vantraust á ríkisstjórnina, þingrof og nýjar kosningar.

Virðulegi forseti. Þetta er sorgardagur fyrir Ísland og Alþingi allt. Hér er lagt fram vantraust á nýja ríkisstjórn sama dag og hún tekur við. Það er sorglegt fyrir alla.

Þegar ég las rannsóknarskýrslu Alþingis um upphaf og aðdraganda bankahrunsins var ein lína sem olli kvíðahnút í maganum. Það var þegar Hreiðar Már Sigurðsson, þáverandi forstjóri Kaupþings, sagði að í draumi sérhvers manns væri fall hans falið, en hann vitnaði þar í stórskáldið Stein Steinar. Svo mikið er víst að draumurinn um þetta Ísland féll og við erum enn þá að vinna úr því falli.

Undanfarnir dagar hafa mest minnt mig á skandinavíska bíómynd þar sem hvert atriðið á fætur öðru er það vandræðalegt að maður þarf helst að ýta á pásu og fara út og fá sér ferskt loft svo að maður æli ekki. Þetta hefur verið með eindæmum vandræðalegt fyrir alla, ekki aðeins fyrir Alþingi heldur fyrir þá erlendu fjölmiðlamenn sem eru komnir hingað til að fylgjast með þeim skrípaleik sem á sér stað, þeirri tragikómedíu sem við höfum sett á svið. Ég held að Sófókles, skáld Forn-Grikkja, hefði ekki getað gert betur.

Í upphafi Panama-málsins þegar það kom í ljós að hv. þm. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, fyrrverandi forsætisráðherra, ætti Panama-félag eða Tortólufélag var litið á það sem eitthvað vandræðalegt, í mesta lagi óþægilegt, eins og það væri eitthvert mýflugnabit — nei, nei, þetta er allt í lagi.

Vitið þið hvað er vandræðalegt? Það er vandræðalegt að renna á bananahýði. Það er vandræðalegt að mismæla sig í pontu. Það er margt vandræðalegt. En þetta er ekki vandræðalegt. Þetta er skammarlegt. Og hingað hefur verið komið trekk í trekk með lygar, mótsagnir og ég veit ekki hvað og hvað. Það er ekki vandræðalegt. Það er skammarlegt.

Þær ástæður sem hæstv. fjármálaráðherra telur upp fyrir nauðsyn þess að halda áfram stjórnarsamstarfinu eru nokkrar fyrir utan þá að hæstv. ríkisstjórn er náttúrlega frábær, æðisleg og allt það, eins og við vitum öll. Þetta er auðvitað kaldhæðni hjá mér. En forsetakosningarnar eru fyrsta atriðið sem hann nefnir. Ég vissi ekki betur en það væri aðskilið og þrískipt vald á Íslandi þannig að það á ekki að koma neinum á óvart að það séu forsetakosningar fram undan. Þær eiga að geta átt sér stað þrátt fyrir tilvist okkar og deilur.

Í öðru lagi nefnir hann uppboð aflandskróna. Ég held að hæstv. fjármálaráðherra skilji ekki tilgang þessara vantrauststillögu. Hún snýst um það að við treystum honum ekki fyrir því mikilvæga verkefni sem uppboð aflandskróna er. Fyrir utan það má nefna allt það havarí sem hefur verið í gangi undanfarna daga og vikur. Er það ekki búið að skemma þetta uppboð? Erum við ekki búin að skemma orðspor Íslands það mikið að þetta uppboð ætti ekkert að fara fram? Hefur einhver hugsað um það?

Þar að auki nefnir hann að 45 dagar sé stuttur tími til að undirbúa kosningar. Ég er ekki hrædd við að undirbúa kosningabaráttu á 45 dögum en svo er víst að bæði Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn standa á brauðfótum þegar þar að kemur.

Þetta eru allt saman ástæður vantrauststillögunnar. Við treystum ykkur ekki. Við treystum því ekki að þið getið komið í gegn þeim breytingum sem þarf að koma í gegn. Við treystum ykkur ekki til að koma í gegn þeim stjórnarskrárbreytingum sem þarf til þess að til dæmis forsetakosningarnar og 45 dagarnir verði ekki vandamál. En menn virðast vilja halda áfram sama hvað.

Annað sem hefur líka verið mikið í umræðunni undanfarið er hvað sé löglegt. Vissuð þið að útrýmingarbúðir nasista voru löglegar? Þrælahaldið í Evrópu og í Ameríku var líka löglegt. Samkynhneigð var einu sinni ólögleg. Það þurfti að gera samkynhneigð löglega. Það þurfti að lögleiða kosningarrétt kvenna. Það að eitthvað sé löglegt þýðir ekki að það megi gera allt. Við erum með ákveðin siðferðileg mörk í samfélaginu og við sem samfélag ákveðum þau mörk. Okkur finnst hafa verið farið yfir þau mörk þegar kemur að aflandsfélögum fyrrverandi forsætisráðherra, hæstv. fjármálaráðherra og hæstv. innanríkisráðherra. Umræðan þarf að snúast miklu meira um siðferði en hún hefur gert hingað til.

Það er mín heitasta ósk að þingmenn stjórnarliða standi við það drengskaparheit sem þeir skrifuðu undir þegar þeir fóru fyrst á þing. Það er mín heitasta ósk að vantrauststillagan sem hefur verið lögð fram verði samþykkt og að þetta verði síðasta auðvaldsstjórn Íslandssögunnar, að þetta verði síðasta stjórnin þar sem stjórnað verður með gerræði, þar sem óbreyttir þingmenn eiga á hættu að verða beittir kúgun. Það er ósk mín að leiðtogaræði í íslenskri pólitík muni heyra sögunni til. Meirihlutaræði með hótun um 38 þingmenn að baki á ekki að vera hægt. Það á ekki að vera til. Sérhver þingmaður á að geta staðið á eigin fótum og staðið við eigin sannfæringu.

Ég held að draumur ríkisstjórnarinnar um að halda völdum verði henni að falli. Það er bara spurning hversu miklu lengur við þurfum að þola þessa stjórn.