skýrsla Ríkisendurskoðunar um endurskoðun ríkisreiknings 2013.
Herra forseti. Tekin var um það ákvörðun þegar fjárlaganefnd var að fjalla um ríkisreikning ársins 2009 að nefndin skyldi framvegis fjallar ítarlegar en áður um ríkisreikning hvers árs og skila Alþingi niðurstöðu í formi skýrslu sem tekin yrði til umræðu á þinginu. Tilgangurinn með þessu er í fyrsta lagi að draga fram helstu athugasemdir Ríkisendurskoðunar við ríkisreikning hvers árs, álit fjárlaganefndar á þeim og gera formlegar tillögur til úrbóta. Í öðru lagi að hvetja til umræðu um eftirlit og framkvæmd fjárlaga með það að markmiði að leggja grunn að betri og agaðri stjórn ríkisfjármála. Við ræðum hér skýrslu Ríkisendurskoðunar um endurskoðun ríkisreiknings ársins 2013. Það erum við að gera á vorönn ársins 2016 þannig að við erum svolítið eftir á.
Þessi skýrsla var, eins og fram hefur komið var, löngu tilbúin en kemst núna á dagskrá. Varðandi þau markmið sem við settum okkur með því að vinna svona skýrslu saman, öll nefndin, þá finnst mér mikilvægt að við höldum þessu áfram. Það er sannarlega ástæða til þess að skoða hvernig ábendingum Ríkisendurskoðunar og ábendingum Fjársýslunnar er framfylgt og við í þinginu eigum að ýta á og sinna eftirlitshlutverki okkar. Í þessari skýrslu er talað um 46 atriði. Sum þeirra skarast nokkuð og á stuttum tíma er ekki mögulegt að fara yfir alla liðina 46, en ég vil staldra við örfá atriði.
Í fyrsta lagi er það neikvætt bundið eigið fé, eins og talað hefur verið um hér. Stærsti hlutinn er neikvætt eigið fé hjá Vegagerðinni. Þegar ríkisreikningur 2013 er skoðaður þá eru þetta 17,3 milljarðar kr. Til þess að útskýra þetta betur, og mér finnst mjög mikilvægt að allir þingmenn átti sig á því, þá er það svo að þegar við samþykkjum aukið framlag til Vegagerðarinnar þá erum við að samþykkja að skuld Vegagerðarinnar vaxi og við erum að taka lán í framtíðarmörkuðum tekjum Vegagerðarinnar. Ég viðurkenni það að ég áttaði mig ekki á því fyrr en við fórum að fara yfir þetta í fjárlaganefnd að svona væri málum háttað. Það bætist alltaf við skuld Vegagerðarinnar og hvernig endar það? Árið 2013 er skuldin 17,3 milljarðar. Við vorum í þinginu í gær að ræða nauðsyn á því að bæta enn frekar í vegagerð, hvort sem það er viðhald eða nýframkvæmdir. Ef við förum umfram markaðar tekjur þá mun það, ef við breytum þessu ekki, lenda sem enn meiri skuld á Vegagerðinni. Þetta atriði kemur til dæmis ágætlega fram í þessari skýrslu. Mér finnst bráðnauðsynlegt að allir þingmenn átti sig á þessu.
