velferðartækni.
Frú forseti. Ég þakka fyrir framlagningu þessarar þingsályktunartillögu og þakka sérstaklega Höllu Signýju Kristjánsdóttur fyrir að fara yfir þetta mál og leggja það fram. Þetta er mál sem, eins og kom fram í ræðum þingmanna hér áðan, sem við Íslendingar höfum trassað svolítið.
Mig langar í framhaldi af orðum þessara tveggja ágætu þingmanna sem hér tóku til máls, Guðjóns S. Brjánssonar og Ólafs Þórs Gunnarssonar, að koma inn í umræðuna varðandi hjúkrunarrýmin og dvalarrýmin. Velferðartæknin mun hjálpa okkur að leysa málin varðandi dvalarrýmin. Þau hafa verið búsetuúrræði fyrir það fólk sérstaklega sem kemur úr dreifbýli og þarf minni þjónustu, en sá hópur mun njóta þess þegar velferðartæknin verður orðin virk. Þessi tækni er til, eins og hefur komið fram, en við höfum ekki hagnýtt okkur hana eins og við hefðum getað.
Varðandi rekstur á hjúkrunarrýmum og dvalarrýmum eru hjúkrunarrýmin rekin bæði af sveitarfélögum og ríkinu. Mig langar að minna á að eitt sveitarfélag á Íslandi sem rekur dvalarrými af miklum myndarbrag er Akureyrarbær. Öldrunarheimili Akureyrar eru rekin af bænum og þau hafa verið í fararbroddi í velferðartækni, þeirri sem er þó komin af stað í öldrunarþjónustu á Íslandi. Það er gaman að segja frá því líka í þessu samhengi að akkúrat núna þessa dagana er SÍMEY, Símenntunarmiðstöð Eyjafjarðar, að hefja nám á Akureyri í velferðartækni þar sem aðilar úr félagsþjónustunni, úr öldrunarþjónustunni og heimahjúkrun og öðru slíku eru að stíga inn í það nám. Það er fyrsta námið af þessu tagi á Íslandi og er í samvinnu við heilbrigðisráðuneytið. Þetta er verkefni sem er komið af stað.
Það er alveg rétt hjá þeim þingmönnum sem hafa tekið til máls að við höfum dregið svolítið lappirnar, Íslendingar. Hvort sem það er vegna þess að þetta er þjónusta sem sveitarfélögin eru kannski að meginhluta til að veita eða ekki, t.d. eins og heimahjúkrun sem er mikið á hendi ríkisins, þá eru þarna mýmörg tækifæri sem við vitum að við höfum ekki nýtt okkur. Þar er ríkið fyrsti aðili til að veita það. En auðvitað eru reynslusveitarfélög eins og Sveitarfélagið Hornafjörður og Akureyri til skamms tíma sem hafa sinnt heimahjúkrun og núna reyndar Reykjavíkurborg, sem er komin ný inn í og þar eru góðir hlutir að gerast og skemmtilegir.
Í þessari þingsályktunartillögu er ályktað að heilbrigðisráðherra verði falið að skipa starfshóp sem meti með hvaða hætti velferðartækni nýtist í þjónustu við eldra fólk og fólk með fatlanir. Þessi þjónusta getur einnig nýst langveikum einstaklingum, fólki í endurhæfingu og öðru slíku, fólki sem býr fjarri miðlægri þjónustu. Þetta er talið til þess fallið að viðhalda og auka færni, samfélagsþátttöku og lífsgæði, en getur líka nýst vel við endurhæfingu, æfingar og annað slíkt.
Í greinargerðinni er talað svolítið um rafræna heimaþjónustu og sótt dæmi um verkefni til Álandseyja, sem er mjög gott, og komið inn á það líka að á næstu árum munu eldri borgarar þessa lands vera mjög snjallvænir. Þeir munu væntanlega eiga snjalltæki sem þeir geta nýtt og sótt öpp sem verða örugg fyrir þessa þjónustu o.s.frv. Við erum með fólk á Facebook í dag sem er á níræðis- og tíræðisaldri, sem verður fljótt að tileinka sér þessa þjónustu.
Það eru væntingar um að nýta þessa tækni þar sem mannafli minnki, það er rétt. Auðvitað er þessi félagslegi þáttur, það að eiga í samskiptum og að draga úr einmanaleika og öðru slíku, mjög mikilvægur í þessu samhengi. En þetta er bara það sem við gerum í dag, við erum að tala saman á Skype og Facetime og það allt saman. Hv. þm. Halla Signý Kristjánsdóttir kom inn á að það sé ekki það sama og „live“ samskipti, en fyrir stóran hluta þjóðarinnar þá er það „live“ að vera á Facebook Live eða á Skype eða öðru slíku þannig að þröskuldarnir eru að lækka með hverjum deginum sem líður í þessari þjónustu.
Það sem mig langar líka til að bæta inn í umræðuna um velferðartækni er það sem snýr að stofnununum, að þegar ríkið er að hanna ný hjúkrunarheimili eða koma á fót nýjum stofnunum sé velferðartæknin nýtt þar. Þar er tækifæri fyrir ríkið til að koma inn með góðum hætti því einstaklingarnir sem dvelja á hjúkrunarheimilum í dag eru mun veikari en þeir sem tekin voru dæmi um hér áður, sem komu kannski inn í hálfgert búsetuúrræði en hafa kannski búið í mörg ár eða jafnvel áratugi inni á hjúkrunarheimilum. Þessum einstaklingum fækkar. Það er erfiðara að fá starfsfólk og annað slíkt og í dag eru til ýmsar snjalllausnir eins og gólf sem nema hreyfingu og byltur og slíkt og gefa merki. Þarna er stórt tækifæri fyrir ríkið til að koma myndarlega að og búa þau nýju heimili sem er verið að hanna snjalllausnum sem auka öryggi og lífsgæði íbúa og auðvelda starfsfólki líka umönnun.
Að lokum langar mig að ítreka það sem ég kom inn á í byrjun að það er að hefjast nám í velferðartækni á Akureyri og er það mjög vel gert hjá þessum aðilum. Akureyrarbær hefur verið í fararbroddi í velferðarþjónustu í öldrunarþjónustunni. Með náminu er stefnt að því að efla þekkingu og auka hæfni þeirra sem starfa eða hafa hug á að starfa í velferðarþjónustu og að takast á við nýsköpun í tækni í velferðarþjónustu. Starfsfólkið okkar sem starfar í heimahjúkrun, í félagslegri heimaþjónustu og í öldrunarþjónustu er hafsjór af hugmyndum, líka í nýsköpuninni. Ríkið þarf að koma öflugt þar inn í og styrkja nýsköpun á þessum vettvangi því að með velferðartækni er verið að innleiða ný vinnubrögð og nýjar lausnir, oft stafrænar, sem hjálpa fólki að takast á við daglegt líf, bæta lífsgæði og efla heilbrigði.
Velferðarnefnd fær þingsályktunartillöguna til umræðu og eins og hefur komið fram er mjög gott að hún kemur fram á þessum tíma og getur nýst með heilbrigðisáætluninni. Ég veit að í hv. velferðarnefnd er fólk með frjóa hugsun og það mun væntanlega geta bætt inn í þetta verkefni. Ég vona að niðurstaðan verði sú að þingsályktunartillagan verði samþykkt og skipaður verði starfshópur sem mun vinna með þetta verkefni áfram.
