áætlun um meðferð og ráðstöfun aflamagns sem dregið er frá heildarafla.
Herra forseti. Ég vil byrja á því að segja að ég óska hæstv. sjávarútvegsráðherra góðrar farar til Færeyja en tek ekki undir með þeim sem telja að það sé mikilvægt að hafa hann hér til að svara þeim spurningum sem vaknað hafa í umræðunni vegna þess að ég treysti fullkomlega starfandi sjávarútvegsráðherra, hæstv. húsnæðismálaráðherra, Eygló Harðardóttur, sem dvelur hér í afherbergi og kannski hlýðir ekki á mál mitt þar sem hún situr nánast sveipuð tígrisfeld sínum.
En þetta hafa verið fróðlegar umræður og sú þingsályktunartillaga sem hér liggur undir í umræðunni er ekki sú versta tillaga sem hefur verið sett fram af hálfu ríkisstjórnarinnar. Það er ýmislegt í henni sem horfir til jákvæðrar áttar og þótt ég hefði viljað sjá sumt öðruvísi þá fagna ég ýmsu því sem þar kemur fram.
Eitt af því sem hefur runnið í gegnum þessa umræðu hjá svo að segja öllum sem hafa kvatt sér hljóðs er ánægja með strandveiðikvótann. Hv. þm. Páll Jóhann Pálsson sem er talsmaður þingmanna Framsóknarflokksins í þessari umræðu sem jafnan lýsti mikilli ánægju með strandveiðarnar. Ég nefni þetta sérstaklega vegna þess að fyrri ríkisstjórn sem með ærnu erfiði tókst að koma þessari nýbreytni í framkvæmd sætti þungum árásum út af því. Það var talað um að með þessu væri verið að skerða möguleika annarra sem stunda útgerð sem hafa þurft að ganga í gegnum þrengingarskeið, þarna væri verið að taka af þeim. Það er algerlega hárrétt. Þarna var verið að taka af öðrum en það var gert til að reyna að jafna hlut strandbyggðanna. Það var mér gleðiefni að heyra það sagt hér af hv. þm. Páli Jóhanni Pálssyni sem er kunnáttumaður á þessu sviði að hann teldi að þetta hefði verið mjög jákvætt. Sömuleiðis var það gleðiefni fyrir okkur sem var ekki alltaf endilega klappað hlýlega af Framsóknarflokknum þegar við vorum að koma þessu í gegnum Alþingi á síðasta kjörtímabili að heyra hæstv. sjávarútvegsráðherra taka í svipaðan streng.
En það sem umræðan hefur hverfst um og er auðvitað merkilegt og sýnir stöðu sjávarútvegsins í dag og kristallar kannski óánægju manna með kvótakerfið eða skafanka þess er að við höfum fyrst og fremst verið að ræða um það sem eru opnanir og einu opnanirnar sem eru í kerfinu í dag eru einmitt í strandveiðiflotanum, það er eini opni flokkurinn. Sömuleiðis hafa menn velt fyrir sér út frá ákveðnum ákvæðum í þessari tillögu með hvaða leiðum væri hægt að dreifa þeim 15 þús. tonnum af makríl sem strandveiðiflotinn á að fá. Og það er eftirtektarvert að í þessari tillögu er ekki gert ráð fyrir neinu sérstöku verði fyrir makrílinn þó að þvert á móti komi fram ákveðið verð gagnvart síld sem er líka í þessum flokki. Sú hugmynd hefur komið fram m.a. hjá hv. þm. Kristjáni L. Möller að hugsanleg leið til að ákvarða verðið væri að bjóða upp tiltekið hlutfall af þessu. Það mundi þá setja verðið fyrir afganginn af makrílnum gagnvart strandveiðiflotanum. Þessu skylt er síðan hugmynd sem minn flokkur og reyndar fleiri hafa sett fram um makrílinn sem er kannski eitt umdeildasta mál sem tengist sjávarútveginum nú um stundir, að fara leið markaðslausnarinnar sem felst í uppboði. Það má kannski segja það út af umræðum sem urðu fyrr í dag að það er rétt að rifja það upp, akkúrat á þessum tímamótum, að Samfylkingin á sínum tíma þegar hún var stofnuð markaði einmitt markaðslausnir í sjávarútvegi. Hún var fyrsta hreyfingin til að gera það. Raunar finnst mér það nokkurs virði að rifja það upp að fyrsta málið sem Samfylkingin sem nýstofnaður flokkur markaði stefnu í var einmitt um það að fara þessa leið og af því að hv. þm. Steingrímur J. Sigfússon stendur þarna í gættinni, alinn upp undir handarjaðri þess höfðingja sem við vorum sum okkar að bera til grafar þessa helgi, Skúla Alexanderssonar, en það var hann sem innan Samfylkingarinnar var frumkvöðull að þessu.
