ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar, nr. 93/2017, um breytingu á IV. viðauka (Orka) við EES-samninginn.
Herra forseti. Þegar frá var horfið í þessari umræðu fyrir nokkrum dögum var ég í miðju kafi að rannsaka ýmis málefni. Þar á meðal var ég að fara yfir jarðvarmavirkjanirnar okkar og möguleika þar. Ég var kominn svo langt að ég átti næst eftir að fara yfir svokallaðar djúpboranir. Var aðeins búinn að undirbúa mig þar en ætla að láta það bíða vegna þess hlés sem varð á umræðunni og nota þennan ræðutíma minn í að fara yfir málið í örstuttu máli, ef mér auðnast það í þessari stuttu ræðu.
Fyrst ætla ég að fara í bakgrunninn, þ.e. tengsl þjóðarinnar við orkuauðlindina, sem eru fallvötnin. Ég hef farið yfir það í nokkrum ræðum áður. Niðurstaða mín var sú að við hefðum sem þjóð ákveðið í raun og veru, upp úr miðri síðustu öld, að virkja stóru fallvötnin okkar að einhverju leyti með lántökum til að greiða þær virkjanir og dreifikerfi þeirra til stóriðju sem var farið í hér og öllum er kunnugt um, þ.e. álverið í Straumsvík. Þetta gerðum við sem þjóð á þeim tíma þegar þetta var stórvirki. Þetta var stórvirki, herra forseti. Við tókum löng lán með það í huga að þegar þau væru uppgreidd, kannski fjórðungi úr öld síðar, myndi almenningur hér á landi njóta góðs af þeirri fjárfestingu í lágu orkuverði í þessu kalda og dimma landi sem Ísland óneitanlega er stóran hluta ársins. Þetta var svona draumur þessarar ungu þjóðar á þeim tíma.
Ég fór líka yfir það hversu gífurlegur auður liggur í orkuauðlindunum, ekki bara fallvötnunum sem við erum búin að virkja upp á 2.000 megavött af uppsettu afli, heldur líka jarðvarmavirkjunum sem við erum búin að virkja upp á rúmlega 700 megavött af uppsettu afli og áfram höldum við fram veginn. Þetta nýtum við að langmestu leyti til stóriðju. Möguleikarnir eru samt mun meiri, bæði í gufuaflsvirkjunum og djúpborunum sem gætu leitt til þess að við myndum finna miklu meiri auðlindir, svo ekki sé talað um vindorku sem er næg hér en þarf bara að virkja. En það þarf líka að setja utan um hana stefnu. Það heyrir undir ríkisstjórnina að setja sér stefnu í þessum málum, svokallaða orkustefnu. Það hefur hún ekki gert. En hún er samt komin hér með þriðja pakkann af orkutilskipunum sem samdar eru úti í Mið-Evrópu og eiga að gilda hér. Látum það vera, ég verð að hlaupa yfir þó nokkuð marga kafla í þessari ræðu minni.
Síðan kemur þessi þriðji orkupakki sem er samsettur af nokkrum reglugerðum og tilskipunum frá Evrópusambandinu. Hann kemur hingað. Menn lenda í nokkrum vandræðum þegar þeir sjá að menn hafa efasemdir um að þetta standist stjórnarskrá, þ.e. framsal valds sem í þessu felst að einhverju leyti, í einhverjum greinum í reglugerð 713 og víðar. Efasemdir koma fram um hvort þetta muni standast stjórnarskrá.
Ein af röksemdunum fyrir því, sem er ágætt fyrir hv. þm. Njál Trausta Friðbertsson að heyra, fyrst hann er í salnum, er svokallað nálægðarbrot. Þetta þekkist úr fluginu, ég held ég fari rétt með, þ.e. ef flugvélar koma mjög nálægt hvor annarri er það tekið sem sjálfstætt atvik, sem er rannsakað.
Menn nota þetta varðandi stjórnarskrána vegna þess að ef eitthvert ákvæði kemur í lögum frá Evrópusambandinu þá segja þeir: Heyrðu, þetta fer nú næstum því í bága við stjórnarskrá en ekki alveg nógu mikið. Við skulum innleiða þetta. Síðan heldur sagan áfram og þetta endurtekur sig. Nálægðarbrotunum fjölgar. Hér erum við með eitt og menn nota sömu röksemdina: Heyrðu, þetta hefur nú gerst áður. Við höfum áður komist mjög nálægt því að brjóta (Forseti hringir.) stjórnarskrá. Þetta er allt í lagi.
Ég held áfram í næstu ræðu, herra forseti.
