dánaraðstoð.
Herra forseti. Ég vil í upphafi ræðu minnar þakka fyrir þessa umræðu. Ég held að hún sé mikilvæg. Ég held að mikilvægt sé og hollt fyrir okkur og samfélagið að taka umræðu eins og þessa. Það hjálpar okkur öllum í annan stað að mynda okkur skoðun og það hjálpar vonandi einhverjum í samfélaginu og fólkinu í kringum okkur að dýpka skilning sinn á um hvað málið raunverulega fjallar og hvernig það er.
Ég held að við þurfum í því sambandi að velta fyrir okkur hugtakanotkun. Við höfum heyrt það í samfélaginu að hugtakanotkun er mjög á reiki og menn nota alls konar hugtök um fyrirbæri sem heitir á latínu „euthanasia“, eða dauði með líkn eða þess háttar. Ég veit ekki hvort dánaraðstoð er endilega besta orðið. Ég hef náttúrlega vegna starfa minna margoft komið að sjúkrabeði þar sem fólk hefur verið mikið veikt og dauðvona. Það má í þeim skilningi svo sem segja að maður hafi aðstoðað fólk í gegnum tíðina í slíku ferli. Er það þá dánaraðstoð? Ég leit alltaf þannig á að ég væri að líkna fólki. Hef alltaf litið þannig á að það væri það hlutverk sem ég hefði í þeim aðstæðum. Við skulum velta þessu svolítið fyrir okkur.
Ég ítreka það sem ég sagði áðan í andsvari við hv. þm. Bryndísi Haraldsdóttur, að bera saman heilbrigðiskerfi og önnur mismunandi kerfi. Mér vitanlega hefur ekki, og hef ég þó fylgst með fræðiumræðunni svolítið í þessum málafokki, verið gerð nein stór, fagleg rannsókn á þessu. Það gæti hreinlega verið mjög verðugt verkefni fyrir ráðuneytisstarfsmenn að kynna sér það nákvæmlega hvort slíkur samanburður hafi verið gerður og í hverju hann hafi þá legið. Vegna þess að þetta er eitthvað sem skiptir alveg gríðarlega miklu máli.
Viðhorf heilbrigðisstarfsmanna, eins og ræðumenn hafa komið inn á, skiptir þarna líka miklu máli, ekki bara læknanna. Vegna þess að jafnvel þó að á endanum sé það einhver einn eða tveir heilbrigðisstarfsmenn sem taki ákvörðun um einhverja meðferð, í bili skulum við kalla þetta meðferð, þá er það engu að síður þannig að fleiri koma að sjálfum verknaðinum, að sjálfum gjörningnum.
Það er fer ekki hjá því að það er fleira heilbrigðisstarfsfólk, hjúkrunarfræðingar, sjúkraliðar og fleiri sem koma að og eru þá að vissu leyti þátttakendur í einhverjum gjörningi sem þeir eru kannski ekkert endilega til í og það þyrfti þá líka að vera svolítið uppi á borðinu: Bíddu, er þetta heilbrigðisstarf, ég er ekki viss um að ég vilji kalla það heilbrigðisþjónustu, sem ég þarf að taka þátt í vegna þess að ég er ráðinn hingað? Þessu þurfum við öll að svara.
Það er mikilvægt, og ég vil hrósa flutningsmönnum fyrir það, að mikilvægt er að svara þessum spurningum eða leitast við að svara slíkum spurningum áður en við tökum einhverjar ákvarðanir. Það er alveg gríðarlega mikilvægt. Vegna þess að þegar við erum búin að taka þetta skref þá er afar ólíklegt, þ.e. þegar og ef við tökum skref um að leyfa einhvers konar dánaraðstoð, að við göngum til baka. Reyndin hefur ekki verið sú að menn hafi farið þá leið. Þess vegna er líka mjög mikilvægt að skoða þau skilyrði sem eru annars staðar í heiminum í þessu.
Mönnum hefur aðeins orðið tíðrætt um þjáningu. Ég get sagt það verandi heilbrigðisstarfsmaður að gildismat mitt gildir ekki um þjáningu annarra. Það er bara þannig. Þess vegna getur verið mjög erfitt fyrir mig ef einhver leitar til mín og segir: Ég er með svo mikla verki og ég á svo skammt eftir ólifað, viltu ekki hjálpa mér síðasta spölinn? Það er mjög erfitt fyrir mig að segja já. Statistíkin segir að slíkt gerist á þessum og þessum tíma. En ég veit það ekki. Ég sit alltaf uppi með þennan efa. Ég held að allir heilbrigðisstarfsmenn muni alltaf sitja uppi með þann efa. Það er því mjög mikilvægt að velta þessum þáttum fyrir sér.
Hvað eigum við t.d. að gera í þeim tilvikum, af því að ég heyri að flutningsmenn ganga út frá því að ekki yrði hægt að hafa þetta sem skyldu heilbrigðisstarfsmanna, þar sem við erum með einstakling sem telur sig hafa þann rétt að leita sér dánaraðstoðar en ekki fæst heilbrigðisstarfsmaður? Hvernig ætlum við að taka á því eða ætlum við að taka á því? Það er annað.
Á sama hátt af því að menn töluðu um, eða ég nefndi það nú sjálfur af fyrra bragði, heilabilanir. Það er eitt af því sem við göngum út frá í meðferðartakmörkunum þegar við ræðum þær, af því að þær eru oft ræddar á sjúkrahúsum, að það er engin ákvörðun klöppuð í stein. Hvað þá með þann heilabilaða sem talar við heimilislækninn sinn á fyrri stigum sjúkdóms og segir að ef þetta verður svona, svona og svona þá vil ég að þetta verði gert? Geta þá ættingjar snúið ákvörðuninni við síðar, eða ekki? Eða gefum við okkur það að í þessu tilfelli eða í þessum sjúkdómaflokki sé ákvörðunin bara klöppuð í stein? Þetta eru flóknar spurningar. Ég bý að þessu leyti að þeim forréttindum að hafa velt þeim fyrir mér í áratugi og búinn að fara kannski marga hringi og margar krókaleiðir í pælingunni.
Enn og aftur, ég þakka málflytjendum fyrir mjög hófstillt upplegg í þessum málum. Ég hlakka til að takast á við málið í velferðarnefnd.
