Schengen-samstarfið.
Frú forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir þessa skýrslu og þær umræður sem hafa farið fram um hana. Við erum búin að vera í þessu samstarfi í 18 ár og það eru ekki allar Evrópuþjóðir í því. Bretar eru ekki aðilar að því. Það er mjög athyglisvert að svo stórt land skuli ekki vera í þessu samstarfi. Ég er þeirrar skoðunar, frú forseti, að Schengen sé ekki eina leiðin í landamæraeftirliti og öryggi ríkja á þessu sviði.
Það sem mér finnst athyglisvert við þessa skýrslu er sú úttekt sem gerð var á okkur, hvort við værum að standa okkur. Það segir á bls. 7 í skýrslunni að úttektirnar komi almennt ágætlega út. Ég get ekki alveg séð að sá sem ritar þetta í skýrsluna hafi nú almennan skilning á því sem stendur svo aðeins neðar, en þar stendur einfaldlega að við fengum falleinkunn. Þá hlýtur úttektin að vera falleinkunn. Þannig að ég skil ekki alveg þessa framsetningu í skýrslunni.
Það er verið að setja gríðarlega fjármuni í þetta kerfi. Bara í síðustu fjárlögum voru það 836 milljónir og í fjármálaáætlun 2019–2022 eru það 3,5 milljarðar kr. Við þurfum að bregðast við öllum ábendingum og það kostar þessa peninga. Spurningin er: Er ekki hugsanlegt að við gætum bara treyst okkur sjálf í þetta verkefni með alla þá fjármuni sem eru greinilega settir í það? Í þessu samstarfi er fallið frá persónulegu eftirliti til þess að greiða fyrir frjálsri för, sem er eitt atriði í hinu svokallaða fjórfrelsi í samningnum. En það eru hins vegar lönd þarna inni sem hafa þrátt fyrir þetta sitt eigið eftirlit eins og Austurríki, Danmörk, Noregur, Svíþjóð og Þýskaland, svo einhver séu nefnd. Það eru því ekki öll ríki í þessu samstarfi og þá veltir maður fyrir sér hvort það sé nauðsynlegt að við séum í því.
Samstarfið átti að stuðla að þægindum í för á milli landa. En nú hefur landamæraeftirlit breyst mjög mikið á skömmum tíma. Við þekkjum að það er orðið mun þróaðra með ýmsum tækninýjungum og gengur mun hraðar fyrir sig. Við förum til Bandaríkjanna og sendum alls konar upplýsingar á undan okkur vegna þess að þeir þurfa að kynna sér viðkomandi sem er að koma til landsins. Í flestum tilfellum gengur þetta vel fyrir sig og það eru ekki langar raðir o.s.frv. Það hefur orðið töluverð breyting hvað þetta varðar.
Það er fleira í þessari skýrslu sem vekur athygli mína, frú forseti, en ég sé að tíminn er naumur. Á bls. 7 er talað er um að úttektirnar hafi komið almennt ágætlega út en svo kemur hins vegar fram að það séu alvarlegir annmarkar á framkvæmdinni, alvarlegir veikleikar í stjórnskipulagi, framkvæmdin uppfylli ekki gæðakröfur, þjálfun og menntun starfsmanna uppfylli ekki lágmarkskröfur og aðgerðir til þess að bæta þetta séu fyrirsjáanlega mjög kostnaðarsamar.
Ég get ekki annað en sagt að þessi skýrsla sé afar neikvæð gagnvart okkar frammistöðu í þessu samstarfi og það vekur spurningu um hvort við séum tilbúin að eyða endalaust peningum í það verkefni til að standa undir þeim kröfum sem þarna er rætt um.
Og þá er spurningin þessi: Erum við á réttri leið? Og maður spyr sjálfan sig: Hvernig í ósköpunum gátum við verið svona léleg í þessu samstarfi, frú forseti, þegar upp er staðið? Við erum búin að vera í þessu í 18 ár. Höfum við ekkert lært á þessum tíma, á þessum 18 árum, þannig að við þurfum að bæta 3,5 milljörðum í þetta samstarf vegna þess að við höfum ekki staðið okkur? Þetta eru bara heilmiklir peningar. Ég hefði viljað sjá þá einhvers staðar annars staðar, t.d. til að bæta kjör þeirra lægst launuðu í samfélaginu, í kjarabaráttunni sem fram undan er.
Það er margt athyglisvert í þessari skýrslu sem þyrfti að ræða betur, tímans vegna hefði ég viljað koma frekar inn á það. En að lokum þá sjáum við að það er t.d. minnst á það í lokaorðunum að þarna sé brotalöm o.s.frv. Ég held að ég verð að segja það, frú forseti, sem ég sagði í upphafi, að þessi skýrsla er áfellisdómur og það er algerlega þess virði að við förum að skoða það hvort við getum ekki alveg eins ráðið við þetta sjálf.
