ráðherraábyrgð og landsdómur.

Frú forseti. Okkur Íslendingum hættir oft til að fara annað hvort í ökkla eða eyra þegar við ræðum mál. Við höfum haft ákvæði um landsdóm og ráðherraábyrgð býsna lengi. Það hefur einu sinni á það reynt og þá eru fyrstu viðbrögð að lýsa því yfir að þetta sé ómögulegt og verði að afleggja það. Ég er ekki alveg viss um að það séu rétt viðbrögð. Hins vegar getur maður svo sem skilið að fólk margt spyrji til hvers þurfi þetta mikla regluverk um ábyrgð ráðherra og stjórnmálamanna yfir höfuð þar sem þeir virðist vera einstaklega lagnir við að víkja sér undan slíkri ábyrgð.

Ég held að aðalatriðið í þessu sé að skilja rækilega á milli annars vegar hinnar lagalegu ábyrgðar, þ.e. refsi- og bótaábyrgðar vegna embættisverka ráðherra, og hins vegar hinnar pólitísku ábyrgðar. Ég held hins vegar varðandi hina pólitísku ábyrgð að þar muni það geta haldist í hendur við það hvort við getum fetað okkur inn á þá braut að menn axli í raunveruleikanum hina pólitísku ábyrgð, þ.e. tali um að axla hana en geri það í raun ekki. „Öxlunin“, ef svo má að orði komast, hefur þá enga þýðingu, hún breytir ekki nokkrum sköpuðum hlut. Gert er gert og viðkomandi ráðherra heldur áfram. Þannig að ég held að það væri stórt skref ef við gætum fetað okkur inn á þá braut að það þætti eðlilegt og sjálfsagt að menn axli í raunveruleikanum hina pólitísku ábyrgð. Eftir því sem siðferði og mannasiðir í pólitík verða sterkari og algengari, þeim mun minni þörf verður fyrir hinar hörðu reglur.