Í þessari umræðu hafa menn velt því fyrir sér hvernig hægt er að treysta festuna í byggðunum í gegnum þá þingsályktunartillögu sem hér liggur fyrir. Hún gengur öll út á það að plástra með einhverjum hætti þá skafanka sem fylgja kvótakerfinu. Hv. þm. Helgi Hrafn Gunnarsson spurði hér svo sem eins og upphátt hvernig væri hægt að gera það. Hv. þm. Lilja Rafney Magnúsdóttir greindi frá tillögu sem Vinstri hreyfingin – grænt framboð er að vinna með innan sinna vébanda. Þá er rétt að rifja upp að á fyrstu dögum kvótakerfisins þegar menn voru að velta fyrir sér að bæta kerfið þannig að það svaraði betur þörfum fólksins í landinu og líka sjávarbyggðanna, meðan enn var talinn flötur á því að ná samstöðu um það, þá ræddu menn ákveðnar leiðir. Þá rifja ég upp verk og tillögur sem voru ræddar í frægri tvíhöfða nefnd sem Vilhjálmur Egilsson og Þröstur Ólafsson veittu forstöðu á sínum tíma og sú leið sem menn ræddu en var síðan varpað burt var sú að festa kvótann að einhverju leyti við fiskvinnsluhúsin. Ég held að eina leiðin, svo ég svari beint þeirri spurningu sem hv. þm. Helgi Hrafn Gunnarsson varpaði fram, til að draga úr skaðsemi kerfisins þegar höggið kemur, þegar kvótinn er fluttur úr byggðarlagi, væri með einhverjum hætti að breyta kerfinu þannig að hluti af aflaheimildunum væri tengdur við fiskvinnsluhús. Ég held að það mundi að minnsta kosti draga verulega úr þunga höggsins. Þá munu menn segja gegn því að það vinni gegn skilvirkni kerfisins og það er út af fyrir sig alveg hárrétt. En er það ekki gert nú þegar? Eru ekki þegar ákveðnar skorður reistar gegn samþjöppun innan kerfisins? Jú. Ef við ætluðum að hafa kvótakerfi sem ynni bara að því að skapa sem mest verðmæti úr sjávarauðlindinni og tæki ekkert tillit til samþjöppunar þá hefðum við auðvitað ekki sett lög sem við gerðum á sínum tíma og förum eftir sem mæla svo fyrir að samþjöppunin má ekki verða meiri en sem nemur ákveðnu hlutfalli í hverri grein. Ella er hætt við því, ef þessar skorður væru ekki reistar, að ég mundi í hvert skipti sem ég horfi út um gluggann minn, bý við Ánanaustin, horfa á þrjú, fjögur fyrirtæki sem væru búin að eignast allan kvótann, eitt uppi á Akranesi og annað úti í Örfirisey. Það er auðvitað eðli kerfisins að þjappa sér saman eins og hægt er til að auka hagræðinguna. En við höfum reist skorður við því nú þegar með því að setja ákveðið hámark sem LÍÚ hefur árum saman heldur mælt í gegn vegna þess að það vinnur gegn hámarksafrakstri af kerfinu.
Þá horfum við til þess sem skiptir auðvitað máli að við lítum svo á að við þjóðin eigum auðlindina öll saman og við eigum að njóta afrakstursins og við getum notið hans í gegnum meira en bara þann arð sem hún gefur fyrirtækjunum, eigendum þeirra eða ríkinu í gegnum skattinn. Það skiptir líka máli að hún verði til að skapa störf úti í hinum dreifðu sjávarbyggðum. Þá geta menn sagt sem svo: Er það bara ekki einhver rómantík að draga þannig úr hámarksafrakstri kerfisins með því að halda þeim í byggð? En við höfum þeim ákveðna skuld að gjalda. Það var þar sem sjávarútvegurinn byggðist upp. Hér í þessari umræðu hafa menn farið mjög rækilega yfir það og ég er þeirrar skoðunar að kvótakerfið hafi náð að verulegu leyti þeim markmiðum sem því voru sett sem voru í upphafi einkum tvö: Að draga úr óhagkvæmni kerfisins sem birtist í allt of stórum skipastól og hins vegar að vernda stofnana gegn ofveiði. Hvoru tveggja hefur náðst. Sömuleiðis hefur náðst það markmið að reka íslenskan sjávarútveg með mjög mikilli hagkvæmni. Í dag er hann langhagkvæmasti sjávarútvegur sem rekinn er í heiminum. Við sáum það nú bara á nýlegri sjávarútvegsráðstefnu sem haldin var í síðustu viku þar sem kom í ljós að segja má að framleiðni á hvert kíló sem tekið er upp úr sjó á Íslandi er 40% betri en í Noregi, og þar eru engir aukvisar í sjávarútvegi.
Herra forseti. Það sem ég held að við þurfum að gera er að finna leiðir sem draga úr því að skyndilegar breytingar í krafti kvótakerfisins geti í reynd slæmt stoðum undan heilum byggðarlögum eins og við höfum séð gerast en draga um leið sem minnst úr hagkvæmni kerfisins. Það eru leiðir til þess þó ég treysti mér ekki til að fara með þær á þeim tólf sekúndum sem eru hér eftir. Um margt er þessi tillaga samsafn af plástrum sem á að nota til að setja á þau sár sem skuggahlið kvótakerfisins stundum getur leitt til. (Forseti hringir.) Ég verð að segja það hæstv. ráðherra til hróss að það eru framfarir í þessari tillögu frá því sem áður var þó að hægt væri að gera hana miklu betri.