Mig langar að staldra við punkt númer 8 sem ber yfirskriftina „Setja þarf löggjöf um skattstyrki“. Ríkisendurskoðun beinir því til Alþingis að kanna möguleika á því að setja sérstaka löggjöf um skattstyrki þar sem kveðið er á um markmið skattstyrkja og gildistími væri í öllum tilfellum takmarkaður. Þannig á það auðvitað að vera. Það á síðan að skoða stöðuna og hvort ástæða sé til að vera með skattstyrki eða styrkja fyrirtæki t.d. með eftirgjöf skatta. Það væru afar mikilvægar upplýsingar í ríkisreikningi, ef þar væri listað upp hvaða fyrirtæki það eru sem eru með skattstyrki og þeir séu áætlaðir. Þá um leið fengjum við skilgreiningu á því hvað er það sem við teljum vera styrki með sköttum eða ríkisstyrki. Hvað teljum við vera slíka styrki? Við styrkjum með ýmsu móti ýmsa atvinnuvegi úr sameiginlegum sjóðum okkar vegna þess að við teljum mikilvægt að þeim sé haldið uppi að einhverju leyti. Hvað með atvinnugrein eins og ferðaþjónustuna, svo ég nefni nærtækt dæmi, sem er í virðisaukaskattsþrepi, undanþáguþrepi, með matvælum og bókum? Af hverju á þessi stóra atvinnugrein að njóta þessa skattafsláttar? Eða er þetta ekki skattafsláttur til greinarinnar vegna þess að virðisaukaskattur er neysluskattur? Það eru svona atriði sem mér finnst mjög mikilvægt að skýra. Það er sjálfsagt að hafa slíkar upplýsingar á reiðum höndum og skilgreiningar þannig að við getum gert okkur grein fyrir því hvernig við erum að styrkja og hvað úr okkar sameiginlegum sjóðum. Ríkisendurskoðun leggur á þetta áherslu og fjárlaganefnd beinir því til fjárlaga- og efnahagsráðuneytisins að hefja vinnslu frumvarps í þessa veru og ítrekar álit sitt sem kom fram við endurskoðun ríkisreiknings 2011 og 2012 og er svona, með leyfi forseta:
„Fjárlaganefnd leggur áherslu á að í fjárlögum ár hvert komi fram áætlun sem sýni umfang skattstyrkja og síðan verði samanburður birtur við rauntölur í ríkisreikningi ár hvert. Yfirlitið verði á því formi sem Ríkisendurskoðun hefur lagt til.“
Ég held að ef ráðuneytið tekur ekki að sér þetta verkefni þá finnst mér að við ættum að gera það í fjárlaganefnd og við ættum að setjast yfir það. Auðvitað væri betra að ráðuneytið gerði það með alla sína starfsmenn og sérfræðinga, en ef ekki þá finnst mér þetta vera verkefni fyrir fjárlaganefnd.
Tíminn líður hratt, herra forseti. Mig langar að nefna líka athugasemdir um lífeyrisskuldbindingar sem greiddar hafa verið til hjúkrunarheimila sem eru sjálfseignarstofnanir.
Í fjáraukalögum árið 2014 var ákveðið að tillögu fjármála- og efnahagsráðuneytisins að Alþingi samþykkti að greiða lífeyrisskuldbindingar upp á 2,5 milljarða til þeirra hjúkrunarheimila sem eru einkarekin eða eru sjálfseignarstofnanir. Það voru deilur milli aðila eins og rakið er ágætlega í þessari skýrslu um hvort lífeyrisskuldbindingarnar væru inni í daggjöldunum eða ekki. Hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra tekur af skarið með fjáraukalögum 2014 að greiða þessar skuldbindingar til sjálfseignarstofnana, en þau hjúkrunarheimili sem sveitarfélögin reka sitja uppi með lífeyrisskuldbindingarnar. Þarna finnst mér mjög mikilvægt að tekið sé til, ef búið er að samþykkja að það hafi verið rangt að lífeyrisskuldbindingarnar hafi verið inni í daggjöldunum og búið er að greiða það upp hjá ákveðnum hluta stofnana, þá þarf nauðsynlega að gera það með sambærilegum hætti til þeirra hjúkrunarheimila sem sveitarfélögin reka.
Rétt í lokin, herra forseti, þá er það punktur númer 32, úttektir upplýsingakerfa. Ríkisendurskoðun talar um mikilvægi þess að þar sem þjónustu er úthýst þurfi endurskoðandi að afla sérstakrar staðfestingar á því að innra eftirlit þessara þátta virki sem skildi. Það er verið að tala um innra eftirlit þjónustuaðila. Ég kemst ekki yfir punktinn að öllu leyti, en mergurinn málsins er sá ef þjónustu er úthýst þá þarf innra eftirlit að vera í lagi og þær kröfur sem við gerum til góðrar stjórnsýslu að vera í lagi.
Herra forseti. Mér finnst þessi vinna góð. Ég vona að við í fjárlaganefnd höldum áfram að læra af því að fara í gegnum ríkisreikninga. Árið 2014 liggur á borðum okkar núna.
