aðgerðaáætlun í jarðamálum.
Herra forseti. Ég þakka hv. þm. Líneik Önnu Sævarsdóttur fyrir framsögu hennar. Við ræðum hér tillögu til þingsályktunar um aðgerðaáætlun í jarðamálum. Þetta er athyglisverð tillaga. Það er margt í henni. Ég vil staldra sérstaklega við 1. liðinn sem segir að lögfestar verði reglur um að skilgreind tengsl við Ísland séu forsenda fyrir eignarhaldi á jörðum hér á landi og um takmarkanir á fjölda jarðeigna í eigu sama aðila.
Við þekkjum það, herra forseti, að uppkaup erlendra auðmanna á jörðum hér á landi eru áhyggjuefni og brýnt að takmarka þau strax með lagasetningu. Jarðakaupin eru ekki nýmæli hér á landi, það er hins vegar á allra síðustu árum sem auðmenn hafa sölsað undir sig fjölda jarða. Dæmi eru um að sami erlendi einstaklingurinn eigi yfir 40 jarðir en málið er það að stjórnvöld hafa staðið álengdar og horft aðgerðalaus á. Það er kaldhæðni örlaganna að á sama tíma og við höfum verið að fagna 100 ára fullveldi horfum við á eftir landinu okkar í hendur útlendinga sem ekki vilja byggja það. Í fjölmörgum ríkjum eru settar takmarkanir á jarðakaup erlendra aðila hvað stærð lands og fjölda jarða varðar. Sjálfsagt og eðlilegt er að setja slíkar takmarkanir hér á landi með sama hætti, auk þess takmarkanir er varða búsetu, náttúru og umhverfissjónarmið og í menningarlegu tilliti.
Samkvæmt núgildandi lögum, nr. 19/1966, um eignarrétt og afnotarétt fasteigna, þurfa þeir sem hyggjast kaupa fasteignaréttindi hér á landi, þar á meðal veiðirétt, svo dæmi sé tekið, að vera íslenskir ríkisborgarar eða með lögheimili á Íslandi. Ef um félag er að ræða þurfa allir að vera íslenskir ríkisborgarar eða með lögheimili á Íslandi samfellt í fimm ár. Í þeim lögum er ráðherra jafnframt veitt undanþága frá þeim skilyrðum, þ.e. ráðherra getur heimilað undanþágu frá þessum skilyrðum. Aðilar frá ríkjum innan EES hafa hins vegar sömu réttindi og íslenskir ríkisborgarar eins og við þekkjum og kemur fram í þessari tillögu þar sem nefnt er að um 500 milljón manns geta í raun og veru keypt hér fasteignaréttindi sem sýnir — það er ágætt að nefna þessa tölu vegna þess að hún sýnir hversu smá við erum í þessu samhengi þegar kemur að þessum hlutum.
Það er því ráðherra sem veitir erlendum aðilum utan EES leyfi til að kaupa hér jarðir. Það er að mínum dómi, herra forseti, skýrt dæmi um það hvernig Alþingi hefur framselt vald sitt. Eðlilegt er að löggjafinn, Alþingi, ákveði sjálft hvaða undanþágur skuli veittar frá skilyrðum laganna.
EES-samningurinn veitir opna og löglega leið fyrir erlenda aðila til jarðakaupa hér á landi. Það verður að segjast eins og er að það sætir undrun að stjórnvöld skuli ekki hafa sett neinar takmarkanir í þessum efnum eins og löggjöf nágrannaþjóða okkar kveður á um, bæði í Danmörku og Noregi. Nærtækast væri því að horfa að mínum dómi til norsks réttar um búsetukröfur á jörðum en það ákvæði brýtur ekki í bága við 40. gr. EES-samningsins og hefði fyrir löngu átt að vera búið að setja í lög hér á landi. Búsetukrafan á jörðum samræmist hugmyndum okkar um blómlega byggð um allt land.
Í maí 2014 kom út vönduð skýrsla á vegum nefndar þáverandi innanríkisráðherra um tillögu til úrbóta í þessum efnum og nauðsynlegar breytingar á lögum. Þarna var sem sagt lagt upp með það hvernig Alþingi gæti tekið á vandanum og unnið ítarlega og góða vinnu. Þá strax hefði Alþingi getað gripið inn í þetta mál með vel undirbúinni lagasetningu. Það var ekki gert.
