endurskoðun stjórnarskrár lýðveldisins Íslands.
Herra forseti. Nú langar mig að vera svolítið bjartsýnni. Staðreyndin er nefnilega sú að það er tæknibylting, þetta er upplýsingatæknibylting, þetta er bylting. Í öllum tæknibyltingum hefur stjórnkerfið breyst, í öllum tæknibyltingum breytist stjórnkerfið af því að þær eru öflugri en íhald gamla rótgróna kerfisins. Því er alltaf breytt. Það sem er að gerast núna er að við erum að færa okkur frá samfélagi þar sem fólk situr og lætur mata sig á upplýsingum í einum kaldasta miðlinum sem er til, sjónvarpinu. Það situr og lætur mata sig.
Við erum að færa okkur úr því samfélagi yfir í samfélag þar sem fólk er sífellt að taka þátt í samfélagsumræðunni, taka þátt í fréttaflutningnum og deila upplýsingum um hann. Það gerðist nefnilega fyrir tíu árum að samfélög á netinu gerðu okkur kleift að fara fram hjá miðstýringu ríkisins og risafjölmiðlanna á miðlun og túlkun upplýsinga. Við komumst fram hjá því. Fyrir tíu árum trúðu flestir á Íslandi því að Bandaríkin væru góði kallinn í heiminum, sem dreifði frelsi og lýðræði. Það trúir því nánast enginn í dag vegna þess að við erum komin fram hjá miðstýringunni. Það sama gerðist í upplýsingabyltingunni þegar prentvélin kom. Þá komust ný samfélög fram hjá miðstýringu páfans, prestanna og prinsanna á túlkun og miðlun upplýsinga. Þá spruttu upp ný samfélög víðast hvar. Þetta var upphafið að upplýsingunni.
Þetta er eitt af því sem er að gerast. Ný upplýsing á sér stað. Það er ekki lengur hægt að einoka upplýsingar, fólk er orðið upplýstara og tekur þátt í samfélagsumræðunni. Því finnst það eðlilegt. Algjör breyting hefur orðið á gildismati fólks sem notar internetið á móti því að horfa á sjónvarpið til að fá upplýsingar.
Gildismatið hefur breyst, fólki finnst eðlilegt að hafa aðgang að upplýsingum og taka þátt. Þegar fólki finnst eðlilegt að hafa aðgang að upplýsingum og taka svo þátt, þegar slíkt gildismat hefur breyst og tæknin gerir það svo auðvelt að hafa aðgang að upplýsingum frá hinu opinbera — í Bretlandi er aðgangur að öllum fjárhagslegum upplýsingum aðgengilegur. Hvers vegna? Fólkið krefst þess og tæknin gerir það mögulegt. Við erum byrjuð að sjá lýðræðisbyltingar hér og þar. Lýðræðisbyltingar byrja neðan frá en gegnsæisbyltingin byrjar vanalega ofan frá. Lýðræðisbyltingin er að eiga sér stað, því að menn eru að prófa sig áfram með alls konar lýðræðisfyrirkomulagi, í sveitarfélögum hér og þar um heiminn, og það sama mun gerast hér, þ.e. lýðræðisbylting, vegna þess að gildismat fólks krefst þess og tæknin gerir það mögulegt. Engin stjórnkerfi hafa staðist þær breytingar sem svona stórar tæknibyltingar hafa krafist. Gildismatið er að breytast, undiraldan er það sterk að engin stjórnvöld standast hana.
Þetta er bjartsýnistónninn.
Fram undan er lýðræðis- og gegnsæisbylting. Þetta er bara spurning um það hverjir átta sig á því fyrst, hverjir munu vinna sér inn fylgi framtíðarinnar vegna þess að nýjar rannsóknir benda til þess að á aldrinum 14–24 ára — það er þrisvar sinnum erfiðara að breyta stjórnmálaskoðun fólks eftir 35 ára en á þessu árabili — mótar fólk skoðanir sínar um hvernig það vill hafa stjórnmál og hverja það vill kjósa til framtíðar.
Þetta er mótunarskeið og þetta er það sem ungt fólk vill. Ég held að þetta sé það sem sumir innan flokkanna eru byrjaðir að átta sig á. Þeir hafa áttað sig á því að ef menn ætla að vinna fylgi inn í framtíðina þurfa þeir að hugsa um þetta. Þetta er það sem Styrmir Gunnarsson, fyrrverandi ritstjóri Morgunblaðsins, er byrjaður að tala um. Hann skrifaði grein í Morgunblaðið rétt fyrir sveitarstjórnarkosningarnar í vor, hugsið ykkur tímasetninguna, þar sem hann spyr: Hvernig á að skilja pírata? Og bendir á að Sjálfstæðisflokkurinn hafi verið sá stóri flokkur sem hann var, og eini stóri hægri flokkurinn á Norðurlöndum, vegna þess að hann tók upp ákveðna þætti í stefnu alþýðubyltingarinnar, alþýðuhreyfingarinnar. Svo spyr hann: Hvernig eigum við að skilja píratana? Hann segir: Farið að hugsa til þess sem píratarnir eru að tala um, gegnsæi, aukið lýðræði. Skoðið hvað þeir eru að gera, þetta er framtíðin, þetta er það sem unga fólkið vill.
Það er lýðræðisbylting í uppsiglingu. Það er ástæðan fyrir því að ég er bjartsýnn, þetta er ástæðan fyrir því að ég tek þátt í þessu. Það er allt sem bendir til þess. Þeir sem eru fyrstir til að átta sig á því munu þá kjósa til framtíðarinnar.
