ráðherraábyrgð og landsdómur.

Virðulegi forseti. Hér ræðum við um ráðherraábyrgð og landsdóm, þ.e. mögulegar leiðir til að fá úr því skorið hvort ráðherra hafi brugðist embættisskyldum og ábyrgð. Eins og kunnugt er skiptist ábyrgð ráðherra í tvennt, pólitíska ábyrgð og lagalega ábyrgð. Ég tel, eins og hér hefur komið fram, að flestir Íslendingar séu ósáttir við þá leið sem við höfum nú, landsdóm. Hann er barn síns tíma og það hefur mikið breyst í eftirliti með framkvæmdarvaldinu frá því að lög um landsdóm voru sett 1963. Við höfum hins vegar of lítið rætt um það hvað eigi að koma í staðinn fyrir landsdóm og hvort þörf sé fyrir sérstakan dómstól, eða hvort þeir dómstólar sem fyrir eru í landinu geti tekið að sér hlutverkið.

Þegar lög um ráðherraábyrgð voru sett taldi löggjafinn nauðsynlegt að fjalla um refsiábyrgð ráðherra fyrir sérdómstóli vegna þeirrar sérstöðu sem störf ráðherra hefðu, en ég held að það sé rétt að horfa til þess hvernig þetta er í nágrannalöndum okkar eins og nokkrir hafa komið inn á hér. Í Danmörku hefur pólitísk og lagaleg ábyrgð ráðherra að vissu leyti runnin saman í eitt þannig að þingið hefur jafnan kannað hvort skilyrði fyrir lagalegri ábyrgð ráðherra sé til staðar, t.d. með því að óska eftir lögfræðilegri úttekt og það er byggt á því hvort látið sé reyna á pólitíska ábyrgð. Í Noregi dæmir ríkisréttur á einu dómstigi í þeim málum sem Stórþingið höfðar gegn ráðherrum, þingmönnum eða hæstaréttardómurum fyrir brot þessara manna á embættisskyldum. En mér sýnist að það sé almennt álit og ég er á þeirri skoðun að leggja eigi niður landsdóm og breyta lögum um landsdóm og ráðherraábyrgð. Spurningin er bara hvernig við tökum næstu skref.