náttúruvernd.
Hæstv. forseti. Ég vil, líkt og fleiri sem talað hafa hér í dag, þakka allt það góða samstarf og þá góðu vinnu sem einkennt hefur starf nefndarinnar í þessu máli, og reyndar í fleiri málum. Ég vil sérstaklega þakka öllum þeim sem skilað hafa umsögnum, ráðuneytinu, nefndarriturum og öðrum þeim sem unnu með okkur að því að ná farsælli niðurstöðu í þessu flókna máli, stóra lagabálki sem verið hefur þrætuefni í pólitík í talsvert langan tíma. Það hefur ríkt hálfgerð villta vesturs-stemning milli stjórnarflokka og þjóðfélagshópa, þeirra sem unna náttúrunni og hinna sem jafnvel eru kallaðir umhverfissóðar og vilja nýta landið á annan hátt. Það sem ég held að hafi gerst á síðastliðnum tveimur árum sé að vegna gríðarlega aukins ferðamannastraums hafi ferðaþjónustan sameinað mörg af sjónarmiðunum um það hvernig við viljum vernda og nýta náttúru okkar, því að annað verður ekki undanskilið frá hinu. Það held ég að hafi hjálpað okkur gríðarlega í vinnunni við að ná málamiðlunum og ná sátt í þessum málaflokki, sem er grundvallarlöggjöf eins og ég sagði.
Þeir sem talað hafa á undan mér í dag hafa rakið sögu frumvarpsins og einstaka liði mjög vel þannig að ég mun ekki endurtaka þá upptalningu. Ég held að við séum flest öll sammála um það sem stendur í nefndarálitinu enda stendur öll nefndin á bak við það. Ég gæti haldið langa ræðu um nýtilkomna þekkingu mína á varúðarreglum, en henni eru gerð mjög góð skil í nefndarálitinu. Eins væri hægt að tala í löngu máli um sérstaka vernd og margt annað; framandi tegundir, akstur utan vega og annað sem rakið hefur verið vel í dag, en ég ætla að sleppa því.
Mig langar hins vegar aðeins að fjalla um almannarétt. Áður en ég byrja á því ætla ég að nefna eitt sem ég tók eftir, það er mér að kenna að það er of seint að gera eitthvað í því núna, hugsanlega mun ég gera eitthvað í því síðar. Það varðar skilgreiningu í lögunum þar sem annars vegar er talað um garðyrkju og hins vegar ræktað land. Ég ætla ekki að hafa langt mál um það en ég teldi að það ætti að vera í undir sömu skilgreiningu. Ég hef engar tillögur um hvað það ætti að heita en vonandi gefst okkur tækifæri á að skoða það síðar.
Varðandi almannaréttinn. Eins og fram kemur í nefndaráliti kláruðum við í rauninni ekki það mál enda er það eitt og sér risastórt viðfangsefni sem ætti ekki að ræða eða afgreiða í tímapressu. Við tókum ekki á því flókna viðfangsefni að takmarka í almannarétti að hægt sé að fénýta land annarra, hvort sem það er land einkaaðila eða land sveitarfélaga, og leggjum þar með til að þar sé bráðabirgðaákvæði sem umhverfisráðherra og ráðuneyti hennar vinni að.
Fleira langar mig að nefna varðandi almannaréttinn. Við tókum á gríðarlega miklu vandamáli sem er tiltölulega nýtilkomið, það þekktist aðeins 2014 en varð ekki að raunverulegu vandamáli fyrr en á nýliðnu sumri. Það varðar húsbíla, svokallaða „kampera“ sem hægt er að gista í. Þeir hafa jafnvel lagt fyrir utan tjaldstæði í krafti almannaréttar og nýtt sér þá þjónustu án þess að greiða gjald fyrir. Við leggjum til að alls staðar utan þéttbýlis séu tæki sem þessi, og eins hjólhýsi, fellihýsi og sambærilegur búnaður, á skipulögðum tjaldsvæðum en ekki einhvers staðar í óbyggðum eða þar sem fólki dettur í hug að leggja þeim.
Við bætum einnig heimildum inn í lögin, við aukum heimildir landeiganda og sveitarfélaga til þess að takmarka að einhverju leyti aðgang að landsvæði sínu eftir umsögn Umhverfisstofnunar í þágu náttúruverndar, þar lít ég svo á að um sé að ræða staði sem geta verið hættulegir fólki eða þar sem fólk getur verið hættulegt náttúrunni. Þar getur landeigandi eða sveitarfélag óskað eftir því við Umhverfisstofnun að hægt sé að loka því svæði. Ég held að sé mjög mikilvægt og beini því hér með til Umhverfisstofnunar að þegar óskað er eftir slíkum lokunum sé það gert hratt og örugglega, að umsókn um það verði tekin hratt og örugglega fyrir. Ég hefði helst ekki viljað setja meira en þrjá daga eða viku eða eitthvað álíka í það. Ég held að það sé ekki mjög flókið í framkvæmd, landvörður eða starfsmaður Umhverfisstofnunar getur gert þetta á mjög skömmum tíma án þess að um sé að ræða mikla skýrslugerð eða eitthvað álíka.
Að lokum vil ég nefna heimild til að tjalda í óbyggðum. Þar takmörkum við örlítið heimild þeirra sem eru með tjöld og ferðast með þau fyrir eigin afli og tjalda í óbyggðum eða í óræktuðu landi sem ekki er afgirt. Þar hefði ég viljað ganga lengra. Ég hefði viljað að óheimilt væri að tjalda til einnar nætur, eða hvað það nú er, í byggð nema með samþykki landeigenda. Ferðaþjónustan þarf að tala við landeigendur varðandi það. Útivistarsamtök og aðrir þeir sem ætla að gista, hvort sem það eru einstaklingar eða í hópum, þyrftu þá að fá leyfi hjá landeigendum.
Ég barðist ekki hart fyrir þessari tillögu minni því að þetta mál hefur ekki verið rætt í þjóðfélaginu og mundi líklega mæta mikilli andstöðu núna. En ég nefni þetta því að ég áhyggjur af því að með mikilli aukningu ferðamanna verði þetta verði skyndilegt vandamál eftir ákveðinn tíma, líkt og með „kamperana“ eins og ég rakti hér áðan. Ég vil þvinga landeigendur til samstarfs við þá sem vilja njóta náttúrunnar. Ég held það sé hagur beggja.
Ég held við höfum verið að afgreiða góð lög sem verði til bóta og tel að þau muni skýra margt sem verið hefur óvissa um, bæði fyrir þá sem ætla að njóta náttúrunnar og líka þá sem vilja framkvæma. Ég vil þakka nefndinni og fyrir þær umræður sem verið hafa hér í dag.