Á síðasta þingi komu fjórir þingmenn Vinstri grænna fram með þingsályktunartillögu í svipaða veru og þessi tillaga er. Þar var á ferðinni mjög ítarleg tillaga upp á einar 18 blaðsíður og má hrósa þeirri vinnu sem þar fór fram. Það var virkilega vel unnin tillaga sem því miður náði ekki fram að ganga hér. Tilgangurinn með henni var að fela ríkisstjórninni að undirbúa endurskoðun laga og reglugerða um uppkaup á bújörðum og öðru nytjalandi, svo og óbyggðum. Þeir ágætu þingmenn sem voru á þessari tillögu vildu að settar yrðu skýrar reglur sem miðuðu að því að koma í veg fyrir uppkaup erlendra aðila á bújörðum sem ekki hafa hér lögheimili og fasta búsetu. Ég var hjartanlega sammála þessari tillögu og lýsti ánægju minni með hana þegar hún var flutt hér. Jafnframt benti ég á í þeirri umræðu að ríkisstjórnin væri undir forsæti Vinstri grænna og því hefði verið tiltölulega auðvelt fyrir Vinstri græna að bregðast skjótt við þessu mikilvæga máli með lagasetningu. Forsætisráðherra hefði getað rutt brautina strax og tekið á málinu en það var ekki gert og þetta ágæta mál dagaði uppi.
Eins og við vitum hafa Vinstri grænir verkstjórnarvaldið í ríkisstjórninni, hafa haft það í tvö ár og ekkert gert í því að koma í veg fyrir uppkaup erlendra aðila á jörðum hér á landi. Það verður að segjast eins og er og rétt að halda því til haga.
Á sama tíma hafa stórar jarðir fallið í hendur erlendra aðila sem ekki vilja byggja landið þannig að tíminn skiptir máli í þessu öllu saman og það verður að segjast eins og er galli á þessari tillögu er sá rúmi tími sem kemur þar fram, að ekki eigi að skila neinni niðurstöðu fyrir 2021. Við höfum bara ekki efni á því að bíða lengur og við horfum upp á það, eins og ég nefndi áðan, að það er orðið alveg ótrúlegt þegar einn einstaklingur, erlendur aðili, getur átt hér yfir 40 jarðir og hlýtur sjálfsagt að hafa áhuga á að eiga enn fleiri.
Herra forseti. Nú er komin fram þingsályktunartillaga frá þingmönnum Framsóknarflokksins um aðgerðaáætlun í jarðakaupum. Það er að sjálfsögðu hið besta mál og margt áhugavert í tillögunni en það er nákvæmlega eins með Framsóknarmenn og Vinstri græna, þeir virðast ekki átta sig á því að þeir eru í ríkisstjórn og geta tekið á málinu strax. Ég hjó sérstaklega eftir orðum hv. þm. Líneikar Önnu Sævarsdóttur að hún nefndi hér að ekki megi ríkja sinnuleysi í þessu máli. Ég er alveg hjartanlega sammála henni í því en það er bara staðreynd að það ríkir sinnuleysi í þessu máli á ríkisstjórnarheimilinu. Það sjá allir svart á hvítu. Hér eru þingmenn að flytja tillögur til að reyna að bregðast við þessu en áhuginn á ríkisstjórnarheimilinu er enginn. Vinstri grænir hafa haft tvö ár í forsætisráðuneytinu til að bregðast við og ekkert gerist. Dugleysi og ákvarðanafælni eru þau orð sem eiga vel við þegar ríkisstjórnin er nefnd í þessu samhengi til að taka hér á stórfelldum uppkaupum útlendinga á jörðum hér á landi.
Þetta dugleysi og þessi ákvarðanafælni ríkisstjórnarinnar, herra forseti, er hrópandi. Það er greinilegt að það er enginn áhugi innan ríkisstjórnarinnar að taka á þessu mikilvæga máli. Það er bara best að viðurkenna það.
