þróunarsamvinna.
Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir tækifærið að fá að ræða hér málefni þróunarsamvinnu við hæstv. utanríkisráðherra. Mig langar sérstaklega að ræða næstu skref hvað varðar þróunarsamvinnuáætlun Íslands, en hér á Alþingi var samþykkt þingsályktunartillaga um þróunarsamvinnu vorið 2013 sem gerði ráð fyrir að Ísland mundi auka framlög sín til þróunarsamvinnu jafnt og þétt. Markmiðið var skilgreint í greinargerð með tillögunni en þar sagði, með leyfi forseta:
„Markmið Íslands með alþjóðlegri þróunarsamvinnu er að leggja lóð sitt á vogarskálar baráttunnar gegn fátækt og fyrir bættum lífskjörum í fátækustu hlutum heims. Með virkri þátttöku á þessu sviði leitast Ísland við að uppfylla pólitískar og siðferðislegar skyldur sínar sem ábyrg þjóð í samfélagi þjóðanna.“
Eftir atburðarás undanfarinna ára þar sem ekki hefur gengið að uppfylla þau markmið að auka framlög okkar og heldur hefur verið skorið niður. En hitt er áhugavert, að skoða stöðu okkar hér á Íslandi því að þrátt fyrir erfiða kreppu sem reynt hefur á allan almenning skipum við enn 11. sæti á lista OECD sem mælir lífsgæði OECD-þjóða. Þar erum við einu sæti fyrir ofan Bretland sem skipar 12. sæti í hópi OECD-ríkja, en á síðasta ári komst Bretland einmitt í hóp þeirra ríkja sem uppfylla markmið Sameinuðu þjóðanna um að veita 0,7% eða meira af vergum þjóðartekjum til þróunaraðstoðar. Það er markmiðið sem Sameinuðu þjóðirnar hafa sett sem raunhæft í þessum málefnum.
Aðrar þjóðir sem uppfyllt hafa þetta markmið eru meðal annarra Svíþjóð, Noregur, Lúxemborg, Danmörk og Holland. Raunar datt Holland nýlega niður fyrir þetta mark, fór niður í 0,67%. En Ísland, hvar stöndum við? Jú, framlögin liggja nú í 0,22% og ekki stendur til að hækka það hlutfall í fjárlagafrumvarpi fyrir næsta ár sem er langt undir 0,7% markinu og er líka mun minna en ætlað var í hinni samþykktu þingsályktun um aðgerðaáætlun um þróunarsamvinnu. Samkvæmt henni áttu framlög Íslands að nema 0,35% af vergum þjóðartekjum árið 2015. Því vantar um 2,5 milljarða upp á að þessari samþykktu áætlun sé fylgt og 9 milljarða upp á að hún nái því sem við getum kallað sett markmið eða markmiðið sem Sameinuðu þjóðirnar hafa sett. Ég spyr okkur sem hér stöndum og störfum að þessum málum: Finnst okkur það ásættanlegt? Finnst okkur við vera að ná því markmiði að uppfylla pólitískar og siðferðislegar skyldur í samfélagi þjóðanna? Þó að hér hafi gengið á ýmsu efnahagslega skulum við ekki gleyma því hvaða þjóðir við styðjum með þessu; Malaví, Mósambík og Úganda eru þau ríki sem Þróunarsamvinnustofnun hefur stutt sérstaklega við í gegnum starf sitt. Þessar þjóðir skipa sæti á bilinu 160–180 þegar ríkidæmi þjóða er skoðað. Ég hef áður farið yfir það að í gegnum Þróunarsamvinnustofnun höfum við til að mynda hjálpað til við að byggja upp heilbrigðisþjónustu og fæðingarþjónustu í Malaví þar sem 16 konur hafa dáið daglega vegna erfiðleika við fæðingar. Þar hefur íslensk þróunaraðstoð komið að gagni við að draga úr því. Með þeim hætti, að styðja fólk til sjálfshjálpar, styrkja innviðina, auðvelda aðgang að hreinu vatni, byggja upp heilbrigðisþjónustu og mæla árangurinn — því að það er það sem gert hefur verið hjá Þróunarsamvinnustofnun Íslands, að mæla árangurinn — og kanna hvort við sjáum minnkandi hlutfall sjúkdóma í þessum heimshluta eftir þær aðgerðir og þá fjármuni sem settir hafa verið í þetta. Ef aðgerðirnar skila árangri er haldið áfram, ef ekki þá er breytt um kúrs og farin önnur leið.
Ég vil taka umræðuna upp úr því að við ræðum þessi mál út frá hinum hefðbundnu pólitísku hliðum sem við stöndum venjulega fyrir í þessum sal, því að í gegnum þróunarsamvinnu hjálpum við sem erum í hópi ríkari þjóða heims, fátækustu þjóðum heims, okkar fátækustu meðborgurum að hjálpa sér sjálfir. Við berum þar ákveðna ábyrgð þar sem við tilheyrum þeim heimshluta sem segja má að hafi hagnast mjög á því að tilheyra Vesturlöndum sem hafa haft yfirburðastöðu gagnvart þessum heimshluta allt frá nýlendutímanum og hafa auðvitað grætt óspart á þessum heimshluta.
Við eigum ekki endilega að skiptast hér eftir pólitískum línum því að hér er í raun um siðferðilegt mál að ræða. Við ræðum það ekki á hverjum degi í þessum sal. Við sjáum til að mynda þegar við lítum til ríkisstjórna í nágrannalöndum okkar sem ýmist eru á vinstri vængnum eða hægri vængnum að við getum séð að aukning framlaga til þróunarsamvinnu í Bretlandi gerist þar undir forustu breska íhaldsflokksins þó að allir hafi fylkt sér á bak við þá aukningu.
Nú hefur hæstv. ráðherra boðað nýja áætlun (Forseti hringir.) og ég held að við verðum að ræða það hér hvernig við eigum að ná saman, hverjar okkar siðferðilegu skuldbindingar í þróunarsamvinnu eiga að vera. Ég spyr hæstv. ráðherra: Hvaða áherslur mun hann leggja hvað varðar fjárveitingar og hvaða aðferðafræði verður lögð til grundvallar nýrri þróunarsamvinnuáætlun?
