149. löggjafarþing — 91. fundur,  10. apr. 2019.

breyting á þingsályktun nr. 26/148, um stefnu stjórnvalda um uppbyggingu flutningskerfis raforku.

791. mál
[00:06]
Horfa

Una María Óskarsdóttir (M):

Hæstv. forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra kynninguna áðan. Áfram höldum við að ræða það sem hefur verið rætt í tvo daga, innleiðingu á orkupakka þrjú.

Orkulöggjöf Evrópusambandsins miðast við aðstæður sem eru gjörólíkar því sem er hér á landi, eins og við þekkjum. Ólíkt stærstu aðildarríkjum ESB er Ísland auðugt af hreinni endurnýjanlegri orku. Við kyndum húsin okkar með jarðvarma en ekki olíu og gasi, eins og algengt er í löndum ESB. Raforka er ódýrari hér á landi en í flestum löndum Evrópusambandsins. Við getum ekki treyst því að ESB-ríkin setji reglur sem henta aðstæðum okkar. Það er einfaldlega þannig. Verði orkulagabálkurinn innleiddur á Íslandi aukast líkur á sæstreng. Sæstrengur til Íslands er nú þegar á lista yfir forgangsverkefni ESB á sviði millilandatenginga. Þótt ríkisstjórnin hafi óskað eftir því að hinn svokallaði IceLink færi út af lista er hún aðeins einn af mörgum umsagnaraðilum og ESB tekur hina endanlegu ákvörðun. Listi þessi er endurskoðaður á tveggja ára fresti og strengurinn getur farið aftur inn þótt hann verði tekinn út. ACER mun skera úr um hvort umsóknir um sæstreng til Íslands verði samþykktar.

Hvorki íslensk stjórnvöld né Alþingi munu geta staðið gegn slíkri framkvæmd. Þess vegna m.a. töldu lagasérfræðingarnir, sem oft hefur verið rætt um í dag, Friðrik Árni Friðriksson Hirst og Stefán Már Stefánsson í álitsgerð sinni, sem þeir skiluðu til utanríkisráðuneytisins 19. mars í ár, að reglugerð 713 samrýmdist ekki stjórnarskrá Íslands.

Hæstv. ráðherra sagði áðan að við gætum sagt nei og við gætum líka sagt nei við innleiðingu þessara tveggja veigamestu gerða sem ræddar voru í gær og í dag, 713 og 714 frá árinu 2009. Við getum sagt nei vegna þess að við höfum áhyggjur af valdframsali, sem menn greinir á um. Lögspekinga greinir á um hvort um er að ræða valdframsal eða ekki og meðan sá vafi er uppi ber okkur skylda til þess í fyrsta lagi að skoða vel og vandlega þau rök sem koma fram með og á móti og að túlka vafann stjórnarskrá Íslands í hag. Það hljótum við að þurfa að gera.

Hæstv. forseti. Komið hefur fram í máli ræðumanna að hinir svokölluðu fyrirvarar geta haft afleiðingar fyrir íslensk stjórnvöld. Þeir geta hugsanlega haft þær afleiðingar að ESA getur höfðað samningsbrotamál gegn Íslandi þar sem tilskipunin er ekki réttilega staðfest vegna fyrirvaranna. Þetta finnst mér alvarlegt mál og vera ein ástæðan fyrir því að við, Alþingi Íslendinga og ríkisstjórn Íslands, ættum að segja nei við orkupakka þrjú og/eða setja málið til sameiginlegu EES-nefndarinnar til að ræða það áfram, enda taka þessar gerðir ekki gildi nema sæstrengur komi til. Og þá spyr maður sig: Af hverju vinnum við okkur ekki tíma til að vinna málið betur fyrst þær hafa enga réttarfarslega lagalega þýðingu fyrr en sæstrengur verður lagður?

Hæstv. forseti. Ég tel að margir þingmenn í dag hafi lýst þeirri skoðun sinni að menn vilji fara varlega í þessu máli og það held ég að skipti máli að við gerum.