íslensk tunga í stafrænum heimi.

Hæstv. forseti. Í dag er mikill hátíðardagur því að í dag höldum við upp á dag íslenskrar tungu. Það var fyrst ákveðið árið 1995 í tíð Björns Bjarnasonar, þáverandi menntamálaráðherra, að halda upp á þennan dag á fæðingardegi Jónasar Hallgrímssonar.

Á þessum degi eiga ýmsir atburðir sér stað til þess að vekja athygli á stöðu tungunnar og fagna deginum. Í minni heimabyggð lesa nemendur í Hvolsskóla Njálu í heild sinni. Ég veit að þingmenn voru á ferðinni í dag til þess að fylgjast með þeim viðburði. Það er gert á hverju ári sem sýnir hversu mikið við Rangæingar höldum upp á Njálu. Móðurmál okkar er einmitt það sem gerir að verkum að við getum tengt saman fortíðina og nútíðina. Málið okkar er lifandi þó að það sé fornt. Þess vegna er það gríðarlega mikilvægt okkar samfélagi.

Það er lykillinn að framtíð hvers einstaklings að ná góðum tökum á móðurmáli sínu. Það hjálpar okkur að læra önnur tungumál og það hjálpar okkur að ná í allar þær upplýsingar sem geta síðan fleytt okkur fram veginn.

Virðulegur forseti. Ýmsar ógnanir jafnframt tækifærum steðja að íslenskri tungu. Á undanförnum árum höfum við mikið rætt um stöðu íslenskrar tungu í stafrænum heimi. Við í allsherjar- og menntamálanefnd fluttum þingsályktunartillögu árið 2014, sem var samþykkt á þinginu, um aðgerðaáætlun um notkun íslensku í stafrænni upplýsingatækni. Ég verð að segja að helsti framgöngumaður þess máls var hv. þm. Svandís Svavarsdóttir, en við í allsherjarnefnd stóðum öll að því máli vegna þess að við töldum mikilvægt að við sem bærum ábyrgð á framtíðinni í þinginu tækjum þetta mál til okkar og reyndum að gera allt sem í okkar valdi stæði til að tryggja að íslenska tungan héldi stöðu sinni.

Við þekkjum það öll sem þekkjum börn hversu enskan er orðin mikilvæg og þekkt í heimi þeirra frá ungan aldri. Maður sér drenginn sinn, sem er nýorðinn ellefu ára, eiga í samskiptum á bæði munnlegri og skriflegri ensku við aðra, sem ég gat ekki gert á þeim aldri. Það er einfaldlega vegna þess að stafræni heimurinn er á ensku. Ef fram heldur sem horfir eru ýmsar vísbendingar sem sýna fram á það að ef ekkert verður að gert þá geti íslenska tungan horfið.

Það kom fram á fundum allsherjarnefndar þegar við vorum með þessa þingsályktunartillögu í meðferð að einungis 25% landsmanna notuðu íslenskt notendaviðmót í stafrænni upplýsingatækni. Það er ekki hátt hlutfall. Þegar einstaklingar alast upp við slíkt og það er kannski stærri hlutinn af starfi og leik að vera í hinum stafræna heimi þá sér maður að í því felast ógnanir við ágæta tungu okkar. Einstaklingur sem getur ekki notað móðurmál sitt við þessar aðstæður er settur skör lægra en aðrir. Við þurfum að gæta að stöðu tungunnar. Það er okkar að rækja skyldurnar við tungumál okkar og búa því þau skilyrði að það nýtist og lifi, haldi áfram að tengja saman nútíðina og fortíðina, líka í hinum stafræna heimi.

Ég hlakka til að heyra hvað okkar ágæti menntamálaráðherra hefur til málanna að leggja og framtíðarsýn hans á það hvernig við tryggjum að íslenska tungan lifi til framtíðar og verði áfram hið mikilvæga tæki okkar til þess að ná okkur í upplýsingar, til þess að ná tengslum við menningararf okkar og til að tengjast fortíðinni.

Við Rangæingar lifum öll í Njálu. Gunnar frændi í Fljótshlíðinni var mesti kappi á Íslandi eins og allir þekkja. Þess vegna höldum við öll upp á Gunnarshólma Jónasar Hallgrímssonar. Börn eru vart orðin mælsk þegar þau læra fyrstu hendingarnar utan að, (Gripið fram í.) enda eru þær afskaplega fallegar. Ég ætla að hlíta áskorun hv. þm. Össurar Skarphéðinssonar en ég næ ekki að fara yfir Gunnarshólma allan:

Hæstv. forseti. Ég átta mig á því að ég hefði átt að óska eftir leyfi til þess að vitna hér í og lesa upp þessar ágætu uppáhaldshendingar okkar Rangæinga.