Schengen-samstarfið.

Virðulegur forseti. Ég vil eins og fleiri byrja á því að þakka hæstv. ráðherra fyrir að leggja þessa skýrslu fram og láta vinna hana að eigin frumkvæði og reyndar sætir furðu að okkur, hv. þingmönnum, hafi ekki dottið í hug að óska eftir þessari skýrslu eins og hefur svo sem verið gert í gegnum tíðina.

Umræðan um Schengen-samstarfið finnst mér a.m.k., virðulegur forseti, oft á villigötum. Í upphafi þessarar umræðu fannst mér eins og við værum mjög sammála í þessum sal en það er ágætt að það kom aðeins meira líf í umræðuna. Það er ljóst að ekki eru allir á nákvæmlega sama máli þegar kemur að mikilvægi Schengen-samstarfsins. Mér þykir skýrslan gefa góða yfirsýn yfir samstarfið og mikilvægi þess. Þetta er auðvitað hluti af fjórfrelsinu og ferðafrelsinu. Sjálf myndi ég vilja að heimurinn væri fullkominn og hingað gæti fólk ferðast algerlega óhindrað og við gætum farið hvert á land sem er. En því miður er heimurinn ekki alveg fullkominn og það er nauðsynlegt að hafa einhverja yfirsýn yfir hlutina og einhver landamæri.

Ég verð að viðurkenna, virðulegur forseti, að ég stend ekki oft á brókinni úti í Leifsstöð eins og hv. þm. Inga Sæland lýsti hér áðan. Mér þykir það reyndar mikill kostur og ágætt að þurfa ekki alltaf að vera að sýna skilríki þegar ég ferðast. Meira að segja er það svo að sum flugfélög hafa sett það sem skilyrði fyrir innritun í flug að haft sé meðferðis gilt vegabréf og kann ég flugfélögum sem hafa tekið upp slíkar reglur ekki miklar þakkir fyrir enda hef ég lent illilega í því að vera neitað um að koma um borð þegar vegabréfið mitt hafði runnið út tveimur dögum áður.

Mér þykir ferðafrelsið gott og vil fá að njóta þess áfram en eins og hér hefur ágætlega komið fram í umræðunni er það bara lítill hluti eða einn hluti af Schengen-samstarfinu. Lögreglusamvinna landa á milli er mjög mikilvæg og þau upplýsingakerfi sem lögreglan hefur aðgang að í gegnum Schengen-samstarfið. Ráðherra fór ágætlega yfir það í ræðu sinni áðan. Skipulögð glæpastarfsemi er alltaf að aukast og verða umfangsmeiri. Áður var það kannski fíkniefnasmygl sem var stærsti þátturinn innan skipulagðrar glæpastarfsemi en nú hefur tekið við mansal, sem er auðvitað stærsti og hræðilegasti þátturinn í allri skipulagðri glæpastarfsemi.

Ég á mjög erfitt með að ímynda mér að okkur tækist betur að uppræta slíkar hörmungar eða fylgjast með því ein okkar liðs í stað þess að vera í samstarfi við öll þessi ríki með aðgang að þeim gagnabönkum og þeirri þekkingu sem þar býr. Í því sambandi hefur verið talað um það fjármagn sem við þurfum að verja í samstarfið. Það er kannski að miklu leyti komið til núna vegna þess að það er ljóst að við höfum kannski ekki staðið okkur sem skyldi og í úttektinni koma fram ákveðnir annmarkar á framkvæmd okkar. Við þurfum að bæta í og ég sé ekki betur en að við höfum brugðist í öllum aðalatriðum mjög vel við því og vinnum kerfisbundið að því að leysa þá annmarka. Ég held að það sé mikilvægt. Það er erfitt í rauninni að ímynda sér, eins og hv. þm. Birgir Þórarinsson ræddi hér um áðan, að þessum peningum væri betur varið í eitthvað annað. Ef við værum ekki í Schengen-samstarfinu og sinntum okkar landamæravörslu ein og óstudd í engu samstarfi við aðra myndi það í alvöru kosta minni fjármuni? Ég á mjög erfitt með að skilja þá nálgun.

Tíminn líður greinilega allt of hratt hérna því að ég ætlaði að fara yfir fleiri þætti. Mig langar að varpa í lokin fram spurningu til ráðherrans varðandi þá stöðu sem uppi er um tímabundið eftirlit á innri landamærum fimm Schengen-ríkja. Það er búið að veita í nokkrum tilfellum ákveðna undanþágu og síðast var veitt undanþága í október 2018, ef ég skil þetta rétt í skýrslunni. Hver er sýn ráðherrans á þróun þeirra mála? Það voru margir sem spáðu því að innra landamæraeftirlit hjá t.d. Dönum og Svíum væri ákveðin brottrekstrarsök fyrir Schengen-samstarfið sem ég vona svo sannarlega að sé ekki. Hvernig sér ráðherrann fyrir sér þróun í þeim efnum?

Ég held að ég komist ekki yfir meira en mig langar þó í lokin að ítreka mikilvægi netvarna eins og ráðherra kom ágætlega inn á. Það hlýtur að hjálpa okkur þegar kemur að því að vera í Schengen-samstarfinu að hafa öflugan aðgang að þeim gögnum og þekkingu sem þar býr.