væntanleg íbúakosning í Reykjanesbæ.
Hæstv. forseti. Hv. þingmaður spyr nokkurra spurninga vegna þessa mikilvæga máls. Ég held ég verði bara að vinda mér í að svara þeim svo að ég komi því að á þeim stutta tíma sem hér er.
Í fyrsta lagi: Hver er aðkoma ráðuneytisins að undirbúningi og framkvæmd væntanlegrar íbúakosningar í Reykjanesbæ?
Þá er það svo að 29. september síðastliðinn heimilaði ráðuneytið að ósk Reykjanesbæjar að íbúakosning sem fyrirhuguð er í sveitarfélaginu færi eingöngu fram með rafrænum hætti og að kjörskrá hennar skyldi vera rafræn. Ráðuneytið á almennt enga aðkomu að undirbúningi og framkvæmd íbúakosninga. Slíkar framkvæmdar eru á grundvelli 107. gr. sveitarstjórnarlaga. Samanber bráðabirgðaákvæði V við lögin getur ráðherra heimilað að slík íbúakosning fari eingöngu fram með rafrænum hætti og að kjörskrá vegna hennar sé rafræn. Þar er aðkoma ráðuneytisins. Þetta bráðabirgðaákvæði er fimm ára þróunarverkefni á sviði rafræns lýðræðis sem hefur það að markmiði að efla rafrænt lýðræði og lýðræðisþátttöku íbúa. Þessi heimild var veitt að fengnu jákvæðum umsögnum frá Þjóðskrá Íslands, sem fer með tiltekið hlutverk við rafrænar íbúakosningar, og ráðgjafarnefndar ráðherra sem starfa á grundvelli 6. mgr. bráðabirgðaákvæðisins. Þetta er í annað skiptið sem ráðuneytið veitir slíka heimild. Nýlega var veitt heimild vegna íbúakosningar í sveitarfélaginu Ölfusi, í mars síðastliðnum, þar sem kannaður var vilji íbúa til sameiningar við önnur sveitarfélög.
Í öðru lagi er spurt: Þarf að bera fyrirkomulag og framkvæmd íbúakosningarinnar í Reykjanesbæ undir ráðuneytið, eða stjórnvald sem undir það heyrir, til samþykktar?
Sveitarstjórn þarf að óska heimildar ráðherra ef íbúakosning á eingöngu að fara fram með rafrænum hætti. Að öðru leyti þarf ekki að leita samþykkis ráðuneytisins fyrir fyrirkomulagi og/eða framkvæmd íbúakosningarinnar. Það er Þjóðskrá sem fer með tiltekið tæknilegt hlutverk vegna þessa tiltekna bráðabirgðaákvæðis við sveitarstjórnarlögin um undirbúning, framkvæmd og fyrirkomulag rafrænna íbúakosninga og gerð þessarar kjörskrár, eða að gera rafræna kjörskrá í samræmi við ákvæði þessarar reglugerðar, þróa og reka íbúakosningakerfi sem nota skal við rafrænar íbúakosningar sveitarfélaga á gildistíma hennar og hafa í þriðja að lagi yfirumsjón með framkvæmd rafrænna íbúakosninga, m.a. auðkenningu kjósenda, staðfestingu á kosningabærni einstaklinga, rekstri vettvangs fyrir íbúakosningakerfi, talningu atkvæða og samantekt niðurstaðna kosninga. Þjóðskrá tekur hins vegar ekki ákvarðanir sem eru á verksviði annarra en þeirra sem koma að fyrirkomulagi og framkvæmd íbúakosningar, svo sem kjörstjórnar eða sveitarstjórnar, og ákvarðanir þeirra eru ekki háðar samþykki kjörskrár.
Í þriðja lagi er spurt: Hvernig verður eftirliti ráðuneytisins með framkvæmd íbúakosningarinnar háttað?
Samkvæmt þessu tiltekna bráðabirgðaákvæði er starfandi ráðgjafarnefnd ráðherra sem fylgist með framkvæmd kosningarinnar og gerð rafrænnar kjörskrár og er ráðherra til ráðgjafar um framkvæmd og þróun þessa tilraunaverkefnis og síðan væntanlega hvað gerist eftir að því lýkur. Markmiðið er meðal annars að draga lærdóm af þeim tilraunaverkefnum sem hér um ræðir og gera tillögur um atriði sem betur megi fara til framtíðar. Hvorki ráðgjafarnefndin né ráðuneytið sjálft hafa beint eftirlit með framkvæmd íbúakosningarinnar.
Í fjórða lagi er spurt: Hvernig mun ráðuneytið tryggja að staðið verði rétt að framkvæmd íbúakosningarinnar?
Ráðherra hefur sett reglugerð um undirbúning og framkvæmd og fyrirkomulag af rafrænni íbúakosningu og gerð rafrænnar kjörskrár eins og kveður á um í bráðabirgðaákvæðinu. Upphafleg reglugerð frá árinu 2013 var nýlega endurskoðuð í ljósi þeirrar reynslu sem fékkst af fyrstu rafrænu íbúakosningunni sem fram fór á grundvelli þessa ákvæðis og hefur ný reglugerð verið gefin út, nr. 1002/2015.
Í fimmta lagi er spurt: Hvernig mun ráðuneytið tryggja að við kynningu á íbúakosningunni hafi íbúar Reykjanesbæjar aðgang að öllum upplýsingum sem varða spurninguna sem lögð er fram og að öll sjónarmið komist á framfæri?
Það er alfarið á ábyrgð og verksviði viðkomandi sveitarstjórnar að kynna opinberlega þær upplýsingar sem kjósendum eru nauðsynlegar til að geta tekið til hennar upplýsta afstöðu og það er svo á grundvelli 107. gr. sveitarstjórnarlaga.
Í sjötta lagi spurði hv. þingmaður út í valkostina sem hún nefndi í lok ræðu sinnar, þ.e. hvort það samræmdist meginreglu um framkvæmd íbúakosninga um tillögu að breytingu á deiliskipulagi að boðið væri upp á kostinn „hvorki hlynnt(ur) né andvíg(ur)“ þar sem aðeins væri hægt að samþykkja eða hafna slíkum tillögum við endanlega afgreiðslu sveitarfélaga.
Ráðuneytið hefur ekki tekið afstöðu til einstakra ákvarðana Reykjanesbæjar við framkvæmd umræddrar íbúakosningar og telur það jafnvel geta valdið vandræðum á síðari stigum komi til þess að ráðuneytið þurfi að fjalla um það á kærustigi.
