á það að embættið taki saman skýrslu um einstök mál eða málaflokka sem falla undir starfssvið þess.
Það er ein tiltekin tegund máls sem ég vil gera hér að umræðuefni. Ég er þeirrar skoðunar að þegar framkvæmdarvald kemur fram með hugmyndir um breytingar á ríkisrekstrinum, t.d. að því er varðar samruna stofnana, þess vegna eftir atvikum flutning stofnana eða hugmyndir um að leggja niður stofnanir, þá tel ég að það eigi að vera réttur þingsins ef sammæli verður um það í forsætisnefnd að fá ríkisendurskoðanda til að gera úttekt á hagkvæmni þeirra tillagna. Ég tel að það gæti sparað ríkinu og hugsanlega komið í veg fyrir að menn önuðu út í ófærur með því að hrinda í framkvæmd einhverju sem virtist við fyrstu sýn vera skynsamlegt en kynni við skoðun að vera það ekki. Þetta er mikilvægt.
Mig langar að spyrja hv. flutningsmann hvort það sé ekki alveg ljóst, samkvæmt því sem liggur fyrir í frumvarpinu, að þingflokkur eða a.m.k. þingflokkar stjórnarandstöðunnar gætu komið fram með beiðni til forsætisnefndar með rökum um að lagt yrði mat á tiltekin áform sem varða byggingu ríkisins. Ég tek sem dæmi til skýringar ef leggja á saman stofnanir eða ef leggja á niður stofnanir að lagt verði mat á það fyrir þingið hvort með því sé verið að feta rétta braut. Þetta er spurning til hv. þm. Einars K. Guðfinnssonar sem flytur þetta fyrir forsætisnefnd. Mér finnst þetta vera óljóst þegar ég les saman 17. gr. og 4. gr.
Þá langar mig líka að spyrja hv. framsögumann hvort það sé ekki rétt munað hjá mér að fordæmi séu um það að þingið hafi beint slíkri beiðni til ríkisendurskoðanda og fengið hann eftir umræður og samþykkt í forsætisnefnd til þess að leggja mat á tilteknar fyrirætlanir framkvæmdarvaldsins.
Að lokum, herra forseti, vil ég víkja að því sama og þeir hv. þingmenn sem hér hafa tekið til máls hafa sömuleiðis vikið orðum að, þ.e. hæfi ríkisendurskoðanda. Það er hugsanlegt að ég hafi ekki skilið þær þingstöllur nákvæmlega rétt, en ég vil hins vegar segja að ég var og er þeirrar skoðunar að ríkisendurskoðandi eigi a.m.k. að hafa löggildingu sem endurskoðandi. Það á að vera lágmarkskrafa. Það er sjálfsagt að hann hafi líka ef því er til að dreifa einhvers konar aðra sérhæfingu, t.d. í þá veru sem hv. þm. Valgerður Bjarnadóttir nefndi hér áðan, en ég er þeirrar skoðunar að ríkisendurskoðandinn eigi a.m.k. að uppfylla kröfuna um löggildingu. Þar sem ég held að það sé eitt af nýmælunum í þessu frumvarpi að hann geti tilnefnt staðgengil þá er ég þeirrar skoðunar að í frumvarpinu eða í lögunum, verði frumvarpið að lokum samþykkt, þurfi að slá í skorður hvaða kröfur staðgengill verði að lágmarki að uppfylla.
Eitt atriði sem ég vil drepa á að lokum, sem ekki varðar beinlínis frumvarpið, er aðbúnaður og starfskjör þeirra sem vinna hjá ríkisendurskoðanda. Ég hef áður gert það að umræðuefni hér að gagnvart starfsmönnum þeirra stofnana sem vinna hjá þinginu þurfi að skapa sem bestan umbúnað. Ég segi það hér: Ég hef áhyggjur af því vegna þess hve starfsmannafélög þeirra eru lítil og veikburða að starfsmenn sem lenda í einhvers konar vanda á vinnustað, eins og gerist stundum hjá litlum stofnunum, eigi ekki í nægilega sterk hús að venda með sín mál. Þetta segi ég af gefnu tilefni. Þetta hef ég áður sagt á þinginu. Þetta er líka nokkuð sem við þingmenn þurfum að huga að þó að það sé ekki beinlínis tengt þessu frumvarpi.
