almennar stjórnmálaumræður.
Hæstv. forseti. Kæru landsmenn. Sem það væri í gær er rúmlega hálft ár frá því að við kusum til Alþingis. Skilaboð landsmanna um uppbyggingu helstu innviða voru skýr. Ákallið var hátt og snjallt um jafnari hlutdeild í hagsæld og aukinni verðmætasköpun undanfarinna ára. Pólitísk niðurstaða var hins vegar ekki afgerandi, hvorki til hægri né vinstri.
Bætt lífskjör, aukin velsæld og jöfnuður eru sannarlega verðug markmið. Við vinnum reglulega að þeim. Það er hollt, ekki bara þegar kosið er, að staldra við og ígrunda spurningar og svör á borð við: Hvaða réttindi viljum við tryggja? Hver eru viðmið lífskjara? Hvaða efnislega og félagslega grunngerð er okkur nauðsynleg? Hvernig samfélag viljum við raunverulega byggja upp? Við ættum öll að geta verið sammála um að verkefnið í okkar auðuga landi er að tryggja af öllum mætti að allir búi við jöfn tækifæri, öryggi, farsæld og góð lífskjör, annað er óásættanlegt.
Þrátt fyrir að mælikvarðinn á slíkt samfélag sé ekki einhlítur og kannski að einhverju marki vegna þess verðum við að viðurkenna og gangast við þeirri sameiginlegu ábyrgð sem í því felst að skila hagsæld undangenginna ára til uppbyggingar félagslegrar og efnislegrar grunngerðar samfélagsins, til aukins jöfnuðar og bættra lífskjara.
Um þetta verkefni, þessa ábyrgð, þessa vegferð, var ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur mynduð, þriggja flokka stjórn Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, stjórn þriggja flokka sem nær vítt yfir hið pólitíska svið.
Góðir landsmenn. Nauðsynleg forsenda þess að árangur náist er sterk, öflug liðsheild. Liðsheild sem hefur skýra sýn á verkefnin, viðurkennir ábyrgðina, myndar einlæga samstöðu um forgangsröðun brýnustu verkefna og skuldbindur sig til þess að vinna saman að þeim. Á þeim forsendum vinnum við öll, allir ríkisstjórnarflokkarnir, og verðum að miðla málum og fórna minni hagsmunum fyrir meiri fyrir þau brýnu forgangsverkefni sem við höfum einsett okkur að vinna að fyrir hina sameiginlegu sýn, þá sýn sem birt var í stjórnarsáttmála og varðar leiðir að uppbyggingu samfélagslegra innviða, bættum lífskjörum, félagslegum og efnahagslegum stöðugleika, að sterkara samfélagi, jöfnum tækifærum, farsæld og öryggi til framtíðar.
Við höfum nú þegar á þessu rúmlega hálfa ári sem af er kjörtímabili samþykkt fjárlög fyrir 2018 þar sem áherslumál ríkisstjórnarinnar koma fram. Við höfum samþykkt ríkisfjármálastefnu til ársins 2022 þar sem stefnan er greypt í stein. Innan seilingar göngum við frá og samþykkjum ríkisfjármálaáætlun til næstu fimm ára, fyrir árin 2019–2023, sem svo verður endurskoðuð að ári og árlega eins og lög kveða á um.
Í ríkisfjármálaáætluninni birtist rammi stefnunnar, áherslur og forgangsröðun. Í fjárveitingum og fjárheimildum fjárlaga raungerast efndirnar. Fjárlögin byggja á áætlun þar sem vilji og markmið um viðamikla innviðauppbyggingu birtist og mun raungerast eftir því sem fram vindur og fjárlög heimila fyrir hvert ár. Grunngerðin þarf að vera í lagi. Sú uppbygging er hafin.
Góðir landsmenn. Lykilverkefnið og grundvallarforsenda sterkara samfélags eru öflugir og traustir samfélagslegir innviðir. Miklum fjármunum er varið í útgjöld og fjárfestingar til stærstu samfélagskerfanna og þeir sannarlega auknir verulega að raungildi á gildistíma áætlunar. Nú þegar á árinu 2018 er auknum fjármunum varið til heilbrigðismála, til menntamála, í samgöngur og samgöngukerfi og frekar er gefið í á næstu árum. Jöfn tækifæri og fjölbreytt atvinnulíf er grunnur að velferð og bætt lífskjör byggja að sama skapi á fjölbreyttu atvinnulífi og þróttmiklum efnahag.
Mikilvægast af öllu er að hafa vinnu, hafa tekjur. Að geta brauðfætt sig og sína. Koma sér þaki yfir höfuðið og búa fjölskyldunni innihaldsríkt líf. Samhliða auknum fjármunum er unnið með leiðir til jöfnunar ráðstöfunartekna þannig að tekjuskattskerfið og bótakerfin spili betur saman. Hækka á lágmarksgreiðslur og lengja fæðingarorlof. Það er og mikilvægt að byggja undir atvinnuvegina og treysta þar með stoðirnar. Auknum fjármunum er varið í sjóði til rannsóknar og nýsköpunar til að efla atvinnulíf um allt land og mæta þeim áskorunum sem felast í hraðari tækniþróun og breytingum. Markvisst er unnið að umhverfismálum og náttúruvernd. Það er á okkar ábyrgð að skila verðmætum auðlindum til komandi kynslóða og tryggja sjálfbærni. En slík hugsun þarf líka að gerast í hinu alþjóðlega samhengi.
Átak er hafið í loftslagsmálum og unnið að markmiði um kolefnishlutlaust Ísland árið 2040. Og við setjum aukinn kraft í alþjóðlega þróunarsamvinnu.
Góðir landsmenn. Verkefnið um gott samfélag er viðvarandi. Áskoranir fram undan eru fjölmargar. Við höfum upplifað langt hagvaxtarskeið, uppgang á mörgum sviðum með háu atvinnustigi, lægri verðbólgu og auknum kaupmætti. Þegar kemur að hagsveiflunni erum við býsna þrautgóð á raunastund. En eigum það til á mælikvarða hagsveiflu að höndla síður vel góða tíma.
Staða ríkissjóðs er traustari nú en um árabil, sem gefur okkur tækifæri til þess að auka útgjöld verulega til innviðauppbyggingar. Á sama tíma er mikilvægt, og lagt er upp með, að varðveita stöðugleika, kaupmátt. Þá er haldið áfram á þeirri braut að greiða niður skuldir.
Sjálfbærni, varfærni, stöðugleiki, gagnsæi og festa eru mikilvæg gildi í verklagi opinberra fjármála. Þessi grunngildi ber að leggja til grundvallar ráðstöfun ríkisfjár. En þau eru ekkert síður mikilvæg á öðrum sviðum, hvort sem er í fjárfestingum opinberra fyrirtækja eða á markaði, í kjarasamningum eða öðrum þáttum sem snúa að okkar samfélagslegu ábyrgð. — Góðar stundir.
