örnefni.

Virðulegur forseti. Ég spurði einu sinni að því af hverju Barðaströnd héti Barðaströnd og var sagt að það væri líklega vegna þess að Látrabjarg hafi einu sinni heitið Látrabarð og að Barðastrandarsýsla dragi nafn sitt af Látrabarði. Einhvern tímann gekk Grænland undir nafninu Grænlandssker og Ísland var kallað Garðarshólmi. Af þessu má draga að minnsta kosti tvær ályktanir; hin fyrri er að landnámsmenn hafi verið frekar stórvaxnir og hin síðari er að í hinum svokölluðu örnefnum á sér stað mjög lifandi þróun. Þau taka breytingum í aldanna rás og þróast eftir því sem tíminn líður, ýmist í tengslum við breytingar á atvinnuháttum eða þá þegar ný náttúrufyrirbæri verða til.

Ég ætla ekki að gerast einhver andmælandi þess frumvarps sem hér er á ferðinni. Það er ágætishugsun sem býr þar að baki, en ég er meiri talsmaður þess að menn stígi varlega til jarðar í lagasetningu og velti alltaf fyrir sér hvort hún sé beinlínis nauðsynleg, hvort eitthvert tilefni sé til hennar. Mér finnst alveg full ástæða til að velta því fyrir sér í þessum efnum vegna þess að fegurðin við hina íslensku örnefnahefð felst fyrst og fremst í því hversu lifandi hún er og hversu miklum breytingum hún tekur í gegnum aldirnar. Það er hins vegar alveg rétt að fyrir þau okkar sem lásum fornsögurnar á námsárum okkar af því að okkur var sagt að gera það, þá vakna þær fyrst til lífsins þegar maður áttar sig á sögustöðunum og söguslóðunum sem fjallað er um í þeim, þegar maður fær meiri þekkingu á landinu og getur tengt söguatburði við örnefni og landsvæði. Það skiptir mjög miklu máli.

Ég vildi rétt hnykkja á því sem ég talaði um við 1. umr. þessa máls, að mér finnst mikilvægt að varðveita það hversu lifandi þessi hefð er og hversu sjálfsprottið þetta hefur verið. Ég vil líka leggja áherslu á að frumkvæði heimamanna sé virt í þessum efnum og það sé möguleiki á sama hátt og verið hefur til þess að ný örnefni geti orðið til og tíminn leiðir í ljós að passa betur þannig að þau fái einfaldlega að festast eins og gerst hefur af sjálfu sér í gegnum Íslandssöguna. Ekki hefur vantað upp á að örnefni hafi orðið til og þau hafi fest og í sumum tilfellum eru þau fleiri en eitt og fleiri en tvö um sama fyrirbærið og það er bara hið besta mál, í sumum tilfellum er tekist á um það og það er líka í fínu lagi að mínu mati. Stundum er sagt að við séum einum of þrasgjarnir, Íslendingar, en ég held að í þessum efnum sé það bara sárasaklaust og geti flokkast undir mjög þjóðlega íþrótt. Það er hollt fyrir okkur að velta fyrir okkur hvað hlutirnir eiga að heita.

Ég sagði frá því þegar ég talaði um þetta mál við 1. umr. að nýir atvinnuhættir væru líka farnir að móta örnefnahefðina. Þannig hefur til dæmis orðið til hugtakið Línusteinn á Öræfajökli á Sandfellsleið sem allir fjallaleiðsögumenn vita hvaða þýðingu hefur. Það er einfaldlega steinn þar sem gestir fara í línu áður en lagt er á jökulinn. Það er auðvitað bein tenging við þá ferðamennsku sem stunduð er mjög mikið nú um mundir og ekkert nema gott um það að segja að örnefni verði til með þeim hætti.

Ég mæli í sjálfu sér ekki beinlínis gegn þessu frumvarpi. Ég vil bara að þau sjónarmið komi fram í umræðunni að í mörgum tilfellum er mjög mikilvægt og nauðsynlegt að ákveðið frjálsræði ríki í þessum efnum og að nafnahefð sé sjálfsprottin eftir því sem mest er hægt og komi bæði frá heimamönnum og þeim sem ferðast um landið og að ekki sé verið að reyna að binda hana þannig niður um aldur og ævi að henni verði ekki breytt. Það hefur einfaldlega verið þannig að örnefni hafa tekið breytingum í aldanna rás og það er í mjög mörgum tilfellum hið besta mál.