afnám fjármagnshafta, munnleg skýrsla fjármála- og efnahagsráðherra.
Virðulegur forseti. Ég tek undir með þeim sem hafa óskað okkur til hamingju með afléttingu hafta. Þetta er sannarlega mjög stórt skref, ekki fullkomlega síðasta skref en mjög stórt skref til að ljúka mjög langri leið sem við höfum gengið allt frá árinu 2008. Mig langar aðeins, til að endurtaka ekki ágætar ræður sem hér hafa verið fluttar, að rifja það upp af hverju við erum að losa höft, af hverju við vorum í höftum. Það er vegna þess að árið 2008 bókstaflega hrundi allt hér eftir mjög óvarlega uppsveiflu, mjög óvarlegt afnám á regluverki sem gerði að verkum að fjármagn flæddi inn að miklu leyti óheft og á endanum hrundi allt bankakerfið og samfélagið meira og minna með. Það var fyrst þá sem við bárum gæfu til að taka höndum saman, þingheimur kom hér að kvöldi til og samþykkti neyðarlögin. Eins og vill nú stundum gerast hjá okkur Íslendingum þá gátum við snúið bökum saman til að bjarga málum þegar hættan var loks til staðar.
Þetta er löng saga. Ég vil taka undir með hv. þm. Katrínu Jakobsdóttur, sem minnti okkur á að það er ekki árið núll núna. Hafi árið núll einhvern tímann komið upp þá var það auðvitað 2008. Síðan þá hafa allir flokkar á einhvern hátt komið að málum. Ég vil taka undir það að mjög mikilvæg skref voru stigin, ekki bara með neyðarlögunum 2008 þegar höftin eru sett, sem vissulega björguðu því sem bjargað varð og bjuggu til skjól, heldur ekki síður 2011 þegar sett er fram áætlun sem síðan er áréttuð 2015, um afléttingu hafta, sem við erum nú loks að sjá verða að veruleika.
Ég tek undir þau varnaðarorð til okkar allra að það skiptir máli við þessa breytingu að við gleymum okkur ekki, að við pössum áfram upp á það að regluverk okkar og umhverfi sé þess megnugt að standa fyrir stöðugleika, að ýta undir langtímahugsun, sem ég held reyndar að hrunið og kreppan hafi kennt okkur. Það er margt gott sem við höfum innleitt síðan og nýsamþykkt lög um opinber fjármál, sem við vinnum eftir, og fimm ára áætlunin eru eitt lítið skref í því.
Ég sá í morgun, þegar verið var að ræða viðbrögð markaðarins við losun hafta, sem var tilkynnt í gær, fyrirsögnina: Mikið flökt á gengi krónunnar. Þar var verið að tala um að gengið hefði hreyfst um 3–4%. Mér varð hugsað til þess að ekki eru mörg ár síðan flökt um örfá prósent á íslensku krónunni hefði ekki þótt mikið. Við erum því miður vön miklu meiri óstöðugleika en það. Þau skref sem við stígum núna verða að vera hluti af því að stíga út úr þessum klassíska óstöðugleikatendens íslensks efnahagslífs. Þess vegna vil ég benda á að þetta er hluti af fleiri aðgerðum sem ríkisstjórnin stendur fyrir í peningamálum sem hafa það markmið að stemma að einhverju leyti stigu við eða ná stjórn á nær dæmalausri styrkingu íslenska gengisins, en sömuleiðis að ná betri stjórn á þeirri stöðu sem við erum í með þessa litlu sjálfstæðu mynt með þennan mikla vaxtamun. Losun hafta og endurskoðun á ramma peningastefnu eru mjög mikilvæg verkefni til að geta minnkað þann vaxtamun á Íslandi og útlöndum sem hefur háð okkur, bæði innlendum aðilum en líka í sögulegu samhengi kallað á innflæði fjármagns; við erum enn með eftirhreytur af höftunum til þess að standa í móti því.
Þessi skref skipta okkur mjög miklu máli. Þau skipta almenning og heimilin líka máli þó svo að það sé alveg rétt að höftin eftir síðustu breytingar í haust og nú um áramótin hafi ekki haft mjög mikil bein áhrif á almenning. En þau hafa haft mikil áhrif á atvinnulífið, á lítil og meðalstór fyrirtæki sem hafa haft mikinn ama og mikinn kostnað af því að búa við skilaskyldu. Þessi vaxtamunur og háu vextir sem við höfum þurft að búa við hér á Íslandi hafa svo sannarlega kostað okkur mikið. Ég legg mikla trú á og hef miklar væntingar til þessarar vinnu við að endurskoða ramma peningastefnunnar.
Ég tek undir varnaðarorð um að sigurinn sé alls ekki unninn, við þurfum virkilega að halda vel á spöðunum áfram. En hér er mjög stórt skref stigið. Ég óska okkur til hamingju með það.
