rafmyntir.
Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Smára McCarthy fyrir að taka upp þetta mál sem er vanreifað í íslenskum stjórnmálum, eins og hann bendir réttilega á.
Hv. þingmaður talar sérstaklega um rafmynt í sinni fyrirspurn. Þá má spyrja sig hvort réttara hugtak væri kannski sýndarfé. Það hefur verið til umræðu að nýta það hugtak af því að rafmynt minnir kannski að einhverju leyti á rafeyri sem hefur verið nýttur um hefðbundna gjaldmiðla. Það sem við kölluðum sýndarfé væri þá eitthvað í ætt við Bitcoin, Auroracoin o.fl. en rafeyrir hefur tengingu við hefðbundna gjaldmiðla.
Seðlabankinn hefur skilgreint sýndarfé sem rafræna útgáfu sem hefur verðgildi en er gefið út af aðila sem hvorki er seðlabanki né eftirlitsskyldur aðili í skilningi laga og er í eigin mæli að reikna einingu hlutaðeigandi að verðmæti, en hins vegar er ekki komin fram algild skilgreining á sýndarfé, sem við getum kallað svo. Þar verðum við auðvitað að muna eftir því að við erum í alþjóðlegu samstarfi. Fjármálaregluverk okkar er að miklu leyti upprunnið á Evrópska efnahagssvæðinu.
Hv. þingmaður vísaði til þess sem er að gerast á alþjóðavettvangi. Sýndarfé er enn í lagalegu tómarúmi þegar kemur að Evrópska efnahagssvæðinu. Þar hefur hins vegar verið uppi töluverð umræða um möguleika til að ná utan um fyrirbærið með skilvirkri og góðri löggjöf, en það virðist vera nokkuð í land.
Ég dreg þá ályktun af fyrirspurn hv. þingmanns, eins og hann orðar hana, að hann sé fyrst og fremst að hugsa um hina efnahagslegu hlið. Auðvitað eru aðrir þættir sem við þurfum líka að taka til umræðu á vettvangi stjórnmálanna. Ég nefni sérstaklega þá auðlindanotkun sem felst í því sem við getum kallað námagröft, eða hefur verið kölluð námagröftur, af því að hv. þingmaður nefndi samferðamann minn í flugi um daginn, námagröft t.d. í Bitcoin. Þar þurfum við að velta fyrir okkur bæði auðlindanýtingu og samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja.
Ef við horfum á efnahagshliðina fyrst og fremst er unnið að innleiðingu ákvæða fimmtu peningaþvættistilskipunar Evrópusambandsins um sýndarfé á vegum dómsmálaráðuneytisins.
Hv. þingmaður nefndi hér hraðbanka. Þar er verið að fella viðskipti í hraðbönkum þar sem má kaupa og selja Bitcoin. Ég veit ekki hvort þessi hraðbanki er þegar kominn upp en a.m.k. hafa borist fregnir af því að til standi að setja hann upp undir tilkynningarskyldu peningaþvættislaga. Samkvæmt Europol er notkun hraðbanka af fyrrgreindu tagi vaxandi vandamál á meginlandi Evrópu. Þetta eru sem sagt fyrirhuguð áform en að öðru leyti hafa íslensk stjórnvöld fylgst með umræðunni innan Evrópska efnahagssvæðisins af því að við höfum litið á þetta sem hluta af hinu evrópska regluverki um fjármálamarkaðinn.
Í ljósi þess sem hv. þingmaður nefnir held ég hins vegar að það sé full ástæða til að við setjum þetta meira aktíft á okkar innlendu dagskrá. Það er til að mynda spurning hvort ekki eigi að fjalla um þessi mál á vegum þeirrar nefndar sem er að gera hvítbók um fjármálakerfið af því að við sjáum mjög hraða þróun í þessum geira þó að ég sé þeirrar skoðunar að á endanum þurfum við að finna alþjóðlegar lausnir til að skapa gott og skilvirkt regluverk, eins og hv. þingmaður nefndi.
Eitt af álitaefnunum sem þarf að takast á við í þeirri umræðu er að hugmyndafræðin sem þessi kerfi byggja á er ekki persónugreinanleg og er án miðstjórnarvalds. Það er að hluta til það sem fólki hefur fundist spennandi við þetta sýndarfé, já, sem er bara gott orð, og þessi leynd um útgefendur sýndarfjár er í algjörri andstöðu við þá lagaumgjörð sem við höfum innleitt um fjármálamarkaðinn, þar sem við leggjum aukna áherslu á gagnsæi, við gerum ráð fyrir mjög margháttuðu varfærniseftirliti, að auka gagnsæi með starfsemi fjármálastofnana og eftirlitið byggist á því að við ætlum að byggja undir nauðsynlegt traust á fjármálakerfinu. Þetta er það sem við erum búin að vera að tala um í þessum sal, að auka gagnsæi um fjármálakerfið og styrkja allar heimildir til að auka það, og svo fáum við skyndilega inn þennan nýja veruleika sem byggir á algjöru ógagnsæi.
Eins og ég sagði áðan höfum við ekki innleitt sérstakt regluverk. Seðlabanki Íslands hefur fylgst mjög vel með þróun þessara mála. Fram til þessa hefur sýndarfé mjög lítið verið notað í greiðslumiðlun á Íslandi. Seðlabankinn telur að svo stöddu ólíklegt að notkun eða viðskipti með sýndarfé muni raska fjármálastöðugleika í náinni framtíð. Eins og við höfum dæmi um getur það þó breyst hratt þannig að svona til að draga málið saman í lokin verður fylgst áfram með þróun í Evrópu. Á vettvangi Evrópusambandsins er unnið að lausn sem mun væntanlega fela í sér breytingu á samevrópska regluverkinu. Það er mikilvægt að horfa til alþjóðlegra lausna því að þessi heimur virðir engin landfræðileg mörk.
Af því að hv. þingmaður nefndi afstöðu stjórnvalda vil ég þó nefna að Fjármálaeftirlitið sendi frá sér aðvörun um sýndarfé til almennings 31. janúar á þessu ári. Hið sama gerði fjármála- og efnahagsráðuneytið 1. febrúar þessa árs (Forseti hringir.) þannig að stjórnvöld hafa varað almenning við þeim hættum sem kunna að felast í notkun sýndarfjár.
